|  |  |  | 

Тарих Қазақ хандығына 550 жыл Қазақ шежіресі

Қазақ ру-тайпаларының отбасы саны тралы тізім дәптері

Qazaqhanigi(Цяньлуна жылнамысының 23-жылы 1-ай) 1758-жылы ақпан 21-құжат

1758 жылғы ақпан айында хатталып, тіркелген «Қазақ тайпаларының саны туралы»
тізбеде: «Орта жүзде: тарақты, арғын, найман, керей, уақ, төлеңгіт, қыпшақ қа­тарлы 7 тайпа бар», екендігі көрсетіледі де, олардың саны, кімнің билігінде екендігі құжат түрінде жазылған. Көне тарихи мағлұмат ретінде , бұл деректер «Қожаберген батыр»  атты зерттеу кітабтің  192-194 беттерінде толық берілген.

Мұнда біз әуелі 21-құжатты ерекше атағымыз келеді, өйткені, өзге
құжаттарда сақталған мағлұматтарға қарағанда, бұл құжаттың арғы
түпнұсқасын өзге емес, Абылай ханның өзі жазып берген. Демек, мұндағы
аталған тұлғалар – Абылай хан мойындаған, санасқан Орта жүз қазақ
басшылары. 

hanbatyr

 

 

 

 

 

 

 

 

Ашамайлы-керейдің 10 000 отбасы Тұрсынбай батырдың (Балта-керей Тұрсынбай атанаған батыр. –З.Т.) билігінде;

Ашамайлы-керейдің Құрқар руының 2 000 отбасы Мазаркелді  батырдың билігінде;

Абақ-керейдің 1000 отбасы Қожаберген батырдың  билігінде;

Абақ-керейдің 500 отбасы Ниаз батырдың  билігінде;

Ителі-керейдің  1000 отбасы Жантөре батырдың билігінде.

Уақ тайпасының 1000 отбасы Сары Баянның билігінде;

Уақ тайпасының 1000 отбасы Тілеу батырдың билігінде.

Уақ тайпасының Бармақ батыры 500 отбасын басқарады.

Ергенекті-уақ руының 1000 отбасы Есенқұл батырдың билігінде.

Жаңа уақтың 500 отбасы Сары батырдың  билігінде.

Қыпшақ тайпасының 3000 отбасы Қошқарбай батырдың билігінде;

«Тарақты тайпасының 400-ге жуық отбасы Наймантай батырдың  билігінде. (Тарақты Бай­ғозы батырдың әкесі Наймантай батыр. –З.Т.)

Қанжығалы арғынның 2000 отбасы Бөгенбай батырдың билігінде;

Қаракесектің 2000 отбасы Қазыбек бидің билігінде;

Алтай-арғынның 3000 отбасы Нияз батырдың билігінде,

Абақтың 500 отбасы Нияз батырдың билігінде, бұрынғы тексеруде бұл тайпа тізім дәптерінде  болмаған. (Қарқаралы сыртындағы Көкшетау керейлері емес пе екен? –З.Т.)

Атығай-арғынның 1000 отбасы Жәпек батырдың,

Қарауыл-арғынның 2000 отбасы Итқара батырдың,

Бәсетиін-арғынның 2000 отбасы Жанұзақ батырдың,

Тобықты-арғынның 1000 отбасы Қарпық бидің,

Қозған-арғынның 1000 отбасы Төлеуке бидің,

Төртуыл-арғынның 2000 отбасы Бабеке бидің,

Арғын майлы-балта руының 1000 отбасы Итқара батырдың,

Баба-арғыннның  500 отбасы Бабаназар бидің қарауында.

Жоғарыда аталған арғынның 11 руы  жылдың төрт маусымында Обаған-Тобыл, Ханшаған-Мөде қатарлы жерлерде көшіп-қонып, мал бағып жүреді…

Биыл Алтай-арғындардың Қазыбек би, Нияз батыр сынды адамдары Қарқаралы, Қазылық (Ежелгі ауыз әдебиетінде «он екі Қазылық ой Түндік» аталған: Қарқаралы, Қу, Кент, Боқты, Мыржық, Едірей, Қызыларай, Бұғылы, Тағылы, Баянаула, Желтау, Далба, кейде «Арқадағы «бес Қазылық» аталған: Қарқаралы, Қу, Едірей, Мыржық, Кент таулары аймағы. –З.Т.) жерлеріне қоныстанған.

Төлеңгіт тайпасының 1000 отбасы Жаназар (Жанбазар болуы мүмкін. –З.Т.) батырдың билігінде, бұрынғы тексеруде бұл тайпа тізім дәптерінде болмаған. Елдің айтуына қарағанда, бұл тайпаның халқы Тәуке ханның иелігінде болған. Мұнда әр түрлі адамдар бар.

Терістаңбалы тайпасының 1000 отбасы Жа­рылғап батырдың билігінде;

Қаракерей-байжігіт найманның 10 000 отбасы Қабанбай батыр мен Дәулетбай батырдың билігінде;

Матай-найманның 10 000 отбасы Олжабай мен Аталықтың билігінде;

Садыр-найманның 1000 отбасы Малай батырдың билігінде;

Төртуыл-найманның 1000 отбасы Тұңғатар бидің билігінде;

Болақшы-найманның 500 отбасы Таз батырдың билігінде. Бұрынғы тексеруде бұл тайпа тізім дәптерінде  болмаған.

Көкжарлы-найманның 1000 отбасы Барақ батырдың  билігінде;

Бура-найманның 2000 отбасы Жаубасар батырдың билігінде;

Бағаналы-найманның 2000 отбасы Малар батырдың билігінде;

 «мәліметтерді қазақ даласына барған мәнжу елшілері Абылай ханның өз аузынан естіп, жазып алғанына»

Бақыт Еженханұлы

 

Related Articles

  • “үш уалаят” және “жеті уалаят” сайланған делегаттар

    Бұл сүгірет 1946-жылдың қараша айында Нань Кин қаласында түсірілген. Сол жылы қытай астанасы Нань Кинде гоминьдан үкіметінің мүкілмемлекеттік құрылтай жиналысы өтті. Жиналысқа шыңжаң өлкелік коалиция үкіметтен 18 делегат қатысты (ұйғыр, қазақ, қырғыз, моңғол, шибо, дағур, дұңған және қытай). Сүгіретте, қытай президенті Жан Кәйшек (ортада әскери киім) және шыңжаң өлкелік коалиция үкіметткен келген екі қазақ, бір қырғыз бар. Олар: Әнуар Салжанұлы, Қадуан Мамырбекқызы және қырғыз Маданбек.  Әнуар Салжанұлы- “үш уалаят” жақтан сайланған делегат. Қадуан Мамырбекқызы- “жеті уалаят” жақ сайлаған делегат. Маданбек- “жеті уалаят” жақ сайлаған делегат. Шыңжаң өлкелік коалиция үкімет екі жік делегаттан құралды. Олар, “үш уалаят” және “жеті уалаят” мүшелері. Бұндағы “үш уалаят” дегені 1944-жылы Құлжада құрылып 1946-жылы гоминьдан үкіметіне

  • ОБА…

    Альбер Камю (1913-1960) «Оба»-ны жазды, Орандық ойгер Albert Camus. Өлерінен үш жыл бұрын яки 1957 жылы Нобельге жеткен талант.Фашизмнің саяси індет секілді дертіне қарсы күшті түрен көтерген еңсегей дүлей күш иесі. Ол – «Оба»-мен ең күрделі жол, шүңет иірімге сүңгіді.«Оба»-дағы ең сұрапыл кейіпкер Барнер Рейэнің бейнесі. Көше бойында өлген егеуқұйрықтардың жемтігінен сескену, адам тағдырын ойран ететін кездейсоқтықты сезінген дәрігердің арпалысы. Рейэ өзінің үй қызметшісінің өлімінен кейін алдағы қатерлі жұқпалы дерт жайлы әлеуметке жалбарынып айтпақ болған. Оны көпке танытқан осы абсурды. Бүгінгі тәжтажалдың лаңы секілді түгел парықсыз, райсыздыққа өте ұқсас… Кәрентин, ем мен домның тапшылығы,адамдардың мінез-құлқындағы енжарлық әсіредәуірік парықсыздық. Қоғамдағы құлдық сана, ынжықтық,, құрғақ күйзеліс,титықтау, шаршау, ақырғы шарасыздықтар! Жау жағадан алғанда,

  •  БАҺАДҮР БОТАҚАРА (Дастан)

     Талапбек АЗАНБАЙ                                                                                     Ақын Талапбек АЗАНБАЙ  1965 жылы Қытай Халық Республикасы , Шыңжаң Ұйғыр автономиялық районы, Алтай аймағы, Алақақ өңірінде дүниеге келген . 2004 жылы ата жұртына көшіп келіп, қазірғы кезде Алматы облысының Ескелдіауданында тұрады. Бегілі ақын Талапбек Өнерхан ұлы АЗАНБАЙ 1990 жылдан бастап әдеьиетке араласып, «Алтын тау салтанаты», «Қыран меруеті» атты жыр жыйнақтарда ШҰАР көлеміндегі түрлі басылым Газет -  Жорналдарында 200 –ден аса өлең,толғау, баллада және поэмалары жарық көріп,

  • Тоғыз оғыз-тоғыз Ителі-тоғыз Торғауыт

    Бөрілі байрақ астында — Бөгеліп көрген жан емен! Бөрідей жортып кеткенде, Бөлініп қалған жан емен!   -Сұйінбай Аронұлы   Ителі шежіресінің Сәбит дамолладан қалған нұсқасында : Орманбет ханның  Торғауыт, Дөрбіт, Тибет, Таңғыт, Қалқа, Ахмет, Онсан деген ұлдары болды. Ахмет алапес болып ауырып елден шеттетіледі де, Ахметті иен жерге өлтіруге апара жатқанда құтқарылып, аман қалады. Ахмет арқардың бауырын жеп, қанын ішіп сауығып кеткенсоң арқарды кие тұтып, тұңғыш ұлының атын Арқаршы қояды. Ахмет жасақ құрып, бөрі басты ту көтеріп Орманбет ханға қарсы шабуылға өтеді. Торғауыт, Дөрбіт, Таңғыт, Қалқа, Сарыүйсін, Бекежан, Тәйті, Онсан бөрілі ту астына бірікті. Бөрі басты туына қаратылып тоғыз Ителі атаныпты- деген аңызды келтіреді.. [1] Сәбит дамолла- Алтай бетінде алғаш

  • Шаңыраққа қарамайтындар

      2020 жылдың маусымында, Верный қаласындағы (қазіргі Алматы) казачество көтерілісінің жеңілісіне жүз жыл толады. Көрнекті большевик пен жазушы, Дмитрий Андреевич Фурманов, осы жеңіске елеулі үлес қосты. 1924 жылы, ол осы жан түршіктіретін оқиғаны суреттейтін  «Мятеж» («Көтеріліс») деген тамаша романын жазып бітіреді.  Айтпақшы, «Мятеж» романы 1916 жылғы Амангелді Иманов көтерілісінің хайуандықпен жаншылып қалғаны туралы әлем әдебиетіндегі бірен-сараң шығармаларының бірі.  Оның тұщымды дәйексөзін келтіруге рұқсат етіңіздер: «Царское правительство с молниеносной быстротой помчало сюда карательные отряды, помчало транспорты оружия, которым снабдило кулаков… И пошла резня. Открылась неравная кровавая битва: с одной стороны вооруженные отряды и освирепевшие кулаки, с другой стороны – почти безоружное туземное население, которому отчаяние и круглая безвыходность придали силу, отвагу

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: