|  |  | 

Саясат Тарих

Шынайы тарих қайда?

Alash arystaryҚАЗАҚ ТАРИХЫ БҰРЫНҒЫ КОММУНИСТІК ИДЕОЛОГИЯ САЛҚЫНЫНАН АРЫЛДЫ МА?

“АЛТЫН ОРДАНЫҢ” ҚҰРЫЛҒАНЫНА 750 ЖЫЛ МА?
ТАРИХ ФАКУЛЬТЕТТЕРІ НЕНІ ОҚЫТАДЫ ?
ҰЛТТЫҚ КӨЗҚАРАСТАҒЫ ҚАЗАҚ ТАРИХЫ ЖАЗЫЛА МА ?
=======================
Үнемі көкейден кетпейтін тарихымызға байланысты басты сұрақтар осы. Осыдан шамалы уақыт бұрын “Алтын Орданың 750 жылдығын” атап өтеміз деген сөз естілген. Соған мен таңғалдым. Жошының үлкені Батый 1239- жылы бүкіл Русь княздіктерін, Киевті, Шығыс Еуропаны жаулап алғаннан кейін 1240-жылы Сарайшықта Алтын Орда мемлекетін құрған. Бұл Орыс тарихында да, басқа елдердің тарихында да жазылған, өшпейтін, өзгермейтін тарих. Яғни, Алтын Орданың құрылғанына 750 жыл емес, 780 жыл.
Ал, Жошы ханға келетін болсақ, ол Қазақ тарихының басында тұрған үлы Хан. Олай дейтін себебіміз 1219-1220- жылы Сырдариядан бастап,сонау батысы Оралға дейінгі, солтүстігі Тобылдың аяғына дейінгі, шығысында Моңғолияға дейінгі қазақ жері ЖОШЫХАННЫҢ қарамағында болған. Шыңғысхан бұл аймақты Жошы ханның билігіне өзі берген. Батый Жошыханның үлкен ұлы, яғни, ол билеген Алтын Орда да қазақ жері.
Сондықтан “Алтын Орданың құрылғанына 750 жыл” деу ағаттық болар.
Екінші мәселе УНИВЕРСИТЕТТЕРДІҢ ТАРИХ ФАКУЛЬТЕТТЕРІ нені ОҚЫТАДЫ ” деген көкейде жүрген сұрақ.
Қазақ тарихы бұрынғы кезде болмаған. ХХ ғасырдың ортасына дейін қазақ тарихты шежірелер арқылы танып келді. Қазақстанның алғашқы академиялық тарихы 1957-жылы әуелі екі томдық болып, кейін үш томдық болып,жарыққа шықты. Бұл “Қазақ ССР тарихы” марксизм ленинизм идеологиясы концециясы негізінде жазылған тарих еді. Тіпті осы тарих кітабының басындағы “Алғашқы қоғамның пайда болуы” деген историография тарауыда большевиктік коммунистік көзқараста ұсынылған. Қазақ жеріндегі Орта ғасыр тарихы жөнінде мұнда жөнді ешнәрсе айтылмаған. Ал, Ресейдің қазақ жеріндегі отаршылдық тарихы біраз кең жазылғанмен, бұлда сол большевиктік идеология принципімен көрсетілген.
Алаш партиясы мен Алаш қайраткелерінің еңбектері туралы , 21-22 жылдардағы, 31- 32-жылдардағы ащтық туралы бұл тарих кітабында бір ауыз сөз жоқ. Сондай ақ, 37-жылғы Голощекин мен Сталиннің қырғыны туралы да бұл тарихтан дерек таба алмайсыз. Осы тарихты

қалған тарауларында Екінші дүниежүзілік соғыс пен 90-жылға дейінгі аралықта Қазақ жерінде индустрия, мал шаруашылығы, экономика мәселелері және КПСС сиездерінің шешімдері жазылған. Бір сөзбен айтқанда 1957-жылы баспадан шыққан үш томдық академиялық “Қазақ ССР ТАРИХЫ” коммунистік идеология негізінде жазылған тарих еді. Ал ,91-жылы Тәуелсіздік алғаннан кейін жазылған оқулықтарда Кеңестің коммунистік идеологисы негізінде жазылған “Қазақ ССР і тарихынан” 
өзгешеліктері бар ма ? Әзірше, ЖОҚ деп айтуға болады. Себептері –біздің бұрынғы КАЛЬЯМЕН ( бір ізбен жүріп қалған) қалған тарихшыларымыз коммунистік идеологияның салқынынан ажыраса алмаған. Билік те солай, советтік интернационализм салқынынан арыла алмаған. 
Бұрынғы жазылған “Қазақ ССР тарихының” қалай жазылғанын айттық. Сондай ақ, қазіргі жазылған Тарих оқулықтары да екі ұшты көзқараста жазылғанынын айттық .Сонда, республика университеттеріндегі тарих факультеттері студенттерге нені оқытады ? Тарих ғылымы мұндай жағдайда қалай дамиды? Қазіргі ТАРИХ ҒЫЛЫМЫ байлауда тұрған ат сияқты. Өйткені , Совет кезінде Тарих ғылымында парсы, арап, шағатай, төте әліпбиді білетін ғалымдар болмады. Қазір, Қытайдан, Моңғолиядан, Түркиядан келген қазақ азаматтары болғанмен бұл мәселе әлі шешімін тапқан жоқ.Тарих ғалымдарына енді Мәскеу, Тәшкен, Бұхара, Қазан, Түркия архивтеріне барып, зерттеу жұргізуге мүмкіндіктері жоқ, оған бөлінген қаржы жоқ. Сондай ақ, Шығыс тілдерін жақсы меңгерген мамандарда жоқтың қасы. Сондықтан, ТАРИХ ҒЫЛЫМЫНЫҢ біздегі халы мүшкіл.
Сұрақ –ҰЛТТЫҚ КӨЗҚАРАСТА ЖАЗЫЛҒАН ҚАЗАҚ ТАРИХЫ университеттердің тарих факультеттерінде ОҚЫТА МА ? Міне , бүгінгі күннің тіпті келешек ұрпақ тәрбиесінде маңызы бар мәселе осы.
ҮШІНШІ КҮРДЕЛІ МӘСЕЛЕ –КЕЛЕШЕКТЕ ҚАЗАҚТЫҢ ҰЛТТЫҚ КӨЗҚАРАСЫ НЕГІЗІНДЕ ЖАЗЫЛАТЫН ҚАЗАҚ ТАРИХЫ. Ол қашан жазылады?
Қазақ тайпаларының X-дейінде Моңғолияға дейін, Қытайдың Үрімшісіне дейін, Иран жеріне дейін, Батыста Қырымға дейін мекендегені тарих құжаттарындағы деректерде бар. Сол сияқты, Шыңғысханның кезінде де, Әмір Темірдің кезінде де Орта Азияда қазақ тайпалары өмір сүріп, тарихи оқиғалардың арасында жүрген. 

Алаш орда тарихы, Алаш партиясының тарихы,Алаш қайраткерлерінің тарихы жан жақты зерттеуді күтіп отырған тарих. . Осы айтылғандардың бəрі үлкен қалалардағы АРХИВТЕРДІ зерттеу арқылы жүзеге асқаны жөн. . 
Келешекте жазылатын ҚАЗАҚ ТАРИХЫнда ОСЫ ЖАҒДАЯТТАР кең зерттеліп, жазылуы тиісті.деп білеміз, және келешектегі Қазақ тарихы мемлекет мүддесіне орай, ұлт мүддесін негізге алып, жалылар деген үміттеміз.

 

Жұмат ӘНЕСҰЛЫ, жазушы, тарихшы

Related Articles

  • “Саяси ұпай жинауға тырысып жатыр”. Сарапшы Тоқаевтың ЕАЭО жиынында айтқаны жайлы

    Аян ҚАЛМҰРАТ Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев видеоконференция арқылы өткен ЕАЭО жиынына қатысып отыр. 19 мамыр 2020 жыл. Мамырдың 19-ында Еуразия экономикалық одағына (ЕАЭО) мүше елдердің президенттері видеоконференция арқылы өткен жиында ұйымның алдағы бес жылға арналған даму стратегиясын қабылдаған жоқ. Жиын кезінде Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың стратегия жобасын «ел үкіметтері мен парламентінің дербестігін шектейді» деп, кейбір тұсын қайта қарау қажет деген ұсыныс айтты. Тәуекелді бағалау тобының директоры, саясаттанушы Досым Сәтпаев Азаттыққа берген сұхбатында экономикалық кеңес отырысындағы Тоқаев сөзінің астары жайлы, Нұрсұлтан Назарбаевтың ақыры таяған дәуірі, Еуразия экономикалық одағы ішіндегі қордаланып қалған қайшылықтар жайлы айтты.  ЕАЭО ішіндегі Жоғарғы Еуразиялық экономикалық кеңестің отырысында Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев жобаның ішінде “Еуразиялық экономикалық интеграцияның 2025

  • Шарқи Түркістан Респубиликасының тарқауы туралы

    1944- жылдың қараша айында Құлжа қаласында құрылған Шарқи Түркістан респубиликасы 1946- жылға келгенде үкіметтің ресми түрде тарағанын және бұдан былай Шыңжаң өлкесімен біріккен коалициялы үкімет құрмақ ниетін білдіре отырып, уақытша үкіметтің орган газеті “Азат Шарқи Түркістанда” арнайы мақала жариялаған-ды. Небәрі бір жарым жыл өмір сүрген Құлжадағы Шарқи Түркістан үкіметі, 1946- шы жылға келгенде ресми тоқтады. 1944- жылдың қараша айында уақытша үкімет жария етілген соң, үкіметтің орган газеті “Азат Шарқи Түркістан” деп аталды. Газет ұйғыр, қазақ, орыс, моңғол және қытай тілінде жарық көрді. Газеттің қазақша бөлімінде Бұқара ТЫШҚАНБАЕВ, Құрманалы ОСПАНҰЛЫ басшылық етті және газеттің редакция құрамында Әуесқан НАРЫНБАЙҰЛЫ, Рахметолла ӘПШЕҰЛЫ, Құрманбай ТОЛЫБАЙҰЛЫ, Әбдібек, Аладияр, Асанбай, Сырайыл, Қали қатарлы кісілер редактор, аудармашы,

  • Англияның Жоңғария қазақтарына озық соғыс қаруларын беруге талпынуы

    Қашқардағы Англия консулы  Англияның Қашқариядағы консуль қызметі 1881- жылдан кейін бастау алады. Англияның түпкі мақсаты Цин империясының солтүстік-батыс аймағы мен Түркістан (орталық азия) даласына өз ықпалын жүргізу еді. Бірақ, бұл тұста патшалық ресейдің де аймақтағы саяси ықпал күшін ескермеу мүмкін емес еді. Патшалық ресейдің әу бастағы мақсаты Түркістан аймағын ендей өтіп Үндістан арқылы телегей теңіз жолына шығу еді. Бірақ, Түркістан даласындағы Түркі хандықтары (Қазақ, тб) бұл мақсатты жүз жылдап кешіктіріп жатты. Ресей енді Түркістан даласын қиыр шығыстан айналып өтіп Қашқария арқылы Үндістанға ұласуды көздеді. Бірақ, ол тұста Қашқария мүлде жабық әлем еді. Дейтұрғанмен де жабық әлемнің түстік қапталынан Англия империясы да келіп үлгірді. Сосын не керек, бұл аймақ Ресен-Англия империясының

  • ӨЛКЕ ТАРИХЫ

    Минго жылнамасының 37- жылы 1-қаңтарда жарық көрген. (біздің жылнама бойынша, 1-қаңтар, 1948.ж) Кітап авторы: Полат Қадіри Кітапты шығарушы баспа: “Алтай” баспа үйі Полат Қадіри (Болат Қадір) 1919-жылы Шыңжаң өлкесі Құтыби ауданында дүниеге келген. 1949-жылы Үндістанға, 1957-жылы Түркияға қоныс аударған. 1940-жылы Шыңжаң институтының (қазіргі Шыңжаң унивеситеті) тіл-әдебиет бөлімін бітірген. 1940-1941-1945 жылдары өлкелік үкіметтің орган газеті “Шыңжаң газетінің” ұйғыр-қазақ бөлімдерінде жұмыс істеген. 1944-жылдың көктемінде қамауға алынған, 1945-жылы “Хан Тәңірі” журналында, 1946-1949 жылдар арасында “Алтай” баспа үйінде, 1947-1948 жылдары “Шыңжаң газетінің” ұйғыр-қазақ бөлімдерінде және 1947-1949 жылдары “Алтай” баспа үйі жағынан шығарылған “Ерік” газетінде жұмыс істеген. “Өлке тарихы” кітабы екі бөлімнен тұрады: Бірінші бөлімде, Шыңжаң өлкесінің ерте заманғы тарихы, шаруашылығы, мәдениеті, түркілердің тарихы, наным-сенімі

  • Мәулен Әшімбаев Парламенті Сенатының депутаты болып тағайындалды

    Мемлекет Басшысының Жарлығымен Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты болып тағайындалды. Бұл туралы 4 мамырда түс кезінде Ақорда сайты хабарлады. Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев (28 қаңтар 1971 жыл, Алматы) – экономист, қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің V шақырылымының Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің төрағасы болған, “Нұр Отан” партиясы Төрағасының Бірінші орынбасары.  Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің экономика және социология факультетін бітірген (1993), экономист, политэкономия оқытушысы. Саясаттану ғылымдарының кандидаты(диссертация тақырыбы “Политический транзит в Казахстане в контексте процессов глобальной демократизации”, 2001). «Құрмет» орденімен марапатталған.  Университетті бітіргеннен соң 1993-1994 жылдары Баспасөз және бұқаралық ақпарат министрлігінің жүйесінде жұмыс істеді. 1994-1995 жылдары – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңес депутатының көмекшісі. 1995 жылғы маусым - қараша аралығында – Қауіпсіздік кеңесі аппаратының консультанты. 1995-1999 жылдар аралығында Қазақстан Республикасы

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: