|  |  | 

Көз қарас Тарих

Шаңыраққа қарамайтындар

 

almaidagi nauriz 2016

2020 жылдың маусымында, Верный қаласындағы (қазіргі Алматы) казачество көтерілісінің жеңілісіне жүз жыл толады. Көрнекті большевик пен жазушы, Дмитрий Андреевич Фурманов, осы жеңіске елеулі үлес қосты. 1924 жылы, ол осы жан түршіктіретін оқиғаны суреттейтін  «Мятеж» («Көтеріліс») деген тамаша романын жазып бітіреді. anikina 1

Айтпақшы, «Мятеж» романы 1916 жылғы Амангелді Иманов көтерілісінің хайуандықпен жаншылып қалғаны туралы әлем әдебиетіндегі бірен-сараң шығармаларының бірі.  Оның тұщымды дәйексөзін келтіруге рұқсат етіңіздер: «Царское правительство с молниеносной быстротой помчало сюда карательные отряды, помчало транспорты оружия, которым снабдило кулаков… И пошла резня. Открылась неравная кровавая битва: с одной стороны вооруженные отряды и освирепевшие кулаки, с другой стороны – почти безоружное туземное население, которому отчаяние и круглая безвыходность придали силу, отвагу и стойкость изумительную. Там, где врасплох заставали крестьян или задремавший отряд, киргизы расправлялись жестоко со своими угнетателями, но, разумеется, долго выдержать они не могли, были разбиты и здесь и там, были теснимы все дальше, все дальше от своих кишлаков, – и скоро очумевшая от ужаса пятидесятитысячная масса рванулась через границу и ушла в Китай… А здесь, на месте, творились ужасы: насмерть засекали нагайками детей на глазах у матери; малюткам, ухваченным за крошечные ножки, мозжили голову о деревянный столб и мозгами обрызгивали стоящих вокруг хохочущих палачей; пленников строили шеренгой и одному за другим срубали головы, протыкали шашками, выпускали кишки, пропарывая живот. Изнасилованиям женщин и девушек, конечно, не было счету. В огне пожарищ похоронены целые кишлаки… Несчастное население считало себя заживо погребенным».ermolai astana 2012

1920 жылы, қазақтарды кезекті қантөгістен аман сақтап қалған қолбасшы Д.А. Фурмановтың құрметіне аталған Алматы қаласында бірде-бір көше немесе алаң жоқ. Бір қызығы, осы оқиғаның кезінде оның қол астындағылар – татар Багаутдин Шагабутдинов пен дүнген Мағазы Масаншының – құрметіне аталған Алматыдағы көшелер баршылық. Ол ол ма, қазақтың ата жауларының бірі, жазғыш Александр Солженицынның туған баласы Ермолай 2012 жылдың 12-14 қарашасының аралығында Астанада өткен «1520 стратегиялық әріптестігі: Орталық Азия» атты ІІІ Халықаралық теміржол бизнес-форумының құрметті қонағы болған. Ал, Ұлы Отан соғысының ардагері мен батыр жазушының туған қызы Анна Дмитриевна Фурманованы (1918-2011) ешкім тәуелсіз Қазақстанға шақырмады. Әрине, бұндай мәңгүрттігімізді байқап, шетелдіктер де шаңырағымызға қарамайды.

Мысалы, «Альфа-Банк Қазақстан» қаржы ұйымының жетекшісі Алина Аникина әлеуметтік желідегі парақшасында 1916 жылғы қазақтың геноцидін басқарған Қандықол Николайды дәріптейді. 2016 жылдың 2 мамырында, Аникина ханым Вконтакте әлеуметтік желісіндегі https://vk.com/id54641100 жеке парақшасында Николай Романов азаматы, демек өз тағынан бас тартқан Николай Екінші патшасы, дауысының аудио жазбасын жариялады. Ресейлік қаржыгер осы әскери қылмыскерді «мәртебелі император» мен «алдияр» сияқты құрметті атақтарымен сипаттайды. Оған қоса, «Альфа-Банк Қазақстан» жетекшісінің жеке парақшасында Қандықол Николайдың ұлықтау рәсімінің бейнежазбасы да жарияланған. Егер Ресейде жұмыс істейтін неміс қаржыгері өз парақшасында Адольф Гитлерді мадақтайтын жарияланымды шығарса, ресейліктер оған не дер еді? Айтпақшы, нацист қылмыскерлерін Нюрнберг трибуналы айыптаса, Николай Романов азаматы Орал жұмысшы, шаруа мен жауынгер депутаттары Кеңестерінің атқарушы комитетінің шешімі бойынша өлім жазасына кесілген.    anikina 2

2016 жылы, елімізде Амангелді Иманов көтерілісінің жүз жылдығы мен Желтоқсан көтерілісінің отыз жылдығы тойланған. Осы мерекелердің шеңберінде, 2016 жылының 27 желтоқсанында, Фейсбук әлеуметтік желісінде Романовтардың ізбасары Путинді сынға алған Санат Досов атты ақтөбелік ұсақ кәсіпкер «Ресей» десе, ішкен асын жерге қоятын қазақстандық қазы-билердің үкімі бойынша үш жылға бас бостандығынан айырылды. Әрине, мүйізі қарағайдай қаржыгер Аникинаға қарсы қонақжай қазақстандық қазы-билер ешқандай шараны қолданбайды. Есесіне, биыл қырыққа толған ресейлік бикеш мерейтойлық жылына орай қазақстандық медаль-орденді алса, таң қалмаңыздар.

Данияр НАУРЫЗ

 

Related Articles

  • ӘМІР ТЕМІРДІҢ ҚАЗАҚ ЖЕРІНДЕ ҚАЛДЫРҒАН ҮШ ЕСКЕРТКІШІ

    Орта ғасырдағы қазақ тарихынан ӘМІР ТЕМІРДІҢ ҚАЗАҚ ЖЕРІНДЕ ҚАЛДЫРҒАН ҮШ ҰЛЫ ЕСКЕРТКІШІ 1.Әмір Темір 1397-99- жылдары Яссауи мовзелейін салдырған. 2 Әлемде теңдесІ жоҚ, салмағы екі тонналық ТАЙҚАЗАНДЫ (Өнер туындысы) ҚҰЙДЫРҒАН. 3 . Ұлытаудың Алтын шоқы деген төбесінде үлкен қара тасқа араб және шағатай тілінде жазу жазып қалдырған. (Бұл тас қазір Эрмитажда тұр) Әмір Темір1370- жылы Мауреннахр билігіне келді. Айналдырған он жылдың ішінде Әмір Темір Ауғанстанды, батыс Үндістанды , батыс Қытайды, Парсы елін, Араб елдерін , Қап тауы елдерін бағындырып, Осман империясының падишағы Баязитті жеңген. Ә,ТЕМІРГЕ аз уақыттың ішінде жиырма алты мемлекет бағынышты болған. 1380-жылдары Алтын Орда әлсіреген кезде Алтын Орда тағына Ә.Темір Тоқтамысты отырғызған. Тоқтамыс Маңғыстаудағы Орыс хан өлтірген Түй

  • Қарамолада кімдер жерленген?

    Биыл Абай Құнанбайұлының туғанына 175 жыл толып, елімізде кеңінен аталып өткені белгілі. Ұлы ақынның мерейтойын лайықты атап өту үшін Шығыс Қазақстан облысының Жарма ауданында да ауқымды іс-шаралар жоспарланып, іске асты. Солардың бірі ақын төбе би болып сайланып, «Қарамола ережесін» қабылдаған Қарамола мекенін қайта жаңғырту жұмыстарын атап өтуге болады. Қуанышты өзгерісті өз көзіммен көрейін деген ниетпен, әрі жас ұрпаққа өнегелі тәрбие болсын деген оймен бала-шағамды ертіп, Қарамолаға ат басын бұрдым. Тарихи мекенге апаратын жол қиылысына арнайы белгі қойылып, жолы қалыпқа келтіріліп, 1995 жылы (Абайдың 150 жылдығында) арнайы қойылған ескерткіш тақта маңы қоршалып, абаттандырылыпты. Осы ескерткіштің оң жағында, таяқ тастам жерде ескі қорым зираты орналасқан. Ол жерге кезінде жерленген ата-бабаларыма құран бағыштайын

  • Коронавирусқа 1 жыл толды. Адамзат Covid-тің қайдан пайда болғаны біле ала ма?

    Александра ВАГНЕР Қорғаныс киімін киген медқызметкерлер Ухань көшесінде қайтыс болған адамның мәйітін алып кеткелі жатыр. 30 қаңтар 2020 жыл. Адамзаттың коронавирус инфекциясы туралы естігеніне бір жылға жуық уақыт өтті. Осы арада Covid ауруымен тіркелгендер 67 миллионнан асты, 1,5 миллион адам қайтыс болды. Елдердің көбінде карантин енгізіліп, тұрғындар үйінен шыға алмай қалды, кәсіпорындар жұмысы шектеліп, артынан банкрот болып жатты. Тіршілікті түбегейлі түрлендірген осы вирустың қайдан шыққаны әлі нақтыланбады. Бірі жарғанаттан, бірі панголиндерден дейді, кейбіреулер тіпті қолдан жасалған ауру деген пікір айтады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы бір ай бұрын аурудың неден тарағанын анықтауды көздейтін зерттеу бастады. Оған қатысатын вирусологтардың, эпидемиологтардың және сарапшылардың аты-жөндері аталмай отыр, ал зерттеудің бірінші кезеңі ауру бастау алған Қытайда өтпейді.

  • Балалар әлемінің елшісі…

                                    Кемел ой мен келісті сыр тоғысқан, сұлу сезім мен мұңлы шер шарпысқан көрікті де көркем шығармалардың шебері – Сапарғали Бегалин. Биыл, 2020 жылы қазақ прозасына өзгеше өрнек, жаңа леп, ғажайып сыр-сипат әкелген көрнекті қазақ жазушысы, балалар әдебиетінің классигі, әдебиетіміздің поэзия, проза жанрларында тартымды, толымды шығармалар берген көрнекті суреткер Сапарғали Бегалинге 125 жыл толып отыр.         Сапарғали Бегалин 1895 жылы қараша айының 24 жұлдызында Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы, Дегелең ауылында дүниеге келген. Табиғатынан зерек, ұғымтал балаға оқу оқыған, білім алған өте ұнайды. Содан ол ауыл молдасынан дәріс алып, ескіше хат таниды. 1915 жылы Семей қаласындағы орыс-қырғыз (қазақ) училищесін бітірген. 1929-1935

  • ГЕОЛОГ ҒАЛЫМ С.КАМАЛОВҚА 85 ЖЫЛ

    Қазақстан экономикасы үшін үлкен маңызға ие кен орындарын ашқан ғалым Камалов Сухан Мақсұтұлы еліміздің тарихында елеулі орын алар тұлға. Бүкіл саналы ғұмырын өз отанының дамуы мен гүлденуіне арнаған білікті геолог Камалов С.М. көзі тірі болғанда биыл 85 жасқа толар еді. Камалов С.М. 1935 жылы желтоқсанның жиырма бірінші жұлдызы Орал облысының (бұрынғы атауы) Қазталов ауданына қарасты Асан-Құдық ауылында дүниеге келген. Бала кезінен ол өз күшіне ғана сенуге бейімделеді, осы кезден оның бойында қайсарлық мінезі мен табандылық, еңбекқорлық қасиеттері қалыптасады. Өткен ғасырдың елуінші жылдары мектепті бітірген ол, сол кездегі қол жетпейтін, арман мамандықтардың бірі жер қойнауында қазынаны зерттейтін геолог мамандығына қызығады. Осы мамандықты Қазақ мемлекеттік университетінде бітірген ол басында тәжірбие жинау үшін

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: