|  |  |  | 

Руханият Тұлғалар Әдеби әлем

АБАЙДЫҢ ТУҒАН КҮНІНЕ ОРАЙ БІР СӨЗ

Abay

Отаршы “ақ патшаның” шенді шекпені үшін (кейде тіпті үлкен күміс табақ пен артық қадақ күріш үшін) төрелері ұсақталып, батырлары бір-бірін шауып, соңғы хандарын ұстап беріп, “зар-заман” жыраулары ескі ізді шиырлап, аз-маз зиялысы я шоқынып, я білім іздеп шетке кетіп, Батыстағы ағартушылық пен индустриализациядан мақұрым қоғамы көшпеліден аграрлық құрылымға өтіп үлгермей жатқан аласапыран бір заманда қазақ арасында Абай туады. Өз заманындағы ғылым мен технологияның, поэзия мен музыканың барлық озық өлшемдерін қой құрттап, жылқы жусатқан ауылдың ішінде отырып, ақылға сыймайтын қандай да бір тылсым жолмен бойына сіңіреді. Өз ортасынан кем дегенде жарты ғасыр озық өлең қалыптарын құяды, қазақы бояуы бар әдемі романстар жазады, Батыс пен Ресейдің әлеуметтік-саяси ой алыптарын қазақша сөйлетіп, үздік әдеби туындыларын тәржіме қылады. Барымта мен болыс сайлаудың, жер мен жесір дауының арасында шабылып жүрген атты-жаяулы көптің шуы басылып, шаңы сейілген мезгілде – түннің бір уағына дейін отырып, суыған сүтті шайын сораптап қойып, кітап оқиды, дедукция мен индукция туралы ойланады, ағайыннан шыққан бірді-екілі талантты балаларға домбыра шерткізеді, скрипка тартқызады. Әрбір жыр жолы, әрбір қара сөзінің сөйлемі мақал-мәтелге айналады. 19-ғасырдың соңы мен 20-ғасырдың басында шыққан сөз тіркестері емес, қадым заманнан бар даналық сияқты. Қызық. Кейде маған Абай ешқашан өмірде болмаған, қараңғы орта үшін шам іспетті, қазақтың өзін жұбату үшін, жаңа идеялар мен идеалдарға ұмтылу үшін ойлап тауып алған қастерлі бір образы сияқты көрінеді. Кейде тура өзімнің туған атам сияқты сезім туады. Сағынам. Жақсы көрем. Осы махаббат бойымда сақталса, қазақ болып қала беретініме сенем. Жай қазақ емес, Абай аңсаған жақсы қазақ болып.

Ғалым Боқаш

            facebook  парақшасынан алынды

Related Articles

  • БҰЛ  КҮНІ …

    Уа, Астана,астанам, астанамыз- Жасыл желек, көкөрім жас қаламыз Құт  қоныс қып Есілдің қос жағасын, Арқада байрақ тіккен Бас қаламыз   Көгі –биік, желі- өткір, жері- жазық Қойнауы жанға мекен, малға азық Сарыарқа-қазақ жері кіндігінен Елбасы Елордаға  қаққан қазық                      Содан бері жиырма  жыл артқа салып                      Астана  өз тарихын қойды жазып   Теңдессіз жаңа құрылыс бастағаны Арқада жайнатпаққа жас қаланы Шыңыраудан ылғал тартқан сексеуілдей Берік болмақ қазақтың бас қамалы Тамыры тым тереңде бұл шаһардың- Сонау-сонау Бозоқтан* басталады Дәшті Қыпшақ-қазақтың арғы тегі Бозоқ деп салған қоныс-баспананы   Бозоқтан Ұлы Жібек жолы өткен Бозоқтан Шыңғыс ханның қолы өткен Бозоқтың әрбір  сәтін қуа ағып, Арнасы ақ Есілдің толы өткен   Елбасының өміршең бастамасы- Сол жерде бүгін елдің астанасы Босағаңнан аттады жаңа

  • «Отан – оттан да ыстық» жобасының баспасөз мәслихаты

      «Рухани жаңғыру» бағдарламасының аясында Алматы қаласы Ішкі саясат басқармасының қолдауымен «Адырна» ұлттық-этнографиялық бірлестігі «Отан – оттан да ыстық» жобасының баспасөз мәслихатын өткізеді. Бұл жоба аясында отанына оралған қандастарымызға заңнамалық көмек ретінде «Жедел желі» қызметі іске қосылады. «Қандастар» (http://qandastar.kz/) сайты арқылы да сұрақ-жауап ретінде заңнамалық көмек көрсетілетін болады. Баспасөз мәслихатының мақсаты – «Отан – оттан да ыстық» жобасын халыққа таныстыру. Баспасөз мәслихатына құқықтанушылар, БАҚ өкілдері, кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі мамандар, қоғам қайраткерлері мен ғалымдар және танымал ҮЕҰ өкілдері қатысады. «КЕШ» құқық қорғау орталығының жетекшісі – Кәмшәт Есмұхамбетқызы; Кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі маман – Әсима Сұлтан; Орыс тілінің маманы – Әлия Мұхаметкәрімқызы сынды ғалымдар баяндама оқиды.   Ұйымдастырушылар:  Алматы қаласы Ішкі саясат басқармасы

  • Аманат (Əлиханның монологы)

    Балға басқа, Орақ ойға тигелі Бір алапат өртке оранды жан іші, Кемерінен дариядай толқыған – Қызыл жалау, жалау емес, қан исі. Қызыл түстен жамырайды елес боп, Құба мекен, құсни дос төл өскен. Сол “бейнелер” құтқар дейді қол бұлғап, Əттең, шіркін… Естімейді оны ешкім. Естіртпейді ауызынан орт бүркіп, Тесік өкпе, Кəрі Кремль жөтеліп. Содан кейін… Темір торда сөз өліп, Көздер қалды шел ішінде бітеліп. Жусан көрсең, жұпарын жұт, дұға оқып, Бағзы бір иіс бұрқырасын өткеннен, Əр тал жусан тағдыры ғой қазақтың Көлдей тұнық көз жасына көктеген. Көктамырдан су алғанша соңғы қан, Мен қазақтың азаттығын сусадым. Доңыз демі топырағыма тимесе, Дұшпан көрмей өссе дедім ұрпағым. Осы серттің түбінде тұр шын байлам, Сол

  • Құралайдың салқыны амалы қалай шыққан…

    Edil Alash Ұлан ғайыр аймақтар Қыстан енді шығып жатқанда, оңтүстік жұртшылығы жазғы киімге ауысып алады. Десе де қазіргідей мамырдың орта тұсынан бастап жеңіл киімдінің бәрі аһылап-үһілеп, тұмауратып қалады. «Жаз келгенде салқындағаны несі» дейтіндер де бар. Бұған себеп жастар мен қала тұрғындары арасында «Құралай салқыны» ұғымының ұмытылып бара жатқаны болса керек. Әйтпесе жаз әбден өз тағына отырмай, халық жылы киімін тастамаған. «Құралай салқыны» деген не? қазақ халқы мамыр айының екінші жартысында орын алатын 2~3 тауліктік күн суытуын «Құралай салқыны» деп атаған. Аталу себебі қандай? үлкендердің аузынан оқтын-оқтын естіп қалатын бұл атау қазақ халқы үшін қашан да киелі саналған киіктердің төлдейтін мезгіліне байланысты аталып кеткен. Құралай ─ киіктің төлі. Ауа райы қалай

  • Жақсыбековтің әкесінің атындағы “Алланың гүлі” мешіті

    Гүлбану ӘБЕНОВА Мұсылмандардың қасиетті Рамазан айы қарсаңында Астанада күннен қуат алатын қондырғылары бар жаңа мешіт пайдалануға берілді. Сәулетші Сағындық Жанболатов кешен жобасын “Алланың гүлі” деп атады. Жаңа мешітке Қазақстан президенті әкімшілігінің басшысы Әділбек Жақсыбековтің әкесі Ырыскелді қажының есімі берілген. 1Ақшанқан мешіт ғимараты ұлттық нақыштағы ою-өрнекпен безендіріліп, постмодернистік стильде салынған. Негізгі ғимарат үшбұрышты көлбеу қабырғалар мен күмбезден тұратын күрделі пішінде тұрғызылған. Сәулетші Сағындық Жанболатовтың сөзінше, осыған ұқсас мешіттер Малайзияда, Германияда, араб елдерінде бар. Жобаға тапсырысты “Қазақстан мұсылмандар діни басқармасы” республикалық мұсылмандар діни бірлестігі берген. Ғимарат жеке азаматтардың қаржысы есебінен салынған. Құрылысшылар жобаға қанша ақша жұмсалғанын айтпады. 2Көлемі 3695 шаршы метр болатын мешіт жайғасқан жер учаскесінің аумағы – 1,44 гектарды құрайды. Күмбездің

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: