Шаңыраққа қарамайтындар
kerey.kz
2020 жылдың маусымында, Верный қаласындағы (қазіргі Алматы) казачество көтерілісінің жеңілісіне жүз жыл толады. Көрнекті большевик пен жазушы, Дмитрий Андреевич Фурманов, осы жеңіске елеулі үлес қосты. 1924 жылы, ол осы жан түршіктіретін оқиғаны суреттейтін «Мятеж» («Көтеріліс») деген тамаша романын жазып бітіреді. 
Айтпақшы, «Мятеж» романы 1916 жылғы Амангелді Иманов көтерілісінің хайуандықпен жаншылып қалғаны туралы әлем әдебиетіндегі бірен-сараң шығармаларының бірі. Оның тұщымды дәйексөзін келтіруге рұқсат етіңіздер: «Царское правительство с молниеносной быстротой помчало сюда карательные отряды, помчало транспорты оружия, которым снабдило кулаков… И пошла резня. Открылась неравная кровавая битва: с одной стороны вооруженные отряды и освирепевшие кулаки, с другой стороны – почти безоружное туземное население, которому отчаяние и круглая безвыходность придали силу, отвагу и стойкость изумительную. Там, где врасплох заставали крестьян или задремавший отряд, киргизы расправлялись жестоко со своими угнетателями, но, разумеется, долго выдержать они не могли, были разбиты и здесь и там, были теснимы все дальше, все дальше от своих кишлаков, – и скоро очумевшая от ужаса пятидесятитысячная масса рванулась через границу и ушла в Китай… А здесь, на месте, творились ужасы: насмерть засекали нагайками детей на глазах у матери; малюткам, ухваченным за крошечные ножки, мозжили голову о деревянный столб и мозгами обрызгивали стоящих вокруг хохочущих палачей; пленников строили шеренгой и одному за другим срубали головы, протыкали шашками, выпускали кишки, пропарывая живот. Изнасилованиям женщин и девушек, конечно, не было счету. В огне пожарищ похоронены целые кишлаки… Несчастное население считало себя заживо погребенным».
1920 жылы, қазақтарды кезекті қантөгістен аман сақтап қалған қолбасшы Д.А. Фурмановтың құрметіне аталған Алматы қаласында бірде-бір көше немесе алаң жоқ. Бір қызығы, осы оқиғаның кезінде оның қол астындағылар – татар Багаутдин Шагабутдинов пен дүнген Мағазы Масаншының – құрметіне аталған Алматыдағы көшелер баршылық. Ол ол ма, қазақтың ата жауларының бірі, жазғыш Александр Солженицынның туған баласы Ермолай 2012 жылдың 12-14 қарашасының аралығында Астанада өткен «1520 стратегиялық әріптестігі: Орталық Азия» атты ІІІ Халықаралық теміржол бизнес-форумының құрметті қонағы болған. Ал, Ұлы Отан соғысының ардагері мен батыр жазушының туған қызы Анна Дмитриевна Фурманованы (1918-2011) ешкім тәуелсіз Қазақстанға шақырмады. Әрине, бұндай мәңгүрттігімізді байқап, шетелдіктер де шаңырағымызға қарамайды.
Мысалы, «Альфа-Банк Қазақстан» қаржы ұйымының жетекшісі Алина Аникина әлеуметтік желідегі парақшасында 1916 жылғы қазақтың геноцидін басқарған Қандықол Николайды дәріптейді. 2016 жылдың 2 мамырында, Аникина ханым Вконтакте әлеуметтік желісіндегі https://vk.com/id54641100 жеке парақшасында Николай Романов азаматы, демек өз тағынан бас тартқан Николай Екінші патшасы, дауысының аудио жазбасын жариялады. Ресейлік қаржыгер осы әскери қылмыскерді «мәртебелі император» мен «алдияр» сияқты құрметті атақтарымен сипаттайды. Оған қоса, «Альфа-Банк Қазақстан» жетекшісінің жеке парақшасында Қандықол Николайдың ұлықтау рәсімінің бейнежазбасы да жарияланған. Егер Ресейде жұмыс істейтін неміс қаржыгері өз парақшасында Адольф Гитлерді мадақтайтын жарияланымды шығарса, ресейліктер оған не дер еді? Айтпақшы, нацист қылмыскерлерін Нюрнберг трибуналы айыптаса, Николай Романов азаматы Орал жұмысшы, шаруа мен жауынгер депутаттары Кеңестерінің атқарушы комитетінің шешімі бойынша өлім жазасына кесілген. 
2016 жылы, елімізде Амангелді Иманов көтерілісінің жүз жылдығы мен Желтоқсан көтерілісінің отыз жылдығы тойланған. Осы мерекелердің шеңберінде, 2016 жылының 27 желтоқсанында, Фейсбук әлеуметтік желісінде Романовтардың ізбасары Путинді сынға алған Санат Досов атты ақтөбелік ұсақ кәсіпкер «Ресей» десе, ішкен асын жерге қоятын қазақстандық қазы-билердің үкімі бойынша үш жылға бас бостандығынан айырылды. Әрине, мүйізі қарағайдай қаржыгер Аникинаға қарсы қонақжай қазақстандық қазы-билер ешқандай шараны қолданбайды. Есесіне, биыл қырыққа толған ресейлік бикеш мерейтойлық жылына орай қазақстандық медаль-орденді алса, таң қалмаңыздар.
Данияр НАУРЫЗ
Пікір қалдыру