Бізде талғам мен таңдау бар ма?

| Dec 22, 2016

Ринат, айтшы, бізде таңдау бар ма? Талғам ше? Таңдау мен талғам бар ма? Жоқ. Оған сен және сен сияқтылар жол бермей отыр, өкінішке қарай.

Анығында, талғам бар жерде, таңдау бар. Таңдау бар жерде талғам бар. Бізде екеуі де жоқ. Саясатымыз қандай болса, сахнамыз да сондай екен. Өзгеше пікір білдіргендерді, өз жолымен жүргісі келгендерді көтермейді. Бәлкім, көре алмайды.

Әйтпесе, Ninety One саған не жазды, Ринат? Бәрін бастап берген сен едің. Атарға оқ, сынарға сөз таба алмай жүргендер жамыраса кетті. Бәрін бастап берген сен едің. Оларды көгілдір қылған да, оларды ұлттан бездірген де, жалпы оларға қарата неше түрлі жаман сөз айттырған да өзің едің Ринат.

Сонда сеніңше өнер деген не? Кафедегі үш жігіттің басын құрап «Музарттың» көшірмелерін құру ма? Әлде қырғыз-өзбектің әндерін ұрлап қолдан хит жасау ма?

Байқайсың ба, бізде ауырдың үсті, жеңілдің астымен жүретін әншілер көп. Олар тыңдарманды ойламайды. Өзін ойлайды. Өзінің несібесін ойлайды. Тойды ойлайды. Тойдағы биді ойлайды.

Айталық, біздің талғамымыз той әндерін қабылдай алмайды. Қайнағаға, қарындасқа, құдашаға арналған әндер біздің таңдауымызбен сәйкеспейді екен. Не істейміз сонда? Кімді тыңдаймыз, Ринат айтшы?

Ninety One кімге, не жазды? Сенің бастап бергенің сол жер-жердің бәрінде «анти 91» акциялары өтті. Топ халық жауына айналды. Күлкілісі Солтүстік жақта топтың кешін өткізуге қарсы бір топ аға-апаларымыз мини-митинг өткізіпті.

«Топ қазаққа қауіпті. Ұлтқа қатер төндіріп отыр» депті. Күлгеніміз-ай. Солтүстікте бұдан басқа мәселе жоқ екен. Олардың Ninety One-ға шамасы жетеді. Ал Кутузов пен Суворовтың көшелерін, Павлодар мен Петропавлдың аттарын ауыстыру қажеттігін айта алмайды. Оларды Солтүстіктегі тілдің тағдыры толғандырмайды, олар үшін Ninety One қауіпті. Анығында, олар Ninety One-ды не үшін жеккөретіндерін білмейді. Олар сенің сөздеріңе алданып қалған, Ринат. Сен сөздің майын тамызасың ғой, өйткені.

Сөздің майын тамызатын адам ақсақты тыңдай, өтірікті шындай жеткізбеуші ме еді?

Топтың атын пайдаланып өзіңе жарнама жасағанды доғару керек шығар. Орынсыз жала, дөрекі тиісу. Анықтап келгенде, сөздеріңнің бірде-біріне дәлел жоқ. Бірақ, халықтың табиғаты сондай. Ертегіге сенеді, пафосқа алданып қалады.

Әйтпесе, сен жырлайтын мәселе аз ба? Тілді айтшы, жерді айтшы. Қайда барамыз, қайда келеміз? Кім едік, қандай болдық? Осы туралы айтшы. Жұрт тыңдайды сені. Ninety One-ға тиіскеніңді доғаршы. Сендей ақынға сөз етуге тұрмайтын дүниемен алысқан ұят. Жоқ, рас.

Өткенде осы топтың продюсері Ерболаттың сөзін тыңдадық. «Мақсатым қазақ тілін трендке айналдыру» деді. Қалай? Ән арқылы, өнер арқылы. Басқа жол жоқ. Басқалай үйренбейді. Батыста «жұмсақ күш » деген түсінік бар. Оларда бізді солай жаулаған. Ендеше бұл жігіттер өз жолымен жүруге, өнерін жасауға мұрсат бер. Сен оларға бәрібір кедергі бола алмайсың…

Аль ФРЕДО

dalanews.kz

Үйге шырша құруға шариғат қалай қарайды?

Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті

kerey.kz

Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін
Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

kerey.kz

Бұған нақты жауап – жоқ, бұл шешімнен ешбір тілдің, соның ішінде, орыс тілінің де құқы шектелмейді. Неге? Өйткені конституциядағы мемлекеттік тіл мәртебесі биліктің жұмыс тілін ғана реттейді. Ол норманың қарапайым адамдардың қатынас тіліне қатысы жоқ. Яғни, мемлекеттік тіл – мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдары жұмыс істейтін тіл деген сөз. Бұл шешім орысша сөйлейтіндердің құқығын шектемейді, орысша сөйлеуге тыйым салмайды. Қарапайым адамдар үйінде, қоғамдық орындарда, бизнесте, медиа мен мәдениет ошақтарында қалаған тілінде сөйлей де, жұмыс істей де алады. Бұған конституцияның басқа баптары нақты кепіл болып отыр. Ал жаңа конституцияда 9-баптың 2-тармағы қазіргі күйінде қалса, бұл – қазақ тілінің құқығын шектейді. Себебі мемлекеттік органдар құжаттарды өздері үйренгендей алдымен орысша жазып,
Қазіргі биліктің ең үлкен қорқынышы…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Конституциядан орыс тілін алып тастасақ, Ресей бізге соғыс аша ма? Билік осылай қорқыта бастады. Бірақ ол сұраққа қысқа жауап – жоқ. Себебі, Ресейге қарсы Әзірбайжан да, Армения да неше түрлі әрекетке барды, барып та жатыр, бірақ оларға қазір соғыс қаупі төніп тұрған жоқ. Бұл әдісті саяси манипуляция дейді, шын мәнінде, бұны қазіргі статус-кво жағдайын сақтап қалғысы келетін жүйенің асығыс ойлап тапқан аргументі деуге болады. Ойлап көріңізші, Ресейге біздің мемлекеттік органдар қай тілде іс-қағаз жүргізетіні емес, лоял болғанымыз керек. Ендеше, Ресей біздің лоялдығымызды сақтап қалғысы келсе, конституциядағы тіл мәселесіне қарсы болмауы керек. Себебі бұл ішкі тұрақтылық мәселесі. Дені сау елдің билігі өз көршісіне осындай қарсы аргумент айтар еді. Енді
«Мағынасыз жұмыстан шаршадым»: қазіргі Конституцияның авторы мәлімдеме жасады

kerey.kz

Қазіргі Ата заңның авторларының бірі, академик Майдан Сүлейменов Конституция реформасын сынады. Ол заңның мәтінін шағын бір топ әлдеқашан жазып қойғанын, ал комиссия жай ғана мақұлдайтынын айтады. Оның сөзінше, ғалымдар мен сарапшылардың ұсыныстары ескерілмейді. Бұл туралы академик Facebook-те жазды: Кейінгі кезде менен Конституцияны талқылап жатқанда, неге үнсіз қалғанымды жиі сұрап жатыр. Қысқа қайырсам: мағынасыз жұмыстан шаршадым. Иә, мен қазіргі Конституцияның авторларының бірімін. Талқылау кезінде екі мәселе үшін күрестім: Конституциялық сотты сақтау және Парламенттің өкілеттігін шектемеу. Бірақ екеуі де қабылданбады. Соған қарамастан, мен бұл Конституциядан ұялмаймын. Мен Назарбаев пен оның отбасының жеке билігін нығайтуға бағытталған кейінгі түзетулерден ұяламын. Назарбаевтың кезінде-ақ осы масқара түзетулердің барлығын талдап, Конституцияны жетілдіру бойынша бірқатар ұсыныстар енгізу туралы
Бізді басқарып отырған бір топ адам үшін орыс тілі – ИВЛ аппараты іспетті.

kerey.kz

Арман Әлменбет Екі-үш күн уайымға салынып кеттім. Осы соңғы жазғаным болсын. Әрі қарай Құдайға тапсырып, жұмысымды істейін. 6 ақпан күнгі ойым: Бізді басқарып отырған бір топ адам үшін орыс тілі – ИВЛ аппараты іспетті. Ковид кезінде өкпесі жұмыс істемей қалған адамдарға Түркиядан ИВЛ деген аппарат әкелгені естеріңізде ме? ИВЛ болмай, қанша адам өліп қалды. Орыс тілін алып тастасақ, Мәңгілік ел мен Есіл өзенінің ортасындағы бес-алты ғимарат босап қалады. Тек орысша ойланатын адамдар жиналып ап, өздері әдемі отыр о жерде. Менің түсінігімде, орыс тілін конститциядан алып тастау үшін оған алдын ала дайындалу керек. Соңғы екі жарым жылда осыны қатты ойланып жүрмін. Ұсынайын деп едім, қызығатын адам таба алмадым. Сөйтіп «Ана тіл