|  |  |  | 

رۋحانيات تۇلعالار ادەبي الەم

ابايدىڭ تۋعان كۇنىنە وراي ءبىر ءسوز

Abay

وتارشى “اق پاتشانىڭ” شەندى شەكپەنى ءۇشىن (كەيدە ءتىپتى ۇلكەن كۇمىس تاباق پەن ارتىق قاداق كۇرىش ءۇشىن) تورەلەرى ۇساقتالىپ، باتىرلارى ءبىر-ءبىرىن شاۋىپ، سوڭعى حاندارىن ۇستاپ بەرىپ، “زار-زامان” جىراۋلارى ەسكى ءىزدى شيىرلاپ، از-ماز زيالىسى يا شوقىنىپ، يا ءبىلىم ىزدەپ شەتكە كەتىپ، باتىستاعى اعارتۋشىلىق پەن يندۋسترياليزاتسيادان ماقۇرىم قوعامى كوشپەلىدەن اگرارلىق قۇرىلىمعا ءوتىپ ۇلگەرمەي جاتقان الاساپىران ءبىر زاماندا قازاق اراسىندا اباي تۋادى. ءوز زامانىنداعى عىلىم مەن تەحنولوگيانىڭ، پوەزيا مەن مۋزىكانىڭ بارلىق وزىق ولشەمدەرىن قوي قۇرتتاپ، جىلقى جۋساتقان اۋىلدىڭ ىشىندە وتىرىپ، اقىلعا سىيمايتىن قانداي دا ءبىر تىلسىم جولمەن بويىنا سىڭىرەدى. ءوز ورتاسىنان كەم دەگەندە جارتى عاسىر وزىق ولەڭ قالىپتارىن قۇيادى، قازاقى بوياۋى بار ادەمى رومانستار جازادى، باتىس پەن رەسەيدىڭ الەۋمەتتىك-ساياسي وي الىپتارىن قازاقشا سويلەتىپ، ۇزدىك ادەبي تۋىندىلارىن تارجىمە قىلادى. بارىمتا مەن بولىس سايلاۋدىڭ، جەر مەن جەسىر داۋىنىڭ اراسىندا شابىلىپ جۇرگەن اتتى-جاياۋلى كوپتىڭ شۋى باسىلىپ، شاڭى سەيىلگەن مەزگىلدە – ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىنا دەيىن وتىرىپ، سۋىعان ءسۇتتى شايىن سوراپتاپ قويىپ، كىتاپ وقيدى، دەدۋكتسيا مەن يندۋكتسيا تۋرالى ويلانادى، اعايىننان شىققان ءبىردى-ەكىلى تالانتتى بالالارعا دومبىرا شەرتكىزەدى، سكريپكا تارتقىزادى. ءاربىر جىر جولى، ءاربىر قارا ءسوزىنىڭ سويلەمى ماقال-ماتەلگە اينالادى. 19-عاسىردىڭ سوڭى مەن 20-عاسىردىڭ باسىندا شىققان ءسوز تىركەستەرى ەمەس، قادىم زاماننان بار دانالىق سياقتى. قىزىق. كەيدە ماعان اباي ەشقاشان ومىردە بولماعان، قاراڭعى ورتا ءۇشىن شام ىسپەتتى، قازاقتىڭ ءوزىن جۇباتۋ ءۇشىن، جاڭا يدەيالار مەن يدەالدارعا ۇمتىلۋ ءۇشىن ويلاپ تاۋىپ العان قاستەرلى ءبىر وبرازى سياقتى كورىنەدى. كەيدە تۋرا ءوزىمنىڭ تۋعان اتام سياقتى سەزىم تۋادى. ساعىنام. جاقسى كورەم. وسى ماحاببات بويىمدا ساقتالسا، قازاق بولىپ قالا بەرەتىنىمە سەنەم. جاي قازاق ەمەس، اباي اڭساعان جاقسى قازاق بولىپ.

عالىم بوقاش

            facebook  پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • بۇل  كۇنى …

    ۋا، استانا،استانام، استانامىز- جاسىل جەلەك، كوكورىم جاس قالامىز قۇت  قونىس قىپ ەسىلدىڭ قوس جاعاسىن، ارقادا بايراق تىككەن باس قالامىز   كوگى –بيىك، جەلى- وتكىر، جەرى- جازىق قويناۋى جانعا مەكەن، مالعا ازىق سارىارقا-قازاق جەرى كىندىگىنەن ەلباسى ەلورداعا  قاققان قازىق                      سودان بەرى جيىرما  جىل ارتقا سالىپ                      استانا  وز تاريحىن قويدى جازىپ   تەڭدەسسىز جاڭا قۇرىلىس باستاعانى ارقادا جايناتپاققا جاس قالانى شىڭىراۋدان ىلعال تارتقان سەكسەۋىلدەي بەرىك بولماق قازاقتىڭ باس قامالى تامىرى تىم تەرەڭدە بۇل شاھاردىڭ- سوناۋ-سوناۋ بوزوقتان* باستالادى ءداشتى قىپشاق-قازاقتىڭ ارعى تەگى بوزوق دەپ سالعان قونىس-باسپانانى   بوزوقتان ۇلى جىبەك جولى وتكەن بوزوقتان شىڭعىس حاننىڭ قولى وتكەن بوزوقتىڭ ءاربىر  ساتىن قۋا اعىپ، ارناسى اق ەسىلدىڭ تولى وتكەن   ەلباسىنىڭ ومىرشەڭ باستاماسى- سول جەردە بۇگىن ەلدىڭ استاناسى بوساعاڭنان اتتادى جاڭا

  • «وتان – وتتان دا ىستىق» جوباسىنىڭ ءباسپاسوز ءماسليحاتى

      «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا الماتى قالاسى ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ قولداۋىمەن «ادىرنا» ۇلتتىق-ەتنوگرافيالىق بىرلەستىگى «وتان – وتتان دا ىستىق» جوباسىنىڭ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزەدى. بۇل جوبا اياسىندا وتانىنا ورالعان قانداستارىمىزعا زاڭنامالىق كومەك رەتىندە «جەدەل جەلى» قىزمەتى ىسكە قوسىلادى. «قانداستار» (http://qandastar.kz/) سايتى ارقىلى دا سۇراق-جاۋاپ رەتىندە زاڭنامالىق كومەك كورسەتىلەتىن بولادى. ءباسپاسوز ءماسليحاتىنىڭ ماقساتى – «وتان – وتتان دا ىستىق» جوباسىن حالىققا تانىستىرۋ. ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا قۇقىقتانۋشىلار، باق وكىلدەرى، كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى ماماندار، قوعام قايراتكەرلەرى مەن عالىمدار جانە تانىمال ۇەۇ وكىلدەرى قاتىسادى. «كەش» قۇقىق قورعاۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى – كامشات ەسمۇحامبەتقىزى; كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى مامان – ءاسيما سۇلتان; ورىس ءتىلىنىڭ مامانى – ءاليا مۇحامەتكارىمقىزى سىندى عالىمدار بايانداما وقيدى.   ۇيىمداستىرۋشىلار:  الماتى قالاسى ىشكى ساياسات باسقارماسى

  • امانات (Əليحاننىڭ مونولوگى)

    بالعا باسقا، وراق ويعا تيگەلى ءبىر الاپات ورتكە وراندى جان ءىشى، كەمەرىنەن دارياداي تولقىعان – قىزىل جالاۋ، جالاۋ ەمەس، قان ءيسى. قىزىل تۇستەن جامىرايدى ەلەس بوپ، قۇبا مەكەن، قۇسني دوس ءتول وسكەن. سول “بەينەلەر” قۇتقار دەيدى قول بۇلعاپ، Əتتەڭ، شىركىن… ەستىمەيدى ونى ەشكىم. ەستىرتپەيدى اۋىزىنان ورت بۇركىپ، تەسىك وكپە، كəرى كرەمل جوتەلىپ. سودان كەيىن… تەمىر توردا ءسوز ءولىپ، كوزدەر قالدى شەل ىشىندە بىتەلىپ. جۋسان كورسەڭ، جۇپارىن جۇت، دۇعا وقىپ، باعزى ءبىر ءيىس بۇرقىراسىن وتكەننەن، Əر تال جۋسان تاعدىرى عوي قازاقتىڭ كولدەي تۇنىق كوز جاسىنا كوكتەگەن. كوكتامىردان سۋ العانشا سوڭعى قان، مەن قازاقتىڭ ازاتتىعىن سۋسادىم. دوڭىز دەمى توپىراعىما تيمەسە، دۇشپان كورمەي وسسە دەدىم ۇرپاعىم. وسى سەرتتىڭ تۇبىندە تۇر شىن بايلام، سول

  • قۇرالايدىڭ سالقىنى امالى قالاي شىققان…

    Edil Alash ۇلان عايىر ايماقتار قىستان ەندى شىعىپ جاتقاندا، وڭتۇستىك جۇرتشىلىعى جازعى كيىمگە اۋىسىپ الادى. دەسە دە قازىرگىدەي مامىردىڭ ورتا تۇسىنان باستاپ جەڭىل كيىمدىنىڭ ءبارى اھىلاپ-ۇھىلەپ، تۇماۋراتىپ قالادى. «جاز كەلگەندە سالقىنداعانى نەسى» دەيتىندەر دە بار. بۇعان سەبەپ جاستار مەن قالا تۇرعىندارى اراسىندا «قۇرالاي سالقىنى» ۇعىمىنىڭ ۇمىتىلىپ بارا جاتقانى بولسا كەرەك. ايتپەسە جاز ابدەن ءوز تاعىنا وتىرماي، حالىق جىلى كيىمىن تاستاماعان. «قۇرالاي سالقىنى» دەگەن نە؟ قازاق حالقى مامىر ايىنىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ورىن الاتىن 2~3 تاۋلىكتىك كۇن سۋىتۋىن «قۇرالاي سالقىنى» دەپ اتاعان. اتالۋ سەبەبى قانداي؟ ۇلكەندەردىڭ اۋزىنان وقتىن-وقتىن ەستىپ قالاتىن بۇل اتاۋ قازاق حالقى ءۇشىن قاشان دا كيەلى سانالعان كيىكتەردىڭ تولدەيتىن مەزگىلىنە بايلانىستى اتالىپ كەتكەن. قۇرالاي ─ كيىكتىڭ ءتولى. اۋا رايى قالاي

  • جاقسىبەكوۆتىڭ اكەسىنىڭ اتىنداعى “اللانىڭ گۇلى” مەشىتى

    گۇلبانۋ ابەنوۆا مۇسىلمانداردىڭ قاسيەتتى رامازان ايى قارساڭىندا استانادا كۇننەن قۋات الاتىن قوندىرعىلارى بار جاڭا مەشىت پايدالانۋعا بەرىلدى. ساۋلەتشى ساعىندىق جانبولاتوۆ كەشەن جوباسىن “اللانىڭ گۇلى” دەپ اتادى. جاڭا مەشىتكە قازاقستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ادىلبەك جاقسىبەكوۆتىڭ اكەسى ىرىسكەلدى قاجىنىڭ ەسىمى بەرىلگەن. 1اقشانقان مەشىت عيماراتى ۇلتتىق ناقىشتاعى ويۋ-ورنەكپەن بەزەندىرىلىپ، پوستمودەرنيستىك ستيلدە سالىنعان. نەگىزگى عيمارات ءۇشبۇرىشتى كولبەۋ قابىرعالار مەن كۇمبەزدەن تۇراتىن كۇردەلى پىشىندە تۇرعىزىلعان. ساۋلەتشى ساعىندىق جانبولاتوۆتىڭ سوزىنشە، وسىعان ۇقساس مەشىتتەر مالايزيادا، گەرمانيادا، اراب ەلدەرىندە بار. جوباعا تاپسىرىستى “قازاقستان مۇسىلماندار ءدىني باسقارماسى” رەسپۋبليكالىق مۇسىلماندار ءدىني بىرلەستىگى بەرگەن. عيمارات جەكە ازاماتتاردىڭ قارجىسى ەسەبىنەن سالىنعان. قۇرىلىسشىلار جوباعا قانشا اقشا جۇمسالعانىن ايتپادى. 2كولەمى 3695 شارشى مەتر بولاتىن مەشىت جايعاسقان جەر ۋچاسكەسىنىڭ اۋماعى – 1,44 گەكتاردى قۇرايدى. كۇمبەزدىڭ

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: