Қытай қазақтарының анти-коммунистік үш үлкен жоспары
kerey.kz
Бірінші сүгірет, 1960-жылы Тайван (台湾) астанасы Тәйпейде түсірілген.
Суретте оңынан: Дәлелқан Жанымқанұлы Жаналтай, Қалибек Райымбекұлы Хәкім, Қамза Шөмішбайұлы Ұшар, Қалипа Ғақыпұлы Алтай.
Бергі жақтағы үш адам оңынан: Жолбарыс ұлы Яқұп және APACL- мүшелері мен Тайван президент әкімшілігінің қазақтарды қабылдауға келген өкілі. 
Екінші сүгірет, 1960-жылы Тайван астанасы Тәйпейде түсірілген. Азия халықтарының Анти-Коммунистік Лигасы (APACL) сол жылы тәйпейде құрылтай ашқан. Құрылтай жиналысына қазақтар да қатысты.
Суретте оңынан: Қалибек Райымбекұлы Хәкім, APACL басшысы Гу Жынганг (Gu Zhenggang/谷正纲), Қамза Шөмішбайұлы Ұшар және Қалипа Ғақыпұлы Алтай. 
Үшінші сүгірет, 1960-жылы Тәйпейде түсірілген.
Суретте алдыда отырған: Қытай гоминдаң үкіметінің тайвандағы президенті Жан Кәйшек (蒋介石). Қытай қазақтары оны Қытайдың терістік акценті бойынша Жияң Жиеші деп атайды.
Артта тұрғандар оңынан: Қалипа Ғақыпұлы Алтай, Қалибек Райымбекұлы Хәкім, Қамза Шөмішбайұлы Ұшар.
Қытай президенті Жан Кәйшекпен болған кездесуде қазақ делагаттары нақты саяси мәселелерді талқыға салған. Екіжақты кездесулердің хаттамалық құжаты гоминь үкіметінің тәйпейдегі мемлекет мұрағатында сақтаулы тұр.
Бұл қытай қазақтарының Гоминдаң (国民党) үкіметімен болған ең соңғы саяси кездесуі еді. 1912-жылғы қытай демократиялық револуциясынан бері Қазақтар саяси, әлеуметтік мәселелер бойынша қытай президентінің түрлі қабылдауында болған. Олар жеке-жеке:
1912-жылы демократиялық принциптер негізінде өткен тұңғыш президент сайлауы, Пекин;
1928-жылғы Гоминь үкіметін илан (жария) ету кезі, Нан Кин;
1946-47 жылдың өлара кезеңінде өткен гоминь үкіметінің бүкілмемлекеттік құрылтай жиналысы, Нан Кин;
1947-48 жылдың өлара кезеңінде өткен президент сайлауы, Нан Кин;
Соңғысы 1960-жылғы APACL жиналысы кезі, Тәйпей;
1972-жылға дейін социялистік лагерден тысқы елдерде қытайдың пекиндегі коммунистік үкіметі заңды үкімет есебінде саналмады. Әлемнің көптеген елдерінде қытайдың тайвандағы демократиялық үкіметі заңды респубилика ретінде танылды және дипломатиялық қатынастар сақталып тұрды. 1968-1972 жж Ақш-Қытай қатынастары мүлде басқа бағытқа өзгерді. Ақш бастатқан әлемдік маңызды ұйымдар Пекин үкіметін заңды үкімет есебінде қабылдай бастады. Тіпті, 1972-жылы Ақш президенті коммунистік қытайға ресми сапармен барды.
Ақш-Қытай қатынастарының жақсаруы, Совет-Қытай қатынастарының қырғиқабақ кезеңге өтуі тайвандағы гоминь үкіметінің халықарадағы саяси орнын мейлінше әлсіретіп жіберді. Сонымен 1951-1960 жж арасында шетелде саяси эмиграцияда жүрген қытай қазақтарының анти-коммунистік үш үлкен жоспары тас-талқан болды. Олар:
Біріншісі, 1951-жж оңтүстік шығыс түркістан яғни қашқарияны артқы база ете отырып отстовкадағы гоминдаң үкіметі мен Ақш-тың көмегі арқылы коммунистік қытайға қайтарма шабуылға өту жоспары;
Екіншісі, 1951-54 жылдары Кашмир, Ауғаныстан елдерін артқы база ете отырып коммунистік қытай билігіне қайтарма соққы жасау, үшінші жаһан соғысының тууын күту жоспары;
Үшіншісі, 1960-жылдардағы APACL негізінде құрылған саяси лига. Яғни Азия халықтарының Анти-Коммунистік Лигасы негізінде Пекин үкіметіне жаңа лепті бастау жоспары;
Естеріңізге сала кетейін, Дәлелқан Жанымқанұлы Жаналтай мен Қамза Шөмішбайұлы Ұшар мырза президент Жан Кәйшектің қабылдауында екі рет болды.
Әуелгісі, 1947-48 жылдың өларасында өткен бүкілмемлекеттік президент сайлауы кезінде. Ол кезде Президент сайлауына түсіп басым дауыспен президент атанған Жан Кәйшек қазақ делагаттарын арнайы қабылдап онбес минут кеңес өткізген, қазақтар кестелі киім, үкілі тымақ киіп барып президентпен суретке түскен. Бұл суретті кейінгі постымда жариялайын.
Кейінгісі, осы 1960-жылдың кездесуі.
Ескерту, суреттер Қалибек Хәкім әулетінің альбомынан алынды.
Пікір қалдыру