|  | 

Әдеби әлем

“Жирен шашты әйел” туралы бір сөз


Осы уикенд (сенбі-жексенбі) іс арасында Қарабұлақтан әжем беріп жіберген сықпа құртты сорып отырып һәм Астанадан бір досым әкеп берген шоколад жаққан кесек жентпен шай сораптап отырып, Орхан Памуктың “Жирен шашты әйел” романын оқып шықтым. Дәлірек айтқанда Экин Оклаптың ағылшынға қотарған тәржімесін. Көз сүрінетін кедір-бұдыры жоқ, тез оқылатын шағын шығарма. Берісі Түркия, арысы адамзат баласына белгілі әкелер мен балалар арасындағы күрделі қарым-қатынасты сипаттайтын әлеуметтік роман. Үш бөлімнен тұрады. Бірінші бөлім – солшыл саяси көзқарасты, оппозицияшыл белсенді әкесі тастап кетіп, жалғыз шешесі ер жеткізген бозбаланың 1980 жылдардың ортасында колледж ақысын табу үшін құдық қазушы шебердің көмекшісі болып Стамбулдың шетіндегі шағын станцияның маңында бір ай еңбек етуі. Әкесінің махаббатына қанбай өскен балаң табиғаттың құдықшының қамқорлығына бір еріп, қатаңдығына бір қорлануы. Сол станцияға келген көшпелі театрдың өзінен 16 жас үлкен жирен шашты актрисасына ғашық болып, бір-ақ түн көңіл қосуы. Ғашық дерті меңдеп, алғаш көрген махаббат пен алғаш татқан арақтан көзі тұманданып жүріп, 25 метр шыңыраудың түбінде су шығара алмай жер қазып жатқан құдықшының үстіне топырақ шығаратын үлкен шелекті байқаусызда түсіріп алып, мертіккен шеберге жәрдем етуге жарамай бас сауғалай Стамбулға қашып кетуі. Екінші бөлім – бас кейіпкердің өмір бойы “әкемдей адамды өлтірдім” деген ой мен “қай күні полиция ұстап әкетеді” деген қайғы жанын жегідей жеп жүріп, мықты геолог-инженерге кейін ірі жер иеленуші һәм құрылыс компаниясының басшысына айналуы. Үйленген жарының бедеу болып, баласыз қалуы. Жанына жұбанышты өнерден табуға тырысуы. Әкесін өлтірген бала мен баласын өлтірген әке туралы, әсіресе өзі білмей әкесін өлтіріп, анасына үйленген Эдип патша туралы көне мифтердің көркемсуретке айналған нұсқаларын жинап жүріп, жирен шашты әйелдің кезінде туған әкесімен ашына болғанын білуі. Құдықшының жирен шашты әйел көмектесіп тірі қалғанын, майып болса да, шыңыраудан су шығарғанын, туған қаласы әулие тұтып, қартайып қайтыс болғанын анықтауы. Жаны жай таппай 30 жылдан соң адам танымастай өзгерген станцияға қайта баруы. Әлгі әйел тапқан жалғыз ұлдың өз перзенті болып шығуы һәм дәл сол ызалы жігіттің қолынан құдық басында қаза табуы. Үшінші бөлім – жирен шашты әйелдің өз тағдыры туралы баяны һәм бас кейіпкер өлген соң не болғанын тарқатып айтуы. Шашының жасанды түсінен бастап ұлының шынайы мінезіне дейін сипаттауы. Бірінші және екінші бөлім бас кейіпкердің атынан, бірінші жақтан жазылған. Фабуласы мен құрылымынан таң қаларлық ештеңе таппадым. Біріншіден, автор әсіре схематизмге әдейі ұрынған сияқты. “Әкесіндей адамды өлтіріп, күнәсінен қашқан” бозбаланың күндердің бір күнінде өзі де “перзентінің қолынан қаза табатыны” бірден аңғарылады. Екіншіден, (гәп түпнұсқада ма, я ағылшынша аудармада ма білмедім) жирен шашты әйелдің түр-тұлғасын: көз тартқан көркемдігін, қанық бояулы образы мен портретін көре алмадым. Үшіншіден, қазіргі Ultra HD сапалы анимациялық фильмдердегі кейіпкердің терісіндегі түгіне дейін көргісі келетін талғампаз аудитория өкілі сияқты заманауи кітап нарқының оқырманы ретінде құдықшы кәсібі мен жылжымайтын мүлік саласындағы детальдарды және сонымен байланысты қандай да бір ұтымды параллелизмдерді ашқарақтана іздеп таба алмадым. Тым жалпылама түрде суреттеліпті. Орташа тұтынушы арасында кеңірек тарап, аз уақытта көбірек қаржы түсіруші, ірі шығарманың алдындағы дайындық кезеңіне жағдай жасаушы “тіскебасар” жоба ретінде қабылдадым. Бірақ сөйте тұра Орхан Памуктың мынадай ортақол дүниесінің өзі түрік қоғамында соңғы 30 жылда болған қаншама әлеуметтік өзгерістен хабар беретінін байқап, шынайылығына еріксіз тамсандым. Ойдан шығарылған кейіпкерлер мен оқиғалар оқырман ойындағы шынайы естеліктерді тірілтіп жіберсе ғана ол жазба – көркем әдебиет. Бір-ақ жайтқа қарным ашыңқырап қалды. Памук заманауи ұлдардың “әкесін, я оның орнын басатын адам іздеуін” аксиома сияқты көрсетеді. Негізі 21-ғасырдағы отбасы институты (іштей мойындамасақ та) орасан зор өзгеріске ұшырап үлгерді. Тура және ауыспалы мағынасында әкесіз өсіп жатқан һәм “әке” тұлғасын іздемейтін перзенттер баяғыда шындыққа айналған, және бұл әлеуметтік категорияның қай тарапта болсын қарасы қалыңдап барады. Бәлкім бұл – келесі бір романның тақырыбы шығар.

Galym Bokash facebook парақшасынан алынды

 

 

Related Articles

  • Лидия Монкстің “Ақын қоян” атты кітабы қазақшаға аударылып басылып шықты

    Immensely proud to become the first translator of Juliya Donaldson’s books into Kazakh. The Rhyming Rabbit is ready, The Gruffalo is next. I started it as a hobby at my book-loving daughters’ request. Hope Kazakhstani children will enjoy it as well  I am grateful to my wife Aliya, daughters Faiza and Hanifa for their encouragement and support! Many thanks to Julia Donaldson and Lydia Monks for amazing stories and illustrations, Raya Qader, who made this translation possible, and her Steppe&World Publishing House, and Macmillan Publishers! Қазіргі ағылшынтілді балалар әдебиетінің көрнекті ақыны Джулия Дональдсон мен көркемдеуші Лидия Монкстің “Ақын қоян” атты кітабын қазақшаға аударған едім. Әлия ынталандырып, кітапқұмар қыздарым Файза мен Ханифа қолқалап қоймаған

  • Қазақ медицинасы құнды зерттеу еңбегімен толықты

    Нұргүл Жамбылқызы Алматы қаласы ОКЖ-нің №4 кітапханасында Астанадағы «Шипалы» емдеу орталығының бас дәрігері, денсаулық сақтау саласының үздігі, м.ғ.к. Қайрат Айдарханұлының төрт бірдей кітабының тұсаукесері болды. Кеш барысында Қайрат Айдарханұлының жеке өзінің «Қазақ емшілігі», «Арқа төрінде», «Сыр мен Сауыр арасы» және жазушы Жәди Шәкенұлымен бірлескен «Алтай алыптары» атты кітаптары көпшілікке таныстырылып, кеш қонақтарына да таратылды. Дәрігердің кітаптары түрлі тақырыпқа бағытталған. Мәселен, «Қазақ емшілігі» кітабына Қайрат Айдарханұлының ұзақ жылдарғы еңбектері мен зерттеулері енгізілген. Одан бөлек, аталған кітапта қазақ емшілігінде ұдайы қолданылатын дәрілер, табиғи емдеу жолдары топтастырылған.  Кешке майталман ақын-жазушылар, елімізге белгілі баспагерлер, БАҚ өкілдері мен қалалық кітапхана меңгерушілері қатысты. Соның ішінде, белгілі ғалым, медицина ғылымдарының докторы, академик Мақсұт Темірбаев, медицина ғылымдарының докторы,

  • Қызыл мен көк

    Тақсыр тарих Түсінер болсаң, мұңымды іш, Арымды менің  итаяқ етті қызыл күш. Шаңырағымның күлдіреуішіне қан жұқты Кермектің дәмі, Жендеттің исі Қызыл түс. Дәуірлер туса, Дүмше бір ойлар көнеріп кететін еді, Кетпей-ақ қойды не делік? Таңертең тұрсам… Осы бір бояу о, тоба, О, тоба-ай деші Құбылды кенет көгеріп. «Аттандап» ақты Қызылдар қуды басында, Өңдегі кермек Өзгермей жетті ғасырға. Орақ пен балға Бүркіт пен күнге ауысты, Ауысқан екен, Азаттық деген осы ма?! Есі сау адам Еркіндік дей ма мынаны, Көзіңе қайғы Көл болып сонда тұнады. Азатпын дейсің ауаны жұтып Ал сонда… Ауадан неғып абақты исі шығады. *** Сыбызғы сұңқылы Кеудемнен күй өріп. Сол үннің исіне Жаным тұр сүйеніп. *** Қыркүйек құстарды Әкетсе

  • Тұңғыш рет қазақ күресінен ақиық ақын Төлеген Айбергеновты еске алуға арналған республикалық ашық турнир Маңғыстаудан бастау алды

    Маңғыстау облысы Мұнайлы ауданы, Дәулет ауылында қазақ күресінен 2004-2005 жылдары туған жасөспірімдер арасында ақиық ақын Төлеген Айбергеновты еске алуға арналған республикалық ашық турнир өтті. Тұңғыш рет ұйымдастырылып отырған турнирге Оңтүстік-Қазақстан облысы, Атырау, Ақтөбе, Қызылорда, Маңғыстау өңірі және Астана қаласынан 6 команда қатысып, барлығы 9 салмақ дәрежесі бойынша 220 спортшы чемпиондық атаққа таласты. Айта кету керек, Сыр өңірі құрамасы төрт командадан құралған, олар Қызылорда қаласы, Арал, Жаңақорған және Тасбөгет ауылы. Ашық турнир «Байтақ мекенім» қоғамдық қоры және Мұнайлы ауданы «Дәулет ауылы балалар және жасөспірімдер спорт мектебі» мемлекеттік мекемесінің ұйымдастыруымен өтті. Барлығы 36 медаль сарапқа салынды, оның 9 алтын, 9 күміс және 18 қола. Сондай-ақ, жеңіс тұғырынан көрінген әрбір спортшыға жеке Кубоктан

  • Тағы бір ай келеді қияқтанып…

    Әмина Адайхан 198­4_жылы 24_ақпанда Алтай аймағын­да туған .Шынжан внивреситеті журналистика мамандығын біті­рген .Алтай аймағы жазушылар одағының мүшесі .Казыр Талдықорған қаласында жеке кәсіпкер .бір неше жыр мүшайраларының жеңімпазы .2017_ж “Жүиектегі ағыстар”, “жасты­қ_жалын жыр “_атты жыйнақтарға өлеңдері енген .Жас ақын “Әдебиет әлемі”орталығының мүшесі. “Көктем келді “ _дейді мезгіл менменсіп, Менің жаным қарашада қалғыған. Жәудіреген жанарымды көмген шық, Сене алмай жүр сәл бұған… Суретшіғып суық түндер сүңгісін, Тереземе тесірейіп қонады. Ұшып кеткен қарашада “жыл құсым”, Қайтып келген жоқ әлі… Хат жазбады тым құрыса сағынып, Хал _жәйімді біліп һәм. Елемейме жүргенімді жабығып? Мүмкін мені ұмытқан … Көктем келді, Күлкі қосып кешкі айға , Білектері білеулі . Күзді ұзатып салғым келмей ешқайда, Күтіп жүрмін біреуді

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: