|  | 

Тұлғалар

«БАБАҒА ҚҰРМЕТ – ҰРПАҚҚА МІНДЕТ»

Тігілген киіз үйлер

Қазақ халқының ұлт-азаттығы жолында бар өмірін сарп еткен қазақтың батыр
ұлдарының бірі Дәуіт Асауұлының туғанына биыл 230 жыл. Осыған орай, баһадүрдің
ұрпақтары бабамызды еске алып, Алматы облысының Қарасай ауданында ас берген
болатын.Дәуіт Асауұлы туралы жаңа кітап
Түрлі себептермен бара алмай қалған бір топ маңғыстаулық ағайындарға, асты
ұйымдастыру комитеті естелік медальдары, құрмет грамоталары мен бағалы
сыйлықтарын беріп жіберген. Ал аманатты орындаған Ақтаулық Сали Абдуллаев пен
Қоңыратбай Испанов бастаған ел ағалары, есімдері ұмыт қалмаған батырдың
ұрпақтарына шаһардағы мейрамхананың бірінде тиісті марапаттарын табыстады.
Айта кету керек, асқа еліміздің Ақтөбе, Орал, Маңғыстау, Атырау, Алматы, Астана,
Қызылорда, Шымкент, Қарағанды, көршілес Өзбекстан, Түркменстан, Ресейден келген
ағайын-туыстар бас қосты. Асқа қатысқан адам санының есебі жоқ.
Сонымен қатар, Қаскелең қалалық үйінде ғылыми-әдістемелік конференция
өткізілді. Алыс жақыннан келген ағайындарға өздерінің жылы лебіздерін білдіргендер
қатарында белгілі жазушы, кинодраматург, профессор, ҚР Жазушылар Одағының
хатшысы, ҚР еңбек сіңірген қайреткері Смағұл Елубай, бокстан олимпиада чемпионы
Ермахан Ыбрайымов, әуесқой бокстан әлем чемионы Ердос Жаңабергенов, қазақ
күресінен «Әлем барысы – 2017» турнирінің жеңімпазы Айбек Нұғымаров, «Тамаша»
әзіл-сықақ театрының актері Марат Көккөзов, танымал жазушы-журналистар,
профессор-академиктер, қоғам қайраткерлері, өнер саласының тарландары сөз сөйледі.Орталық алаң
Конференция аяқталысымен батырдың өмірі мен ерлігі жайлы жарыққа шыққан
«Қазақ батыры Дәуіт Асауұлы» атты кітаптың тұсаукесер рәсімі болды.
Жас ақындардың айтысы мен жыршы-термешілер байқауы өткізіліп, концерттік
бағдарлама ұсынылды. Ұлықпан Жолдасов бастаған «Самал» тобы сахна төріне
көтеріліп, ән шырқады. Орталық алаңда қазақ күресі, кір көтеру, қол күресінен мықтылар
анықталды. Сонымен қатар, аламан бәйге ұйымдастырылып, жеңімпазға «Шевроле
Нива» автокөлігінің кілті табысталып, түйе палуанға «түйе» берілді.
Алыстан келген ағайын «Лабақ ата» мешітінде болып, батырдың рухына құран
бағыштады. Ақшаңқан киіз үйлер тігілді. Құран хатым жасалды. Айта кету керек, ас -
халықтың өз қаражатына өткізілді.
Батырлығы мен батылдығы, ерлік пен қайсарлығының арқасында көзге түскен, туған
жердің азаттығы үшін қас қақпай жауға қарсы қаруын сілтеген қаһарман, қазақтың батыр
ұлдарының бірі Дәуіт Асауұлының 230 жылдығы жоғары деңгейде өткізілгенін тілге тиек
етті, асқа жиналған қауым.
«Бұл астың өтуіне барша ағайын аянып қалған жоқ. Мәселен, Маңғыстау облысы
бойынша Қайрат Өтенов бастаған Жаңаөзеннің азаматтары қол ұшын созды. Сол
сияқты Ақтау қаласы, Бейнеу ауданынан да жігіттер болды. Батыс-Қазақстан
облысынан Шыңғырлау ауданы, Ақтөбе аймағынан Байғанин, Алға, Қобда аудандары,Дәуіт ата кесенесі, (Қоңырат қаласы Қарақалрпақстан Респуболикасы)
Сыр өңірінен Жалағаш аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Садық Алиев бастаған
топ, сондай-ақ Сырдария мен Қармақшы аудандыран ағайындар болды. Астаналық
Қоныс Жүсіпов пен Ақтөбелік Мырзағұл Жұмағалиев жыршы-термешілердің өнеріне
тәнті болды. Алматы облысы мен шырайлы Шымкенттен келгендерде аз болмады.
Барлығы бір кісідей атсалысты. Нәтижесінде батыр бабамыздың 230 жылдығы
жоғары деңгейде өтті деп толықтай айта аламыз», – дейді Ақтау қаласының
тұрғыны Сали Абдуллаев.
Айта кету керек, Дәуіт батыр Үстіртте дүниеге келген, күллі қазаққа танылған кіші
жүз қазақтарының ұлт-азаттық қозғалысы басшыларының бірі Барақ әулетінен тарайды.
Шыққан тегіне тоқталсақ, кіші жүздің Шөмішті Табын руы – Қарақойлы-Лабақ бөлігінен.
Дәуіт Асауұлы батыр қазақ халқының азаттығы үшін күрескен тарихи тұлға. Елдің
тыныштығы мен бірлігін сақтауға елеулі үлес қосқан би. Дәуіт батырдың жатқан жері -
«Дәуіт ата» деген үлкен қойымшылыққа айналғанын халық жақсы біледі. Басына барып,
құран бағыштап, медет сұрап, ауруына ем іздейтіндер әлі де көп. Дәуіт атамыз көптеген
әйгілі батырлармен сыйлас – сырлас, азаттық жолында серіктес бола білген. Ежелден
Маңғыстаудың Сам өңірі мен Жем-Сағыз бойында өмір сүрген. Дәуіт батырдың әкесі

Асау мен атасы Барақ та, аты шыққан батырлар. Олар Маңғыстау облысы, Бейнеу
ауданы, Сам құмында Тұрыш ауылынан 15 шақырым жерде жерленген. Ал Дәуіт батыр
Қарақалпақстанның Қоңырат ауданында «Хорезм» деп аталатын жерде мәңгілікке жай
тапқан.
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Рухани жаңғыру: Болашаққа бағдар» атты
мақаласында «Рухани жаңғыру тек бүгін басталатын жұмыс емес» екендігі, «Мәдени
мұра» бағдарламасы аясында Қазақстан аумағындағы тарихи-мәдени ескерткіштер мен
нысандарды жаңғыртып, «Халық – тарих толқынында» бағдарламасы арқылы әлемнің ең
белді архивтерінен төл тарихымызға қатысты құжаттарды жүйелі түрде жинап,
зерттелгендігі туралы айтылады. Ал төр тарихымыз батыр бабаларымыздың ерліктерін
ұмытпау, керісінше дәріптеу, еске алу, құрметтеу дегенді білдіреді. Қазақ – азаттық
жолында артқа шегінбеген өзінің батыр бабаларына құрметпен қарап келе жатқан халық.
Бұл ретте, Дәуіт Асауұлы өз заманының қаһарман тұлғаларының бірі ретінде тұтас
бір тарихи дәуірді басынан өткізген тарихи тұлға. Оның өмірі отарлыққа қарсы күреске
де, шапқыншылыққа да, ел ішіндегі қым-қуыт оқиғаларға да толы болғанын бүгінгі ұрпақ
ұмытқан емес, ұмытпайды да.
Бабалар әруағы әр қазақ баласын қолдап жүргей!
Дайындаған Нұрбол Оқуов,
ҚР Журналистер Одағының мүшесі
Маңғыстау облысы, Ақтау қаласы
Тел. 8 (701) 570-09- 10
E-mail: nur81oku@mail.ru

Related Articles

  • Сағат пен Шәрбан

    Сағаттың саналы ғұмыры, ойлап отырсақ, қазақтың бір драмалы жылдарына дөп келіпті. Егер де Сағаттың көзінше қызыл империя қазақ қыздарын шаштан сүйреп, іштен тепкілемеген болса, қазақтың бетіне Кремль күллі әлем алдында «ұлтшыл» деп күйе жақпаған болса, 1991 жылы тамызда тәуелсіздікке деген ұлт үмітіне ГКЧП бұлт үйірмеген болса, онда, кім біледі, Сағат сыншы осынау алып империя құлар шақта оранған алауға жанып кетпей арамызда есен-сау жүрер ме еді… Алайда адамды заман илемек. 86-жыл. Желтоқсан. Ұлт намысы алаңда ит жыртқан терідей иленді. Қыздарымызды қызыл империя керзі етікпен тепкілеп жатты. «Мұндайды көргенше шыққыр көзім неге шықпады!?» деп аһ ұрдық. Қанымыз басымызға шапшыды. Шиыршық аттық. Қызыл жаудың қолында өлуге даяр тұрдық. Ыза жасы бетімізді жуды. Шапшаң

  • Асқар Татанайұлы: Қазақ хандығының құрылуы һәм Абылай хан

    Асқар Татанайұлы (1906-1996) Қытай елінің Алтай жерінде өмір сүрген аса шежіре һәм білімпаз тұлға. Қытай Халық жазушысы (1988). 20 жыл айдауда болған қайраткер. Өзінің саналы ғұмырында ағартушылықпен айналысқан. 1933 жылдан бастап Алтай жерінде ұстаздық етті һәм Ахмет Байтұрсынов әліпбиін қолданып тұңғыш газет шығарды. Сонымен қатар көптеген дастандар жазды. 1980 жылдардың ортасында «Тарихи дерек, келелі кеңес» атты тарихи-монографиялық еңбегінде алғашқылардың бірі болып қазақ хандығы жайлы деректерді жазады. Аталмыш туындыдан үзінді ұсынып отырмыз. 12-13 ғасырда дәуірлеген Шыңғыс хан және оның ұрпақтары орта азияны, қазақ даласын жаулап алып, ұзақ уақыт үкім сүргеннен кейін, 14-ғасырдан бастап әлсірей бастады. Орта Азия халықтары өзінің байырғы иелік ұқықтарын қайта қалыптсатыруға кірісті. Шыңғыс ханның немересі Бату және оның

  • Көгедай

    Абақкерей Батыры бар ел жаудан қорықпайды. Шешені бар ел даудан қорықпайды. Төресі бар ел ханнан қорықпайды. Жәнібек Бердәулетұлы. Жоңғармен соғыс аяқталып, қазақтың біріккен қосынының тарап, әр ру өз жүйесін күйттеп кеткен жағдайда, Алтай мен Сауырдың Ресей мен Қытайдың мемлекеттік саясатына тартылуына байланысты бұл өлкеде қоныстану үшін Жәнібек бастаған Абақ Керей қауымы бірқатар түйінді мәселелерді шешуі қажет болды. Біріншіден, бұрынғыдай бытыраңқы рулардың жай ғана жиынтығы болмай, бір орталыққа топтасқан қауымға айналды. Ол үшін рулардың саны он екіге жеткізіліп, олар бір атадан тараған қаны бір туысқандар деген қағида насихатталды.  Бұрын Найман мен Керей теңдес, бірақ Шыңғысханның қырғынынан азайып, тозып кеткен Меркіт руын қатарына алып, Жастабанмен қоныстас болып келген Сарыбас әулеттерін және Найманнан

  • Жәке бидің айтқандары

    Жәке Қойтанұлы 1830 жылы  қазіргі Зайсаң өңірінде өмірге келіп, 1914 жылы ҚХР дың алтай өңірінде дүниеден өткен. Абақ керейдің Меркіт руынан шыққын әділ би, тапқыр шешен. 1883 жылы 800 үй меркіт руын бастап Сауыр тауына барып қоныстанған, сол рудың үкірдайы болып сайланған. Керей, Найман тайпаларына төрелік айтып, би болған. Түрлі дау-дамайларда әділдігімен көзге түсіп, “керейдің Жәкесі, меркіттің әкесі” атанған. Біз бүгін Жәке бидің ел арасына кеңінен тараған тапқыр сөздері мен әділ билік айтқан аңыздарын ел назарына ұсынып отырмыз. Тарбағатайдың жамбылын салғанда Тарбағатай губернаторы хат жазып, керейден көмек сұрапты. Керей билері Мәми мен Қара Оспан ақылдасып, Тарбағатайдан бөлініп шығуды ойлап, Қара Оспан: «керейден жәрдем бергізбеймін» деп, Мәми «жәрдемдесейік» деп, сонымен керей екіге бөлініп, «әлі бірлікке

  • Қажымұқанға қолдау көрсеткен екеу

    Осыдан бірер жыл бұ­рын Астана қаласына жол түсіп, біраз күн бас шаһарды араладым. Қала­дағы мәдени, тарихи ескерт­кіштерді тамашаладым. Сол уақытта өзім куә болған жайлардың ішіндегі бөле-жара айтарым әйгілі жазушы, қоғам қайраткері, бәрімізге бала жасымыздан өзінің «Тоқаш Бокин» романымен таныс Зейін Шашкиннің шаңырағында қонақ болғаным дер едім. Жазушының зайыбы Мә­риям Нұрланқызы жасы сексен жетіге келсе де әлі күнге сергек, ширақ, ба­қуат­ты күйде екен. Ол кісі кен­же қызы Гүлжан мен күйеу баласы Ерболаттың қо­лын­да, солардан ту­ған кішкентай жиен неме­ре­леріне ес болып, тірлік ке­шіп жатыр. Менің бұл үйге тап болғаным да сол Ер­болаттың, Күршім аудан­дық мәдениет бөлімін 18 жыл басқарған белгілі өнер ардагері Қабдолла Тұраровтың кенже ұлының арқасы еді. Күршімге бір келгенінде Ерекеңнің:

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: