|  |  | 

Саясат Тарих

Шынайы тарих қайда?

Alash arystaryҚАЗАҚ ТАРИХЫ БҰРЫНҒЫ КОММУНИСТІК ИДЕОЛОГИЯ САЛҚЫНЫНАН АРЫЛДЫ МА?

“АЛТЫН ОРДАНЫҢ” ҚҰРЫЛҒАНЫНА 750 ЖЫЛ МА?
ТАРИХ ФАКУЛЬТЕТТЕРІ НЕНІ ОҚЫТАДЫ ?
ҰЛТТЫҚ КӨЗҚАРАСТАҒЫ ҚАЗАҚ ТАРИХЫ ЖАЗЫЛА МА ?
=======================
Үнемі көкейден кетпейтін тарихымызға байланысты басты сұрақтар осы. Осыдан шамалы уақыт бұрын “Алтын Орданың 750 жылдығын” атап өтеміз деген сөз естілген. Соған мен таңғалдым. Жошының үлкені Батый 1239- жылы бүкіл Русь княздіктерін, Киевті, Шығыс Еуропаны жаулап алғаннан кейін 1240-жылы Сарайшықта Алтын Орда мемлекетін құрған. Бұл Орыс тарихында да, басқа елдердің тарихында да жазылған, өшпейтін, өзгермейтін тарих. Яғни, Алтын Орданың құрылғанына 750 жыл емес, 780 жыл.
Ал, Жошы ханға келетін болсақ, ол Қазақ тарихының басында тұрған үлы Хан. Олай дейтін себебіміз 1219-1220- жылы Сырдариядан бастап,сонау батысы Оралға дейінгі, солтүстігі Тобылдың аяғына дейінгі, шығысында Моңғолияға дейінгі қазақ жері ЖОШЫХАННЫҢ қарамағында болған. Шыңғысхан бұл аймақты Жошы ханның билігіне өзі берген. Батый Жошыханның үлкен ұлы, яғни, ол билеген Алтын Орда да қазақ жері.
Сондықтан “Алтын Орданың құрылғанына 750 жыл” деу ағаттық болар.
Екінші мәселе УНИВЕРСИТЕТТЕРДІҢ ТАРИХ ФАКУЛЬТЕТТЕРІ нені ОҚЫТАДЫ ” деген көкейде жүрген сұрақ.
Қазақ тарихы бұрынғы кезде болмаған. ХХ ғасырдың ортасына дейін қазақ тарихты шежірелер арқылы танып келді. Қазақстанның алғашқы академиялық тарихы 1957-жылы әуелі екі томдық болып, кейін үш томдық болып,жарыққа шықты. Бұл “Қазақ ССР тарихы” марксизм ленинизм идеологиясы концециясы негізінде жазылған тарих еді. Тіпті осы тарих кітабының басындағы “Алғашқы қоғамның пайда болуы” деген историография тарауыда большевиктік коммунистік көзқараста ұсынылған. Қазақ жеріндегі Орта ғасыр тарихы жөнінде мұнда жөнді ешнәрсе айтылмаған. Ал, Ресейдің қазақ жеріндегі отаршылдық тарихы біраз кең жазылғанмен, бұлда сол большевиктік идеология принципімен көрсетілген.
Алаш партиясы мен Алаш қайраткелерінің еңбектері туралы , 21-22 жылдардағы, 31- 32-жылдардағы ащтық туралы бұл тарих кітабында бір ауыз сөз жоқ. Сондай ақ, 37-жылғы Голощекин мен Сталиннің қырғыны туралы да бұл тарихтан дерек таба алмайсыз. Осы тарихты

қалған тарауларында Екінші дүниежүзілік соғыс пен 90-жылға дейінгі аралықта Қазақ жерінде индустрия, мал шаруашылығы, экономика мәселелері және КПСС сиездерінің шешімдері жазылған. Бір сөзбен айтқанда 1957-жылы баспадан шыққан үш томдық академиялық “Қазақ ССР ТАРИХЫ” коммунистік идеология негізінде жазылған тарих еді. Ал ,91-жылы Тәуелсіздік алғаннан кейін жазылған оқулықтарда Кеңестің коммунистік идеологисы негізінде жазылған “Қазақ ССР і тарихынан” 
өзгешеліктері бар ма ? Әзірше, ЖОҚ деп айтуға болады. Себептері –біздің бұрынғы КАЛЬЯМЕН ( бір ізбен жүріп қалған) қалған тарихшыларымыз коммунистік идеологияның салқынынан ажыраса алмаған. Билік те солай, советтік интернационализм салқынынан арыла алмаған. 
Бұрынғы жазылған “Қазақ ССР тарихының” қалай жазылғанын айттық. Сондай ақ, қазіргі жазылған Тарих оқулықтары да екі ұшты көзқараста жазылғанынын айттық .Сонда, республика университеттеріндегі тарих факультеттері студенттерге нені оқытады ? Тарих ғылымы мұндай жағдайда қалай дамиды? Қазіргі ТАРИХ ҒЫЛЫМЫ байлауда тұрған ат сияқты. Өйткені , Совет кезінде Тарих ғылымында парсы, арап, шағатай, төте әліпбиді білетін ғалымдар болмады. Қазір, Қытайдан, Моңғолиядан, Түркиядан келген қазақ азаматтары болғанмен бұл мәселе әлі шешімін тапқан жоқ.Тарих ғалымдарына енді Мәскеу, Тәшкен, Бұхара, Қазан, Түркия архивтеріне барып, зерттеу жұргізуге мүмкіндіктері жоқ, оған бөлінген қаржы жоқ. Сондай ақ, Шығыс тілдерін жақсы меңгерген мамандарда жоқтың қасы. Сондықтан, ТАРИХ ҒЫЛЫМЫНЫҢ біздегі халы мүшкіл.
Сұрақ –ҰЛТТЫҚ КӨЗҚАРАСТА ЖАЗЫЛҒАН ҚАЗАҚ ТАРИХЫ университеттердің тарих факультеттерінде ОҚЫТА МА ? Міне , бүгінгі күннің тіпті келешек ұрпақ тәрбиесінде маңызы бар мәселе осы.
ҮШІНШІ КҮРДЕЛІ МӘСЕЛЕ –КЕЛЕШЕКТЕ ҚАЗАҚТЫҢ ҰЛТТЫҚ КӨЗҚАРАСЫ НЕГІЗІНДЕ ЖАЗЫЛАТЫН ҚАЗАҚ ТАРИХЫ. Ол қашан жазылады?
Қазақ тайпаларының X-дейінде Моңғолияға дейін, Қытайдың Үрімшісіне дейін, Иран жеріне дейін, Батыста Қырымға дейін мекендегені тарих құжаттарындағы деректерде бар. Сол сияқты, Шыңғысханның кезінде де, Әмір Темірдің кезінде де Орта Азияда қазақ тайпалары өмір сүріп, тарихи оқиғалардың арасында жүрген. 

Алаш орда тарихы, Алаш партиясының тарихы,Алаш қайраткерлерінің тарихы жан жақты зерттеуді күтіп отырған тарих. . Осы айтылғандардың бəрі үлкен қалалардағы АРХИВТЕРДІ зерттеу арқылы жүзеге асқаны жөн. . 
Келешекте жазылатын ҚАЗАҚ ТАРИХЫнда ОСЫ ЖАҒДАЯТТАР кең зерттеліп, жазылуы тиісті.деп білеміз, және келешектегі Қазақ тарихы мемлекет мүддесіне орай, ұлт мүддесін негізге алып, жалылар деген үміттеміз.

 

Жұмат ӘНЕСҰЛЫ, жазушы, тарихшы

Related Articles

  • ӘМІР ТЕМІРДІҢ ҚАЗАҚ ЖЕРІНДЕ ҚАЛДЫРҒАН ҮШ ЕСКЕРТКІШІ

    Орта ғасырдағы қазақ тарихынан ӘМІР ТЕМІРДІҢ ҚАЗАҚ ЖЕРІНДЕ ҚАЛДЫРҒАН ҮШ ҰЛЫ ЕСКЕРТКІШІ 1.Әмір Темір 1397-99- жылдары Яссауи мовзелейін салдырған. 2 Әлемде теңдесІ жоҚ, салмағы екі тонналық ТАЙҚАЗАНДЫ (Өнер туындысы) ҚҰЙДЫРҒАН. 3 . Ұлытаудың Алтын шоқы деген төбесінде үлкен қара тасқа араб және шағатай тілінде жазу жазып қалдырған. (Бұл тас қазір Эрмитажда тұр) Әмір Темір1370- жылы Мауреннахр билігіне келді. Айналдырған он жылдың ішінде Әмір Темір Ауғанстанды, батыс Үндістанды , батыс Қытайды, Парсы елін, Араб елдерін , Қап тауы елдерін бағындырып, Осман империясының падишағы Баязитті жеңген. Ә,ТЕМІРГЕ аз уақыттың ішінде жиырма алты мемлекет бағынышты болған. 1380-жылдары Алтын Орда әлсіреген кезде Алтын Орда тағына Ә.Темір Тоқтамысты отырғызған. Тоқтамыс Маңғыстаудағы Орыс хан өлтірген Түй

  • Қарамолада кімдер жерленген?

    Биыл Абай Құнанбайұлының туғанына 175 жыл толып, елімізде кеңінен аталып өткені белгілі. Ұлы ақынның мерейтойын лайықты атап өту үшін Шығыс Қазақстан облысының Жарма ауданында да ауқымды іс-шаралар жоспарланып, іске асты. Солардың бірі ақын төбе би болып сайланып, «Қарамола ережесін» қабылдаған Қарамола мекенін қайта жаңғырту жұмыстарын атап өтуге болады. Қуанышты өзгерісті өз көзіммен көрейін деген ниетпен, әрі жас ұрпаққа өнегелі тәрбие болсын деген оймен бала-шағамды ертіп, Қарамолаға ат басын бұрдым. Тарихи мекенге апаратын жол қиылысына арнайы белгі қойылып, жолы қалыпқа келтіріліп, 1995 жылы (Абайдың 150 жылдығында) арнайы қойылған ескерткіш тақта маңы қоршалып, абаттандырылыпты. Осы ескерткіштің оң жағында, таяқ тастам жерде ескі қорым зираты орналасқан. Ол жерге кезінде жерленген ата-бабаларыма құран бағыштайын

  • Балалар әлемінің елшісі…

                                    Кемел ой мен келісті сыр тоғысқан, сұлу сезім мен мұңлы шер шарпысқан көрікті де көркем шығармалардың шебері – Сапарғали Бегалин. Биыл, 2020 жылы қазақ прозасына өзгеше өрнек, жаңа леп, ғажайып сыр-сипат әкелген көрнекті қазақ жазушысы, балалар әдебиетінің классигі, әдебиетіміздің поэзия, проза жанрларында тартымды, толымды шығармалар берген көрнекті суреткер Сапарғали Бегалинге 125 жыл толып отыр.         Сапарғали Бегалин 1895 жылы қараша айының 24 жұлдызында Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы, Дегелең ауылында дүниеге келген. Табиғатынан зерек, ұғымтал балаға оқу оқыған, білім алған өте ұнайды. Содан ол ауыл молдасынан дәріс алып, ескіше хат таниды. 1915 жылы Семей қаласындағы орыс-қырғыз (қазақ) училищесін бітірген. 1929-1935

  • ГЕОЛОГ ҒАЛЫМ С.КАМАЛОВҚА 85 ЖЫЛ

    Қазақстан экономикасы үшін үлкен маңызға ие кен орындарын ашқан ғалым Камалов Сухан Мақсұтұлы еліміздің тарихында елеулі орын алар тұлға. Бүкіл саналы ғұмырын өз отанының дамуы мен гүлденуіне арнаған білікті геолог Камалов С.М. көзі тірі болғанда биыл 85 жасқа толар еді. Камалов С.М. 1935 жылы желтоқсанның жиырма бірінші жұлдызы Орал облысының (бұрынғы атауы) Қазталов ауданына қарасты Асан-Құдық ауылында дүниеге келген. Бала кезінен ол өз күшіне ғана сенуге бейімделеді, осы кезден оның бойында қайсарлық мінезі мен табандылық, еңбекқорлық қасиеттері қалыптасады. Өткен ғасырдың елуінші жылдары мектепті бітірген ол, сол кездегі қол жетпейтін, арман мамандықтардың бірі жер қойнауында қазынаны зерттейтін геолог мамандығына қызығады. Осы мамандықты Қазақ мемлекеттік университетінде бітірген ол басында тәжірбие жинау үшін

  • АҚШ Ауғанстаннан 2000 сарбазын әкетпек. Салдары не болмақ?

    Азаттық радиосы Ауғанстанның үкімет күштерін жаттықтыратын орталықта жүрген АҚШ сарбаздары. Герат, Ауғанстан, 2 ақпан 2019 жыл. Көрнекі сурет. Вашингтонның Ауғанстаннан екі мың сарбазын алып кету туралы шешімі қарама-қайшы пікір тудырды. Бірі әскер санының бұлай азаюы экстремистік топтарды жігерлендіреді десе, бірі шиеленісті шешуге оң әсер береді дейді. АҚШ әскерінің әкетілуі туралы жаңалық 16 қарашада тарады. Сол күні баспасөз құралдары АҚШ президенті Дональд Трамптың санаулы күн ішінде Ауғанстан мен Ирактағы АҚШ әскерінің санын одан әрі азайту туралы шешімін жариялайтынын хабарлады. Келесі күні АҚШ қорғаныс министрінің міндетін атқарушы Кристофер Миллер жаңалықты растап, америкалық сарбаздарды еліне қайтару келесі жылы 15 қаңтарда, Трамптың Ақ үйден кетуіне бес күн қалғанда аяқталатынын айтты. 18 қараша күні “Талибан”

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: