ЖАСЫРЫН ЖАЛАҚЫ, ҚҰПИЯ КІРІСТЕР

| Dec 11, 2016

Біздің елімізде халыққа айтылмайтын құпиялар көп. Ол көбіне қорғаныс, қауіпсіздік салаларына қатыссыз, лауазымды тұлғалардың жылдық, айлық табысы төңірегінде. Бірқатар облыс әкімдерінің өз еріктерімен жариялаған декларациясы болмаса жұрт Қазақстан министрлерінің, Үкімет басшысының, Парламент Палаталары Төрағаларының, Елбасының, Жоғарғы сот Төрағасының жалақылары туралы мүлде білмейді десе болады. Бәрі құпия!

Қарапайым салық төлеуші Сіз бен біздің қаражатымыздан құралған бюджеттен күн көретін лауазым иелерінің жалақысы неге құпия болады? Бүкіл әлемде құпия болмайтын нәрселер Қазақстанда да құпия болмауға тиіс. Мемлекет басшысының кезекті Жолдауында билікті халыққа жақындату мақсатында лауазым иелерінің жыл басында өткен жылғы айлық, жылдық табыстарын ашық жариялауды міндет етіп қойғаны дұрыс деп ойлаймын. Экономиканы көтерген немесе тығырыққа тіреген лауазым иелерінің табысын қарапайым жұртшылық білуге тиіс.

Бүгінгідей ақпараттар заманында біз басқа елдердегі жоғары лауазым иелерінің айлық, жылдық табысы туралы жақсы білеміз. Қазақстанда да соған қол жеткізілуі қажет. Ашықтық халықтың билікке деген сенімін арттырады. Құпиялық бишігештердің жауапкершілігін төмендетеді, билік пен халық арасындағы жікті тереңдетеді. Ашықтық – соның бәрінің емі.

Енді ақпараттар көздерінен жиналған мына деректереге көз салыңыз:

БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мунның жылдық табысы 227 253 доллар, айлық жалақысы 18 938 доллар.

АҚШ Президенті Барак Обаманың бір жылғы табысы 395 мың доллар, айлық жалақысы 32 917 доллар.

АҚШ-тың 42-ші Президенті, БҰҰ-ның Гаитидегі өкілі Билл Клинтонның жылдық табысы 5,3 млн доллар, айына кірісі 441 667 доллар.

Германия канцлері Ангела Меркельдің жылдық табысы 249 341 доллар, айлығы 20 778 доллар.

Франция Президенті Франсуа Олландтың жылдық табысы 202 270 доллар, айлық жалақысы 16 856 доллар.

Ресей Президенті Владимир Путиннің жылдық табысы
135 736 доллар, айлық жалақысы 11 311 доллар.

Ресей Үкіметінің төрағасы Дмитрий Медведевтің жылдық табысы 135 227 доллар, айлық кірісі 11 мың доллардан сәл асады.

Беларусь Республикасының Президенті Александр Лукашенконың жылдық табысы 53 777 доллар, айлық жалақысы 4 481 доллар.

Әзербайжан Президенті Ильхам Алиевтің жылдық табысы
225 000 доллар, айлық жалақысы 18 750 доллар.

Ал, Қазақстан басшылығының айлық, жылдық табыстары неге құпия болады? Қазақстан электораты басқа елдердің халқы тәрізді өз билігінің жеке табыстары туралы білуге құқылы.

Марат Токашбаевтың facebook парақшасынан алынды

Амангелді Айталы: Орыс тілінің өктемдігін тек қазақы намыс жеңе алады

АҚШ Иранның Харк аралын басып ала ма?

kerey.kz

Киан ШАРИФИ Иран ислам республикасына тиесілі Харк аралы. Америка мен Израильдің Иранға әуе шабуылдары жалғасып жатқан тұста АҚШ-тағы саяси ортада ислам республикасына тиесілі Харк аралын басып алу идеясы талқылана бастады. Сарапшылардың айтуынша, Вашингтон Ирандағы мұнай экспортының негізгі ошағы саналатын Харк аралын нысанаға алуы әбден мүмкін. Бұл санкциялар құрсауындағы Иран экономикасын құлатпай ұстап тұрған басты табыс көзін жауып тастауы ықтимал. Алайда Иран мұнай экспортының 90 пайызын қамтамасыз ететін Парсы шығанағындағы шағын аралды басып алса, бұл АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысын тіпті ушықтырып жіберуі мүмкін. Мұның өзі де Иран экономикасын толық құрдымға жібере алмайды дейді сарапшылар. 7 наурызда Axios басылымы АҚШ әкімшілігі Харк аралын басып алу мүмкіндігін талқылағанын хабарлады . Иран бұл аралға
Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті

kerey.kz

Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін
Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

kerey.kz

Бұған нақты жауап – жоқ, бұл шешімнен ешбір тілдің, соның ішінде, орыс тілінің де құқы шектелмейді. Неге? Өйткені конституциядағы мемлекеттік тіл мәртебесі биліктің жұмыс тілін ғана реттейді. Ол норманың қарапайым адамдардың қатынас тіліне қатысы жоқ. Яғни, мемлекеттік тіл – мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдары жұмыс істейтін тіл деген сөз. Бұл шешім орысша сөйлейтіндердің құқығын шектемейді, орысша сөйлеуге тыйым салмайды. Қарапайым адамдар үйінде, қоғамдық орындарда, бизнесте, медиа мен мәдениет ошақтарында қалаған тілінде сөйлей де, жұмыс істей де алады. Бұған конституцияның басқа баптары нақты кепіл болып отыр. Ал жаңа конституцияда 9-баптың 2-тармағы қазіргі күйінде қалса, бұл – қазақ тілінің құқығын шектейді. Себебі мемлекеттік органдар құжаттарды өздері үйренгендей алдымен орысша жазып,
Қазіргі биліктің ең үлкен қорқынышы…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Конституциядан орыс тілін алып тастасақ, Ресей бізге соғыс аша ма? Билік осылай қорқыта бастады. Бірақ ол сұраққа қысқа жауап – жоқ. Себебі, Ресейге қарсы Әзірбайжан да, Армения да неше түрлі әрекетке барды, барып та жатыр, бірақ оларға қазір соғыс қаупі төніп тұрған жоқ. Бұл әдісті саяси манипуляция дейді, шын мәнінде, бұны қазіргі статус-кво жағдайын сақтап қалғысы келетін жүйенің асығыс ойлап тапқан аргументі деуге болады. Ойлап көріңізші, Ресейге біздің мемлекеттік органдар қай тілде іс-қағаз жүргізетіні емес, лоял болғанымыз керек. Ендеше, Ресей біздің лоялдығымызды сақтап қалғысы келсе, конституциядағы тіл мәселесіне қарсы болмауы керек. Себебі бұл ішкі тұрақтылық мәселесі. Дені сау елдің билігі өз көршісіне осындай қарсы аргумент айтар еді. Енді
«Мағынасыз жұмыстан шаршадым»: қазіргі Конституцияның авторы мәлімдеме жасады

kerey.kz

Қазіргі Ата заңның авторларының бірі, академик Майдан Сүлейменов Конституция реформасын сынады. Ол заңның мәтінін шағын бір топ әлдеқашан жазып қойғанын, ал комиссия жай ғана мақұлдайтынын айтады. Оның сөзінше, ғалымдар мен сарапшылардың ұсыныстары ескерілмейді. Бұл туралы академик Facebook-те жазды: Кейінгі кезде менен Конституцияны талқылап жатқанда, неге үнсіз қалғанымды жиі сұрап жатыр. Қысқа қайырсам: мағынасыз жұмыстан шаршадым. Иә, мен қазіргі Конституцияның авторларының бірімін. Талқылау кезінде екі мәселе үшін күрестім: Конституциялық сотты сақтау және Парламенттің өкілеттігін шектемеу. Бірақ екеуі де қабылданбады. Соған қарамастан, мен бұл Конституциядан ұялмаймын. Мен Назарбаев пен оның отбасының жеке билігін нығайтуға бағытталған кейінгі түзетулерден ұяламын. Назарбаевтың кезінде-ақ осы масқара түзетулердің барлығын талдап, Конституцияны жетілдіру бойынша бірқатар ұсыныстар енгізу туралы