|  |  | 

Саясат Тарих

Шынайы тарих қайда?

Alash arystaryҚАЗАҚ ТАРИХЫ БҰРЫНҒЫ КОММУНИСТІК ИДЕОЛОГИЯ САЛҚЫНЫНАН АРЫЛДЫ МА?

“АЛТЫН ОРДАНЫҢ” ҚҰРЫЛҒАНЫНА 750 ЖЫЛ МА?
ТАРИХ ФАКУЛЬТЕТТЕРІ НЕНІ ОҚЫТАДЫ ?
ҰЛТТЫҚ КӨЗҚАРАСТАҒЫ ҚАЗАҚ ТАРИХЫ ЖАЗЫЛА МА ?
=======================
Үнемі көкейден кетпейтін тарихымызға байланысты басты сұрақтар осы. Осыдан шамалы уақыт бұрын “Алтын Орданың 750 жылдығын” атап өтеміз деген сөз естілген. Соған мен таңғалдым. Жошының үлкені Батый 1239- жылы бүкіл Русь княздіктерін, Киевті, Шығыс Еуропаны жаулап алғаннан кейін 1240-жылы Сарайшықта Алтын Орда мемлекетін құрған. Бұл Орыс тарихында да, басқа елдердің тарихында да жазылған, өшпейтін, өзгермейтін тарих. Яғни, Алтын Орданың құрылғанына 750 жыл емес, 780 жыл.
Ал, Жошы ханға келетін болсақ, ол Қазақ тарихының басында тұрған үлы Хан. Олай дейтін себебіміз 1219-1220- жылы Сырдариядан бастап,сонау батысы Оралға дейінгі, солтүстігі Тобылдың аяғына дейінгі, шығысында Моңғолияға дейінгі қазақ жері ЖОШЫХАННЫҢ қарамағында болған. Шыңғысхан бұл аймақты Жошы ханның билігіне өзі берген. Батый Жошыханның үлкен ұлы, яғни, ол билеген Алтын Орда да қазақ жері.
Сондықтан “Алтын Орданың құрылғанына 750 жыл” деу ағаттық болар.
Екінші мәселе УНИВЕРСИТЕТТЕРДІҢ ТАРИХ ФАКУЛЬТЕТТЕРІ нені ОҚЫТАДЫ ” деген көкейде жүрген сұрақ.
Қазақ тарихы бұрынғы кезде болмаған. ХХ ғасырдың ортасына дейін қазақ тарихты шежірелер арқылы танып келді. Қазақстанның алғашқы академиялық тарихы 1957-жылы әуелі екі томдық болып, кейін үш томдық болып,жарыққа шықты. Бұл “Қазақ ССР тарихы” марксизм ленинизм идеологиясы концециясы негізінде жазылған тарих еді. Тіпті осы тарих кітабының басындағы “Алғашқы қоғамның пайда болуы” деген историография тарауыда большевиктік коммунистік көзқараста ұсынылған. Қазақ жеріндегі Орта ғасыр тарихы жөнінде мұнда жөнді ешнәрсе айтылмаған. Ал, Ресейдің қазақ жеріндегі отаршылдық тарихы біраз кең жазылғанмен, бұлда сол большевиктік идеология принципімен көрсетілген.
Алаш партиясы мен Алаш қайраткелерінің еңбектері туралы , 21-22 жылдардағы, 31- 32-жылдардағы ащтық туралы бұл тарих кітабында бір ауыз сөз жоқ. Сондай ақ, 37-жылғы Голощекин мен Сталиннің қырғыны туралы да бұл тарихтан дерек таба алмайсыз. Осы тарихты

қалған тарауларында Екінші дүниежүзілік соғыс пен 90-жылға дейінгі аралықта Қазақ жерінде индустрия, мал шаруашылығы, экономика мәселелері және КПСС сиездерінің шешімдері жазылған. Бір сөзбен айтқанда 1957-жылы баспадан шыққан үш томдық академиялық “Қазақ ССР ТАРИХЫ” коммунистік идеология негізінде жазылған тарих еді. Ал ,91-жылы Тәуелсіздік алғаннан кейін жазылған оқулықтарда Кеңестің коммунистік идеологисы негізінде жазылған “Қазақ ССР і тарихынан” 
өзгешеліктері бар ма ? Әзірше, ЖОҚ деп айтуға болады. Себептері –біздің бұрынғы КАЛЬЯМЕН ( бір ізбен жүріп қалған) қалған тарихшыларымыз коммунистік идеологияның салқынынан ажыраса алмаған. Билік те солай, советтік интернационализм салқынынан арыла алмаған. 
Бұрынғы жазылған “Қазақ ССР тарихының” қалай жазылғанын айттық. Сондай ақ, қазіргі жазылған Тарих оқулықтары да екі ұшты көзқараста жазылғанынын айттық .Сонда, республика университеттеріндегі тарих факультеттері студенттерге нені оқытады ? Тарих ғылымы мұндай жағдайда қалай дамиды? Қазіргі ТАРИХ ҒЫЛЫМЫ байлауда тұрған ат сияқты. Өйткені , Совет кезінде Тарих ғылымында парсы, арап, шағатай, төте әліпбиді білетін ғалымдар болмады. Қазір, Қытайдан, Моңғолиядан, Түркиядан келген қазақ азаматтары болғанмен бұл мәселе әлі шешімін тапқан жоқ.Тарих ғалымдарына енді Мәскеу, Тәшкен, Бұхара, Қазан, Түркия архивтеріне барып, зерттеу жұргізуге мүмкіндіктері жоқ, оған бөлінген қаржы жоқ. Сондай ақ, Шығыс тілдерін жақсы меңгерген мамандарда жоқтың қасы. Сондықтан, ТАРИХ ҒЫЛЫМЫНЫҢ біздегі халы мүшкіл.
Сұрақ –ҰЛТТЫҚ КӨЗҚАРАСТА ЖАЗЫЛҒАН ҚАЗАҚ ТАРИХЫ университеттердің тарих факультеттерінде ОҚЫТА МА ? Міне , бүгінгі күннің тіпті келешек ұрпақ тәрбиесінде маңызы бар мәселе осы.
ҮШІНШІ КҮРДЕЛІ МӘСЕЛЕ –КЕЛЕШЕКТЕ ҚАЗАҚТЫҢ ҰЛТТЫҚ КӨЗҚАРАСЫ НЕГІЗІНДЕ ЖАЗЫЛАТЫН ҚАЗАҚ ТАРИХЫ. Ол қашан жазылады?
Қазақ тайпаларының X-дейінде Моңғолияға дейін, Қытайдың Үрімшісіне дейін, Иран жеріне дейін, Батыста Қырымға дейін мекендегені тарих құжаттарындағы деректерде бар. Сол сияқты, Шыңғысханның кезінде де, Әмір Темірдің кезінде де Орта Азияда қазақ тайпалары өмір сүріп, тарихи оқиғалардың арасында жүрген. 

Алаш орда тарихы, Алаш партиясының тарихы,Алаш қайраткерлерінің тарихы жан жақты зерттеуді күтіп отырған тарих. . Осы айтылғандардың бəрі үлкен қалалардағы АРХИВТЕРДІ зерттеу арқылы жүзеге асқаны жөн. . 
Келешекте жазылатын ҚАЗАҚ ТАРИХЫнда ОСЫ ЖАҒДАЯТТАР кең зерттеліп, жазылуы тиісті.деп білеміз, және келешектегі Қазақ тарихы мемлекет мүддесіне орай, ұлт мүддесін негізге алып, жалылар деген үміттеміз.

 

Жұмат ӘНЕСҰЛЫ, жазушы, тарихшы

Related Articles

  • АЙЯ СОФИЯ НЕГЕ МҰРАЖАЙҒА АЙЛАНДЫРЫЛДЫ?!?

    Айя София айланасындағы дауға нүктені қою үшін оның 1934 жылы неліктен мұражайға айландырылғанын білмек ләзім. Бүгінгі ахуалмен өткенге баға беруге болмайды, сол уақыттың шындығын білу шарт. Осман патшалығы 1-ші дүниежүзілік соғыста жеңілген соң 30 қазан 1918 ж. атақты “Мондрос шартына” қол қойды, бұл шарт бойынша Осман патшалығы жеңімпаз елдердің жеңісін мойындап, ел билігін соларға тапсырып, іс жүзінде ыдырап кетті. Осман патшалығы жеңімпаз елдермен Францияның астанасы Париж маңындағы Севр (Sevres) қалашығында 10 тамыз 1920 ж. соңғы шартқа қол қойды. “Севр шарты” деп аталған осы халықаралық құжатқа жеңімпаз елдер ретінде: Британия империясы, Франция, Италия, Греция, Жапония, Армения, Бельгия, Польша, Португаля, Хижаз патшалығы, Румыния, Сербия, Чехия, Хорватия қол қойыпты, жеңіліске ұшыраған Осман патшалығы

  • Қазақстан Республикасының президенті Қ. К. Тоқаев мырзаға

    Қазақстан Республикасының президенті Қ. К. Тоқаев мырзаға Құрметті Қасым-Жомарт Кемелұлы! Өзіңізге мәлім, елдің кино қауымдастығында жікке бөлінушілік болып жатыр. Бір жылдан бері дау-дамай мен текетірестер басылмай келеді. Кәсіби киногерлер дау-дамайдан арылмай отыр. Нағыз шығармашылыққа орын қалмады. Біз мұның бәрі осы сала министрлігінің ойланбай жасаған әрекеттерінің салдары деп санаймыз. 2019 жылдың наурызында, "Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы" КАҚ құрылып, оған республикалық кино өндірісінің барлық негізгі мәселелерін шешу құзыры берілді. Ақырында "Қазақфильм" Ұлттық киностудиясына қажетті назар аударылмай қалды, ал Сыбайлас жемқорлықпен күрес Агенттігі Ұлттық киноны қолдау орталығының жетекшілеріне қарсы қылмыстық іс қозғады. Оның қалай аяқталатыны әзірге белгісіз, тергеу жалғасып жатыр. Десе де осының өзі нағыз сорақылық болып отыр. "Қазақфильм" Ұлттық киностудиясына келер

  • Шонжының Гео-Стратегиялық Шындығы (сараптамалық мақала)

    Бұл аудан (Шонжы) қарасаңыз шекараға тиіп тұр. Шекараның күншығыс бетінде аты қаззаққа берілген Іле Қазақ Автономиялы Облысы бар (екінші сүгірет). Онда жер қайысқан қалың қазақ тұрады. Автонрмиялы облыс ШУАР’дан бұрын құрылған. Орталығы Құлжа қаласы (үшінші сүгіреттегі 1-ге қараңыз). Осы автономиялы қазақ облысына қазір сегіз аудан, бір қала төте қарайды. Олар: КҮНЕС, НЫЛҚЫ, ТОҒЫЗТАРАУ аудандары (үшінші сүгіреттегі 5,6,9-ға қараңыз). Бұл үш аудан Іле аңғары мен Іле дариясының басына орналасқан қазақ ең көп, ең іргелі қоныс тепкен, тарихы өте терең, байырғы қазақ жері. Осы үш аудан қазақтары 20- ғасыр басында Орынборға арнайы хат жазып, Алаш баспасөзін қолдап қаржы жолдап, өздерін де Алаштың алыстағы бір бөлшегі санаған-тын. Осы үш аудан тың игеріп, там

  • Кенесары Хан мен баласы Сыздық Сұлтан туралы дерек Осман мұрағатынан

    Кенесары Хан мен баласы Сыздық Сұлтан туралы дерек Осман мұрағатынан кездесуі бек мүмкін. Бұған ешқандай да шүбәңіз болмасын. Бірінші сүгірет, Осман елінде жарық көрген “Басират” (basîret) атты газет. Екінші және үшінші сүгірет, Осман мемлекетінде жарық көрген “Уақыт” атты газет. Төртінші сүгірет, Осман сұлтаны Әбдүләзиздің Қашқарияға көмекке жіберген әскери қару-жарақ, оқ-дәрісінен бір парша көрініс. Кенесары мен Сыздық Сұлтан туралы Осман деректері шыны керек әлі толық зерттелген жоқ. Хан Кенесарының ұлт-азаттық көтерілісін Қазақстан аймақтарымен шектеп бөліп қарау ең үлкен қателік саналады. Хан Кене мен Шығыс Түркістандағы қазақ, ұйғыр, дұңған көтерілістері арасындағы саяси, әскери қатынастар туралы дерек те қытай мұрағатында көмулі жатыр. Онда Шәуешек, Құлжа және Үрімжі қалаларындағы қазақтардың Хан Кенемен және кейінгі

  • Елдес ОРДА: Шонжы тараншыларының “айғайы” (шағын сараптама)

    Бірінші, ұйғырстан деген атау қателеспесем алғаш рет 1928-1935 жж арасында хатқа түсе бастады. Еуропаның христиан миссионерлері қашқарияда баспа құрған. Баспадан ұйғырлардың қашқар акцентінде христиан дінін уағыздайтын кітаптар, қиссалар, күнтізбелер басып шығарды. Сол көп кітаптың бірінде “ұйғырстан” атауы алғаш рет қолданылған. Бірақ бұндағы ұйғырстан атауы қашқариядағы алты үлкен шаһарды көрсетеді. Ұйғырстан атауы одан соң 1951-1955 жылдары тағы көтерілді, бірақ атауды көтерушілер христиан миссионерлері емес, ұйғырдың белсенді саяси топ, элитасы болды. 1951-1955 жылдары қазіргі ШУАР’да ұлттық автономияны анықтау, шекарасын бекіту жұмыстары қаурт жүрді, сол кезде қытай орталық партия комитетіне “ұйғырстан автономиялы респубиликасы” дейтін ұсыныс жолданған. Әрине, бұл сол кездегі көп ұсыныстың бірі, “шарқи түркістан автономиялы респубиликасы” деген ұсыныс да болды. Осы автономиялы

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: