|  |  |  | 

Саясат Әдеби әлем Әлеумет

«Қыздар Императорға келін болуға қызықпайды»

Жақында Жапонияның Сыртқы саудаға қолдау көрсету ұйымы жанындағы Дамушы экономикалар институтының аға ғылыми қызметкері, доктор Нацуко Оканың «Другая Япония. Жизнь без чайной церемонии» деп аталатын кітабы жарық көрді. Саясаттанушы Досым Сәтпаевтың жеке қорының қолдауымен шыққан кітапта жапон қоғамының қыр-сыры кеңінен сөз болған. Нацуко санның аталмыш кітабынан кейбір деректерді оқырман назарына ұсынып отырмыз-деп жазды  egemen.kz.

Жапонияда балаларға қатысты атқары­латын жоралғы, дәстүрдің түрі көп. Бала туғанда кіндігін кесіп, ағаш қобдишаға салып сақтайды. Оны хэсоно деп атайды. Мен де баламның хэсоносын сақтап қойдым. Сондай-ақ, ұлдар үшке және беске, қыз бала үшке және жетіге толғанда атап өтетін шичигосан деп аталатын ғұрыптық мереке бар. Ұл бала беске толғанда хакама деп аталатын шалбар киеді. Ал қыз жетіге келгенде кимоносының белін оби белбеуімен буынады.

* * *
Менің білуімше, қа­зақ танымында туыс-туғанға қамқорлық жасау маңызды са­налады. Жапондар қазақ сияқты туысымен жиі ара­ласпайды. Сол себепті жұ­мыс істемейтін, туған-туысы көмек­теспейтін жан­да­рға үкімет жәр­демақы тө­лейді. Мы­салы, ең қым­бат қала са­на­латын Токиода үш адам­­нан тұратын отбасына үкімет тарапынан ай сайын күнкөріс үшін 1538 доллар, тұрғын үйіне көмек есебінде 678 доллар төленеді. Ал жалғыз бас­ты қарияға күнкөрісі үшін 725 доллар, тұрғын үйі үшін 521 доллар көлемінде жәрдемақы беріледі.

* * *
Қазақстанның ірі кәсіпкерлері жапон императорынан анағұр­лым бай шығар. Өйткені, ІІ дүние­жүзілік соғыстан кейін император әу­летінің жекеменшік мүлкі мемлекетке өткізілген. Сон­дықтан император әулеті асқан дәулетті деуге болмайды: олар­дың барлық шығындары мемлекет қазынасынан төленеді. Жапонияда қыздар император әулетіне келін болуға немесе сол маңда жүруге ұмтылмайды. Неге десеңіз, жапон императоры мен оның әулетінің мүшелері көптеген ережелер мен дәстүрлерге бағыну керек. Олардың мойнында күрделі ресми міндеттер бар, барлығын қаз қалпы сақтап, орындау оңай емес.

* * *
2010 жылғы статистикаға сүйенсек, 50 жастағы әр бесінші жапон еркегі ешқашан үйленбепті. 1990 жылы сүрбойдақтар барлық еркектердің 5,6 пайызын құраса, 2000 жылы бұл көрсеткіш 12,6 пайызға жеткен. Бұл статистика жапон қоғамында үйленуге құлықсыз азаматтардың көбей­генін дәлелдесе керек. Сүрбойдақтардың көбеюіне ел эконо­микасының баяу дамуы кінәлі деген пікірлер де бар.

* * *
Менің жалғыз ұлым бар. Құрбы­ларымның арасында екі және одан да көп баласы бар отбасылар өте аз. Статистикаға жү­­гінсек, 2015 жылғы 1 қазан күнгі халық санағының қоры­тын­дысы бойынша Жапо­ния тұрғындарының саны (шетелдік­терді қосқанда) 127 миллион адам болған. Бұл жа­пон­дар санының кемігендігін көрсетеді. Жал­пы, халық санағы Жапонияда 1920 жыл­дан бері әр бес жыл сайын жүргізіліп келеді.

* * *
Әлеуметтік қамтамасыз ету жөніндегі ұлттық институттың алдын ала есебі бойын­ша 2048 жылы жапон аралдарында тұрғындар саны 100 миллионға жетпейтін көрінеді. Ал 2060 жылы 87 миллион жапон қалады, яғни қазіргіден 30 пайызға азаяды деген сөз. Егер 1970 жылдардың басында Жапонияда жыл сайын 2 миллион бала дүниеге келсе, 2014 жылы бар болғаны 1 миллион сәби туған.

* * *
Соңғы жылдары бір әйелге шаққанда бала саны 1,4 деңгейінде қалып отыр. 2015 жылы премьер-министр Синдзо Абэ бұл көрсеткішті 1,8 деңгейіне жеткізу туралы мәлімдеді. Ал 2013 жылы премьер-министр «Экономикалық өсудің стратегиясында» «Бала үшке толғанша ана құшағында болсын» деген ұран тастады. Бұл ұран жүзеге асу үшін Синдзо Абэ компанияларға бала күтіміне байланысты демалысты үш жылға дейін ұзартуды ұсынды.

* * *
Жапонияда әйелдер заң жүзінде бала туғанға дейін 6 апта және босанғаннан кейін 8 апта жұмыстан босатылады. Ал бала күтіміне байланысты демалыс сәби бір жасқа толғанға дейін деп белгіленген. Егер балабақшадан орын табылмаса, әйел баламен бір жарым жасқа толғанша үйде отыра алады. Мен жұмыс істейтін институтта баламен екі жылға дейін отыруға рұқсат етілген.

* * *
Жапонияда баланы дүниеге әкелу мен оны күтуге байланыс­ты бір реттік жәрдемақы – 420 мың иен (4078 доллар). Бұл қаржы бір балаға медициналық сақтандыру есебінен және әйел­дің жұмыс істеу-істемеуіне байланыссыз беріледі. Жүктілік кезіндегі демалыста әйелдерге айлық жалақының үштен екісі мөлшерінде жәрдемақы төленеді.

Әзірлеген
Шарафат Жылқыбаева

АЛМАТЫ

egemen.kz

Related Articles

  • Қазақстан Теңізге шығар жолы жоқ дамушы елдердің халықаралық аналитикалық орталығының ашылуына қатысты

    Қазақстан Теңізге шығар жолы жоқ дамушы елдердің халықаралық аналитикалық орталығының ашылуына қатысты-ДЕП ХАБАРЛАЙДЫ СІМ 11-12 маусымда Ұлан-Батырда Қазақстан Сыртқы істер министрінің орынбасары Ержан Ашықбаев Теңізге шығар жолы жоқ дамушы елдердің халықаралық аналитикалық орталығының (International Think Tank for Landlocked Developing Countries) ашылуына орай өткен инаугурациялық конференцияға қатысты. Іс-шараның ашылуы барысында дипломат Қазақстан үшін теңізге шығар жолы жоқ дамушы елдер мәселелері сыртқы саясаттың маңызды бағыты болып табылатыныдығын мәлімдей отырып, 2003 жылы Алматыда өткен LLDC Министрлік конференциясы барысында тарихи 2004-2014 жж. арналған Алматы бағдарламасы қабылданғанын ерекше атап өтті. Е.Ашықбаев қатысушылардың назарын LLDC елдерінің 2014-2024 жж. арналған Вена бағдарламасы және 2030 жылға дейінгі тұрақты даму бағдарламасы аясында аталған елдер алдында тұрған мәселелердің шешімін табуында

  • “Назарбаев 2020 жылы сайлауға түседі деп ойламаймын”

    Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев ұлыбританиялық ВВС телеарнасының Hard Talk бағдарламасына сұхбат беріп, Назарбаевтың билігі және елдегі жемқорлықпен күрес туралы айтты. Сұхбат 20 маусымда ВВС News телеарнасына және BBC радиосына шықты. “Назарбаевтың билікте ұзақ отыруы – тұрақтылықтың белгісі. 2020 жылға дейін билікте болады. Кейін сайлауға түсем десе өзіне байланысты” деді Тоқаев сұхбатында. Осы сәтте хабар жүргізушісі Стивен Сакур “Егер менің математикалық есебім дұрыс болса, 2020 жылы Назарбаев 80 жасқа толады ғой?” деп сұрады. Бұл сұраққа Тоқаев “Иә, Иә. Малайзияда 92 жасқа толған Махатхир Мохамад премьер-министр болды ғой. Ашығын айтқанда, 2020 жылы Назарбаев президент сайлауына түседі деп ойламаймын. Ол өте ақылды адам. Мүмкін 2020 жылғы сайлау басқа кандидаттармен өтер. Сайлауға

  • «Корея халқының еңбекққорлығына таң қалдым»

    Нұртай ЛАХАНҰЛЫ Оңтүстік Кореяның Пусан қаласында тұратын қазақстандық Оразхан Нұрмахан. (Сурет Оразханның рұқсатымен жеке мұрағатынан алынды) Постсоветтік кезеңде басқа Орталық Азия елдерімен салыстырғанда жақын және алыс шет елдерде қазақстандық еңбек мигранттары азырақ көзге шалынады. Бірақ көбірек табысқа ұмтылған мыңдаған қазақстандық үшін Оңтүстік Корея тартымды еңбек нарығына айналып тұр. Оңтүстік Қазақстан облысындағы Кентау қаласының 27 жастағы тумасы Оразхан Нұрмахан 2017 жылы желтоқсан айында Оңтүстік Кореяға туристік сапармен барып, қалып қойған. Қазір Пусандағы компаниялардың бірінде күннен қуат өндіретін құрылғыларды орнатушы болып жұмыс істейді. – Кореядағы жұмыс туралы барып-қайтқандардан естіп жүрдік. Өйткені ол жаққа кеткен таныстарым да, достарым да болды. Осыдан екі жыл бұрын кетуді ойластырған едім. Бірақ сәті өткен жылдың соңында келді,

  • Аманат (Əлиханның монологы)

    Балға басқа, Орақ ойға тигелі Бір алапат өртке оранды жан іші, Кемерінен дариядай толқыған – Қызыл жалау, жалау емес, қан исі. Қызыл түстен жамырайды елес боп, Құба мекен, құсни дос төл өскен. Сол “бейнелер” құтқар дейді қол бұлғап, Əттең, шіркін… Естімейді оны ешкім. Естіртпейді ауызынан орт бүркіп, Тесік өкпе, Кəрі Кремль жөтеліп. Содан кейін… Темір торда сөз өліп, Көздер қалды шел ішінде бітеліп. Жусан көрсең, жұпарын жұт, дұға оқып, Бағзы бір иіс бұрқырасын өткеннен, Əр тал жусан тағдыры ғой қазақтың Көлдей тұнық көз жасына көктеген. Көктамырдан су алғанша соңғы қан, Мен қазақтың азаттығын сусадым. Доңыз демі топырағыма тимесе, Дұшпан көрмей өссе дедім ұрпағым. Осы серттің түбінде тұр шын байлам, Сол

  • Профессор Коллинс: “Шыңжаң – Тибет емес”

    Өркен ЖОЯМЕРГЕН Пекинде жүрген ер адамдар. Көрнекі сурет. Қытайдың Шыңжаң қазақтарын саяси тәрбиелеу орталықтарына қамау науқаны мен осы аймақтан Қазақстанға көшкен этникалық қазақтардың зейнетақы мәселесі соңғы айларда әлеуметтік желілерде жиі талқыланып жатыр. Азаттық Астанадағы Назарбаев университетінің саясаттанушысы, Қытайдың саясатын зерттеп жүрген профессор Нил Коллинспен синофобияның себебі және Шыңжаңдағы мәселені шешу жолдары туралы сұхбаттасты. Азаттық: Қазақстанда синофобияның күшейгені байқалады. Шыңжаңдағы этникалық қазақтарды саяси тәрбие орталықтарына жаппай қамау мен Астананың қытайлық азаматтарға 72 сағаттық визасыз кіру рұқсатын беруі әлеуметтік желілерде қызу талқыланып жатыр. Қытайдың “экономикалық және саяси экспансиясы” туралы алаңдауға қаншалықты негіз бар? Нил Коллинс: Бұқаралық деңгеймен салыстырғанда жоғарғы деңгейде алаңдау мен синофобия аз. Бұқаралық деңгейде бұған Қытайдың инвестициясы, зауыттары мен инфрақұрылым жобаларымен ұшырасқан

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: