|  |  | 

Көз қарас Руханият

Тәулік бойы үзілмейтін құлшылық түрін іздеймін.

17903713_1948655702087260_8261188219678499927_nКеше қызық болды. Қоянқұстан шығып қалаға такси ұстадым. Көп күткем жоқ. Жасыл ауди шиқ етіп тоқтады. Есігін ашып:
- Қалаға ма? – дедім. 
 - Иә, – деді. 
- Қанша?
- Пәлен. Келістік, кеттік! – дедім де көліктің артына жайғастым. Алдында бір ересек кісі отыр. Таксистің түріне қарап ішім қылп етті. Иегінде сүйкімсіз сақал. Балағын боса да көре алмадым. Есесіне көзіне қарап кім екенін бірден білдім. Соңғы 20 жылда елде қамыстай қаулаған таныс назар. Мейірім мен махаббаттан ада болып, агрессияға тола бастаған жансыз жанар. Ішімнен «Тәк, қазір мынау уағыз айтып бастайды. Қуатты ойларды жинақтап, шабуылға дайын отырайын» дедім де «шашылып жүрген ойларды дереу миға мобилизация жаса» деп ақылыммен сирена қостым. Дабыл бойынша жаппай миымда сапқа тұра бастаған ОЙЫМА: «Қазір қақтығыс болуы мүмкін. Бәрің майданға сақадай сай тұрыңдар!» деп команда бердім. Олар: «Құп болады, Шәнжархан!» деп честь берді де толық әскери күйге келді. Таксиші де қайта-қайта айнадан маған қарап, миға шабуылдайтын қолайлы сәтті күтіп отыр. Мен де сақ отырмын. Қасындағы кісіге қарап үзілген әңгімесін жалғап: 
- Жап-жас қой. Елу деген не тәйірі? – деді.
- Иә, ажал айтып келмейді. Кетті енді не болса да, – деп қояды серігі. Сөйткенше болған жоқ ол: «Мен келдім. Ана бұрылыстан тастап кет» деді. Көлік тоқтады. Ақшасын төлеп түсіп қалды. Ішімнен «Тәк, кезек маған тақады. Қазір ілмекті лақтыруы керек» дегенімше болған жоқ манипуляция басталды. Ол: 
- Брат, Қоянқұстың архитекторын танушы ма едің? – деді.
- Жоқ. Мұнда тұрмаймын.
- Сол архитектор кеше қайтыс болды. 
- А, иманды болсын!
- Жап-жас кісі болатын. Бар жоғы елуде. Бізбен футбол ойнап жүретін кешеге дейін. Не болғанын білмеймін. Таңертең оянбай қалыпты. 
- А, иә, қазір сондай ауру көбейді ғой…
- Қараш иә, ажал деген аяқ астынан. Өлеміз деп ойламаймыз. Ойнап күліп мәз болып жүресің, и раз, бір күні жоқсың. И, қабірде періштелер сенен дапрос алып жатыр. Ал сенде вобщее дайындық жоқ. 
- А, иә, «Ажал ақымақ үшін алтау, ақылды үшін біреу» деген ғой атам қазақ деп мен де әңгімені ілген болдым. Ол:
- Брат, қарашы. Қандай ғапылмыз, иә? Өлімді, қабірдегі азапты ойламай тек дүниені уайымдаймыз, – деді. 
 - Енді, қу тіршілік қойсын ба?
- Со ғой, сол. Аллаһ Құранда: «Өмірлерің Менің алдымда бір сәт қана. Ертең-ақ сендерді алдыма ажал айдап әкеледі» дейді. А, біз оны ұмытып, тек дүниенің соңында жүреміз. 
- Басқа не істейміз енді?
- Брат, не істегені қалай? Ақиретті ойлау керек, ақиретті. Ойнап күле бермей алда өлім барын бір сәтке ұмытпауымыз керек. Сонда ғапыл болмаймыз. 
- Жарайды, солай ойладық делік. Сонда Құдайдың адамды жаратуында не мақсат бар? Бізді не үшін жаратты? Жаратқан соң адамнан Құдай не дәметеді? Өлім туралы ойлап жүргенде Құдайға керегі не?
- Не дейсің бе? Оны Құранға қарап точно білеміз.
- Иә, Құранда не депті?
- Құранда Зурият сүресінің пәлен аятында «Мен адам мен жындарды Өзіме құлшылық ету үшін жараттым» деп жазған.
- Иә, не болыпты енді?
- Не болғаны қалай? Құлшылық ету керекпіз. 
- Жақсы, сонда жұрт жаппай құлшылықта болу керек пе? 
- Иә, да. Аллаһ бұйырды ма, болды. Құл әмірді орындау керек, – деп бір-ақ кесті. 
- Әй, елдің бәрі солай жүре алмайды ау? – дедім күмәнді дауыспен. 
- Неге? Неге жүре алмайды? Брат, өзің ойлап қарашы. Таң намазы 2 ракат. Сүндетімен төртеу. Әрі кетсе бес-ақ минутта оқисың. Дұрыс па? Ең ұзақ оқылатын бесін намазы 10 ракат. Соның өзіне ары кетсе 15-ақ минут шығын. Сосын екінті ең оңайы. Шам да солай. Құптанда 9 бас намаз. Бітті сонымен. Бәрін қоссаң бар ғой иә, тәулігіне жарты-ақ сағат уақыт кетеді. Өзің ойлашы 30-ақ минут. Ел соған қиналады ғой-е, соған. Сенесің бе осыған?
- А, жақсы екен. Құлшылыққа тек намаз жата ма, сонда?
- Жоқ, бес парыз. Намаз соның ішіне кіреді. Біріншісі: Кәлима-шаһадат айту. Екіншісі жылын бір рет ораза ұстау. Сосын, по мере возможности Меккеге қажылыққа өміріңде бір рет бару керек. Қалтаң көтерсе зекет бер. И сосын бес уақыт намазды үзбей оқу керек! – деп соңғы сөзін ерекше екпінмен аяқтады. Мен: 
- Болды ма? Бары сол ғана ма? – дедім.
- Не, бары сол ғана ма?
- Құлшылық түрлерін айтамын. Осы бесеуімен құл боламыз ба, Құдайға? Басқа жоқ па?
- Иә, да!
- Өй, мынауың аз ғой. 
- Қалай аз? – деді таксист жалт қарап. 
- Енді ондай Ұлық Құдайға өміріңде бір рет кәлима айтып, жылына бір рет ораза ұстап, өлгенше бір рет қажылыққа барып, зекетті берсең беріп, бермесең қойып, тәулігіне бес рет намаз оқу деген дым емес қой. Не болады мынауың? Өй маған мұндай дін ұнамайды, – дегенім сол еді, жігіт машинаның тормазын қатты басып қалып, «шиқ» еткізді де, жалт қарап: 
 - Қалай ұнамайды? – деді. 
- Құдайдың ұлықтығы мен құлдың шүкіршілігі бір-біріне пропорция емес қой. Түк емес қой мына санап шыққан құлшылығың. Мен сені «құл болайық» дегенге қампайтып бір нәрсе айта ма десем, дым айтпадың ғой. Не болады бес намазың?
- А, не брат, сен осының бәрін орындап жүрсің бе?- деп бейне бір супер тақуаға жолыққандай аузы ашылып қалды. 
- Мәселе онда емес.
- Енді неде?
- Маған күрделі һәм қызықты құлшылық керек. «Ей, Құдай, мә, саған осы да болады» деген сияқты бес түрлі ғибадатпен құлдықты шектеп қою Құдайға неуважение ғой.
- Қалай сонда? 
- Енді құлшылық деген 24 сағат үзілмейтін болса, сонда ғана құлшылық саналады. Маған бір секунд та үзілмей тұратын ғибадаттың түрі керек. Құдайға мынадай отношение ұстау деген, кешіріп қоярсың, масқара ғой. Өзің ойлап қарашы, бір ораза мен екінші оразаның арасы бір жыл. Бір намаз бен екінші намаздың арасы бірнеше сағат. Кәлимаң мен қажылығың бүкіл ғұмырыңа – біреу. Зекетті жағдайың біледі. Өзің жаңа айттың. Бір күнде 5 уақыт намазға жарты-ақ сағат уақытың кетеді деп. Тәулікте 24 сағат бар. Соның жарты сағатын құлшылыққа кетсе, қалған 23 сағат пен 30 минутты неге арнайсың? Қалған уақытта дүниені ойламағанда жұрт басқа нені ойлауы керек? Адам құл болып, ақиретті ғана ойлап, тек қабірдегі сұраққа дайын отыру үшін 24 сағат сонымен занять болу керек. Сонда ғана ол құлшылыққа саналады. Қой, мынаны менен басқа ешкім естімесін.
- Брат, ел осының өзін орындамай жүр ғой, Құдай бізге жеңілдік қалайды. 
- Әй, қойшы ондай скидкамен қалай құл боласың? Қожаңа барып «маған жеңілдік жасашы» деп қалай айтасың? Ұят қой, бір түрлі. Құл болған соң до конца құл болу керек қой. Алаңсыз соның дәргейінде жүретін. Жылына бір рет ораза ұстап, өміріңде бір рет қажылыққа барып, зекетті берсең беріп, бермесең қойып, арасында бес уақыт шала-пұла намазбен сүйретіліп жүру деген не масқара? Кеттім мен. Тәулік бойы үзілмейтін құлшылық түрін іздеймін. Сенің ұсынған дінің көңілімнен шықпады. 
- Барт, сені түсінбедім. Зачем саған проблема? 
- Қалай проблема зачем? Құлға жеңілдік не керек? Құл деген өлгенше нагрузкамен өмір сүру керек, егер ол шынымен құл болса. Жеңілдік берсе жаңа өзің айтпақшы құл екенін ұмытып есіріп кетеді. Ал егер жеңілдікпен өмір сүрсе оны «құл» деп емес басқаша атайық?
Таксист сасып қалды. Өзіне сенімсіздеу түрде:
- Брат сен мені дұрыс түсінбеген сияқтысың… – деді. 
- Түсіндім, түсіндім. Тек более дамыған мощный құлшылық түрін іздеуге кетіп барамын. Сенікі черезчур аз екен, – дедім бастырмалатып. Сол кезде қалаға келіп те қалыппын.
- Жақсы, мен келдім. Осы жерден тастап кет, – дедім де жол ақысын төлеп, жөніме кете бардым. Таксист жол бойғы еңбегінің зая кеткеніне қатты қапа болған сияқты. «Да, құлшылық аз деген адамды алғаш көруім. Сонда бұған не керек?» деген сұрақ көзінде жазылып тұрды. 
Ақылымды шатақ діннің матауынан аман сақтап марқайып кетіп бара жатсам бағанағы ОЙЛАРЫМ: «Оу, Сәке, қалай бізге ризасың ба?» деп қояды көңілімді жыбыршытып. «Эй, менің сенімді серіктерім, сендерге әманда риза ғой Шәнжархан пақыр! Сендер болмасаңдар ойсыз мақұлық болар едім ғой. Сендердің арқаларыңда ғана ғой надандықтың қара балшығына батып кетпей аман жүргенім. Ризамын сендерге, ризамын. Екі дүниеде қарыздарымен сендерге» дедім. Ойларым: «Бәсе, анда-санда болса да осылай деп бізді де бір елеп ескеріп, мақтап қойсайшы. А то, айқас біткен соң бәрін өзің қатырған адам құсап кісі боп адам танымай кетесің» деп өзімді қатты ұялтты. ))))

Sanjar Kerimbay    facebook парақшасынан

 

Related Articles

  • “Астана” – “Вильярреал” 2:3

    Стоилов өзімен бірге қартайып бара жатқан командасына екі нәрсені әлі үйрете алмай келеді. Бірінші, доптан айырылмай қатарынан төрт мәрте пастасу (ең құрығанда алаңның өз жартысында). Екінші, командадағы еуропалық деңгейде ойнайтын екі шебер – Твумаси мен Кабанангаға дер кезінде доп асыру. Испанияның тәуір командасымен тартысты матч өткізді деп мақтауға, тоқмейілсіп отыра беруге болар еді. Бірақ алдағы трансфер маусымында қос мергенді Еуропа клубтары қағып әкеткесін не болмақ? Олардың да заманы өтіп барады, дұрысырақ алаңда доп тепкілері келеді. Ал қалған өкпесі өшкен, физикасы отырған, тек төрешімен тәжікелесуді қатыратын, дені Балқан түбегінен жиналған “астаналықтар” жасанды алаңдарында не нәтижеге қол жеткізбек? Ішкі чемпионатты күшейтпей тұрып, балалар мен жасөспірімдер футболына жағдай жасамай жатып, бюджеттің ақшасын шашып,

  • Қазақ әдебиетінің Тәңірлік әлемге есік ашатын трансценденті

    Қазақ әдебиетінің Тәңірлік әлемге есік ашатын трансцендентті мазмұны Қожа Ахмет Яссауидің хикметінен басталатын еді. Құдайберген Жұбанов бұ турасында бүй деп жазады. «біздің «Əдебиет саласындағы жазуымыздың басы «Диуани хикметтен» басталады. Орта Азиядағы түркі тілінде сөйлейтін халықтардың алғашқы жазба əдебиетінің бірі! Бұл факті қазақ ақындарының Ахметке еліктегенін көрсетеді ». Сәкен Сейфуллин былай деп баға береді. «Қазақ арасында жазба әдебиетін таратқан – Түркістаннан шыққан қожалар. Ол кезде қазақ арасына көп таралғаны – Қожа Ахмет Яссауидің кітабы. Біздің қазақ ақындары соған еліктеді». Большевиктер Яссауидің атын өшіру үшін ақын-жазушыларға тапсырма берді. Мәселен, ЦК 1937 жылы Асқар Тоқмағамбетовті «Хазірет Сұлтан» пьесасын жазуға мәжбүрледі. Бұл спектакль ҚазССР кезінде сахнада қойылып келді. Пьесада Яссауиді терістеп, оның жолын «халықты

  • ӘЙЕЛДЕ ҚАЙЫН ЖҰРТ БОЛМАЙДЫ!

    Қазақ Ұлттық Әдет-ғұрып, салт-дәстүр Академиясы түсіндіреді: ӘЙЕЛДЕ ҚАЙЫН ЖҰРТ БОЛМАЙДЫ! Бүгін, 22-қараша күні таңертең «Шалқар» радиосынан «Әйелдің қанша жұрты болады?» деген тақырыпта жүргізілген пікірталас кезінде сауалға жауап бергендердің бірқатары дұрыс ой айтқанмен көпшілігі жаңылыс ұғымда жүргендігі байқалды. Осы себепті бұл сауалға түбегейлі жауап беру ұйғарылды. Ер адамның да, әйел адамның да үш жұрты болады. Ер адамның өз жұрты (әкесі жағынан), нағашы жұрты (анасы жағынан), үйленген соң қайын жұрты (әйелі жағынан) болады. Әйел адамның да үш жұрты: өз жұрты (келген жері, күйеуінің елі), төркін жұрты (әкесі жағынан), нағашы жұрты (анасы жағынан) болады! Бұл жерде қыз бала мен әйел деген ұғымдарды шатастырмау керек. Қыз – әлі тұрмысқа шықпаған оң жақта отырған қыз

  • ҚАЗАҚ КӨРКЕМСӨЗІ МЕН КӨСЕМСӨЗІНІҢ ҰЛТ РУХЫН ЖАҢҒЫРТУДАҒЫ АТҚАРҒАН РӨЛІ

    Жұмат ӘНЕСҰЛЫ   Қазақ көркемсөзі ауыз әдебиетінде ерте заманнан қалыптасқан әдебиет саласы. Ұлттың  рухын ғасырлар бойы асқақтатып, намысын жанып келе жатқан Қазақтың «Батырлар жыры» көркем сөздің ең биік дәрежедегі үлгісі, әлемдік деңгейде мақтаныш етуге болатын, көркем элостық шығарма.  ХVIII-  ХIX- ғасырлардағы  қазақ  жырауларының қай қайсысының да осы күнге дейін ауыздан ауызға көшіп, ХХ- ғасырға дейін аңыз болып жетіп, жазба әдебиет мұрасына айналып, бүгінгі ұрпақтың рухани қазынасына айналуы СОЛ ЗАМАНДАРДАҒЫ КӨРКЕМСӨЗДІҢ МӘҢГІЛІК ӨШПЕС  РУХАНИ КҮШІНІҢ  молдығында еді. Ауыз әдебиетіндегі сол кездегі дастандар, жырлар, термелер кең қазақ  даласындағы әр шаңырақтың дем беруші рухани азығы еді. Сөзімізді тірілту үшін ғасырлардан  ғасырларға ауыздан ауызға көшіп, аңыз болып кеткен Бұхар жыраудың «Абылайға айтқаны» атты ұзақтау

  • Уахабизм идеясын таратамын деп, Үрімшіде ұсталып, Пекин түрмесіне түскен Ливандық Шами дамолла

    Sanjar Kerimbay facebook парақшасынан 1924 жылы Ленин өлді. Билік Сталиннің қолына өтті. Осыдан соң біз ғана емес жалпы Совет жұртының ішкені ірің, жегені желім болды. Орта Азия халқы да ГУЛАГ-тарға тоб-тобымен кетіп жатты. Артынша ашаршылық та басталды. Атажұрттан жаппай безу белең алды. Бірақ ел құлағдар болған ақпаратты індетіп жазбаймыз. Бұл жолы мәселеге басқа қырынан келеміз. Ілім ше, ілім? Оның жайы не болды? Елді ұйыстырып ұстап тұратын, кісінің көкірек көзін ашатын, қарапайым пендеден арына ғана құлақ түретін рухани тұлғаны жасап шығатын ілім иелерінің тағдыры не болды? Қазақтың рухани платформасы қалай қирады? Енді сол жайлы тарата кетелік. Құдай қаласа, осылайша рухани жаңғырып та қалуымыз мүмкін. Ал, Тәңірім, өзің жар бола көр! Большевиктер

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: