| 
  • Көз қарас

    Қытай “қазақ қаупі” мәселесінен әлі де алаңдауы ма?

    Eldeç Orda Атқа мініп қылышын оңды солды жалаңдатып “ша ша шалап” кеп (қытайша өлтіріңдер деген сөз) Қазақ ауылын қанға бөктіріп кететін қилы оқиғаларды бала күнімізден бері кітаптан оқып өсіп едік. Күншығыс Цинхай, Гансуға ауып Тибет асып Кашмир, Пакістанға ат басын тіреген Алтай мен Ұлық Еренқабырға қазақтарының қасіретті тағдыры туралы бүгінге шекім (дейін) аз айтылмады. Қаншама кітап, мақала жазылды… Оқыған сайын сай сүйегің сырқырайды… Әсіресе, Әбетай Мұқарапұлы құрастырып жинақтаған “Киелі Көш”ті оқысаңыздар (алда кирилицсияға аударылып жатса) онда қасіретті оқиғалар біршама анық жазылған, оқып жатқанда көз алдыңызға бейне кинодай елестеп отырады. Ана жолы осы парақшамда “Қытайдағы Мұсылман Элитасының Қилы Тарихы және Оның Шығыс Түркістанға Ықпалы” атты пост жазғамын, сондағы Үштік Ма әулетінің

    43
  • Көз қарас

    Қонаев пен Назарбаевтың Әруақ туралы көзқарастары

    Әлқисса… Бұл күнде діни уағызшыларымыз әр жерде «Әруаққа құрмет ету,  оған сиыну – Аллаға серік қосқандық»  дейтін,  тіпті  «Қабір тұрғызбау,  өлікті жерлеген соң жерді тегістеп тастау»,  «Жеті,  қырқы,  жылдығы дегендер шариғатта жоқ», «құран бағыштамау», т.б пәтуалар көбейе бастады. Мен діндәр адам болмасам да,  Илам дініне сенетін, өзіме тән көзқарасым, әрі шамалы білімім бар адам болғандықтан мұндай мәселеге  өз ойымды білдіргім келеді. Өйткені,  маған талантты жаратушы сыйласа,  білімді ата-анам мен осы халқым, өскен далам, ортам берді. Сондықтан жоғарыдағы мәселе жөнінде аздап толғанып көрейін,  артық кетсем ғапу етерсіздер. Әруақ бар ма? « …Таңғаласың,  олардың ‹біз топырақ болған кезде, жаңадан жаратыламыз ба?» деген сөздеріне таңырқау керек,  міне, бұлар раббыларына қарсы болғандар әрі бұлардың

    61
  • Көз қарас

    Айнуддин Муради: “Ауған қазағы атамекенге қайтқысы келеді”

    Нұртай ЛАХАНҰЛЫ Ауғанстаннан Қарағандыға келіп оқып жүрген этникалық қазақ Айнуддин Муради. (Сурет Айнуддиннің жеке мұрағатынан алынды.) Ауғанстанның Құндыз уәлаяты Имам-Сахиб ауданында туып-өскен Айнуддин Муради былтыр күзде Қарағанды политехникалық университетінің дайындық курсына түскен. Айнуддин Азаттыққа берген сұхбатында Ауғанстандағы қазақтардың атамекенге оралғысы келетінін айтты. Азаттық: – Соңғы жылдары Ауғанстаннан Қазақстанға білім алуға келетін қазақ жастарының саны көбейіп келеді. Ол жақта қазақ отбасы көп пе? Айнуддин Муради: – Отбасында бес баламыз. Қазір ата-анам, бауырларым тұрып жатқан аймақта 20 үй қазақ бар. Басқа жерде қазақ бар ма, жоқ па, білмеймін. Біздің аталарымыз өткен ғасырдың басында Оңтүстік Қазақстан облысы Түркістан аумағынан көшкен екен. Өткен ғасырдың тоқсаныншы жылдары кейбір туыстарымыз Қазақстанға көшіп келген, қазір осында тұрып жатыр.

    25
  • Көз қарас

    Қазақ тілі- қайта жаңғырған, белсенді тілдердің тобына кірді

    Дүние жүзінде жеті мыңнан астам тіл бар. Оның шамамен тоқсан бес пайызында әлем халқының бар болғаны төрт-ақ пайызы сөйлейді. Екі жарым мыңдай тілге жойылып кету қаупі төніп тұр. Оның ішінде түркі тілдері де бар. Ал қазақ тілі соңғы ширек ғасырда сөйлеуші саны бойынша да, институттық қолдау бойынша да тізім басындағы қайта жаңғырған, белсенді тілдердің тобына кірді. Тек мәдени-отбасылық қатынас құралы емес, тұтынушы тіліне айнала бастады. Біртіндеп негізгі қолдану кеңістігі – Қазақстанда экономика, сауда мен бизнес салаларында да позициясы күшейе бермек. Мұны қасақана қасарысып байқағысы келмейтін адамдар мәдени-лингвистикалық плюрализмді мойындамаса, тұтынушының конституцияда бекітілген өз тілінде қызмет талап ету хақын сыйламаса, бәсекеге қабілетсіз топ ретінде қоғамның да, нарықтың да шетіне шығып қалады.

    72
  • Көз қарас

    ҚЫТАЙМЕН АРАДАҒЫНЫ ШЕШУ ЖОЛЫ МЕН ШЕШЕ АЛМАУ ЖОЛЫ

    Өткен жылы осында “Қытайда Қазақ Қаупі Бар Ма? ” атты постымды жазып болған соң іле-шала артынан сиямды құрғатпай “Қазақстан қытайдың стратегиялық тұзағына түсе ме” атты сараптамалық мақаламды жазып дайындап қойып едім, бірақ жұртқа жария етпедім. Оның себебі көп еді… Бүгін жарияланбаған дәл сол тақырыбым болмаса да көкейде жүрген бірер ойымды талқыға салмақшымын. Шыны керек, қытай әлі күнге дейін “қазақ қаупі” үрейінен сейілген жоқ. Қытайдың соңғы он, онбес жылдан бергі орталық азия мен шыңжаң мәселесі туралы жазған ғылми сараптамалық мақалаларының қортындысы- Қазақстандағы ұлттық рухани жаңғыру қытайдағы қазақ пен ұйғырға жан жақтылы ықпал жасайды және одан қалай сақтанамыз, міне осы. Әсіресе қытай қазағы өзін ұлт ретінде не Қазақстанды таңдауы керек, не қытайды

    134
  • Көз қарас

    Бердімұхамедов: ОА басшыларының кездесу форматын өзгерту керек

    Гурбангулы Бердімұхамедов, Түркіменстан президенті. Түркіменстан президенті Гурбангулы Бердімұхамедов Орталық Азия елдері басшыларының Кеңесін құруды ұсынды. Оның пікірінше, Орталық Азия басшыларының Кеңес беру алқасы деген жаңа ұйымның жиыны жүйелі түрде, әр елдің астанасында өтіп тұру керек. Түркіменстан ресми басылымдарының жазуынша, Бердімұхамедов бастамасымен бесжақты сарапшылар тобын құру қарастырылып жатыр. Онда жаңа құрылатын Кеңестің құрылымы мен ұйымдастыру мәселелері талқыланады.Түркімен президенті мұндай бастаманы Астанада Орталық Азия елдері басшыларының кездесуінен бір ай өткен соң көтеріп отыр. Бұл кездесуге Бердімұхамедов өзі бармай, ұлы Сердар Бердімұхамедовті жіберген. 15 наурызда Астанада өткен Орталық Азия басшыларының бас қосуы бірінші кеңесу отырысы деп аталған. Ол Өзбекстан президенті Шавкат Мирзияевтің бастамасымен өткен. Бас қосуда Орталық Азия елдері басшылары жыл сайын Наурыз мейрамы қарсаңында

    37
  • kerey.kz TV

    РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ ҺӘМ ТЕК

    Aidos Juqanuly Қазақ біреуге разы болғанда, ісіне тәнті болғанда «Текті азамат екен», «Текті атаның баласы екен», «Қанына тартпай қоймайды, әкесі жақсы адам еді» деп немесе нағашысына тартса, «Қалай дегенмен жатыры мықты ғой, шешесі текті жердің қызы» деп жатады. Әкесі текті болғанымен, анасы жағының тегі күңгірттеу болып, одан туған бала көңілден шықпай жатса, «Жақсыдан жаман туар, бір аяқ асқа алғысыз» деп апарып тастайды. Ал әкесінің қаны сұйықтау болып, анасы тектіден туған бала ел аузына ілігіп жатса, «Жаманнан жақсы туар, адам айтса нанғысыз» деп көтермелейді. Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында ұлттық код туралы айтылады. Өткен хабарымызда ұлттық кодты тәпсірлегенбіз. Яғни рух туралы айтқанбыз. Кодымызды – болмысымызды жаңғыртып, тегімізді

    22
  • Көз қарас

    Бердібек Сапарбаев: Қызметтен кетсем, жастарға сабақ беремін

    “Ауылдағы жастар жалқау боп кетті”, ал “шетел көрген жастар тек әкім болғысы келеді” дейді…     Ақтөбе облысының әкімі Бердібек Сапарбаев зейнеткерлікке шыққанда  жастарға сабақ берсем дейді.  Алпыс бес жастағы Б.Сапарбаевты «ауылдағы жастардың жалқау боп кеткені», ал «шетел көрген жастардың тек әкім болғысы келетіні» қынжылтады екен.  – Бердібек Мәшбекұлы, сіз облыс әкімі, министр, премьер-министрдің орынбасары сияқты қызметтерді атқардыңыз. Бір кездері ақпарат құралдары сізді «спецназ Сапарбаев» деп бағалаған еді. Бұл сіздің үнемі қиын салаларға, түйіні көп аймақтарға басшылыққа баратыныңызды айтса керек. Дегенмен де сіздің жұмыс істеу принципіңіз қандай? Ашық әңгімемізді осыдан бастасақ. – Жұмыс істеу тәсілім өте қарапайым, халықпен жақын араласып, барлық мәселені өз көзіммен көріп, жұрттың арызын өз құлағыммен естіп, мәселені тез

    69
  • Көз қарас

    КЕЛЕСІ АЙДЫ «КӨКЕК» ДЕЙІК

    Қазақша ай аттарында «апрель» айын «Көкек» дейді. Ал «сәуір» қайдан пайда болды? Оның тарихы мынандай: 1990 жылы 24 «апрельде» арнайы заңмен Қазақстанда президенттік билік енгізілді. Тура сол күнге Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің органы «Халық Кеңесі» газетінің алғашқы саны жарық көрді. Бұрын «апрель» сөзі қолданыла беретін. Компартияның қылышынан қам тамып тұрса да жаңа басылымда ай аттарының қазақша берілгенін көңіліміз қалап тұр. Алайда бір аптадай ғана бұрын Орталық Комитеттің апрель Пленумы өткен. Оны қалай жазамыз? «КПСС Орталық Комитетінің Көкек Пленумы» десең бас кетеді. Содан газеттің бас редакторы СарбасАқтаев жол тапты: «Сәуір Пленумы» дейік деп. Осы тіркестегі «сәуір» сөзі біртіндеп барша басылымдарға ауысты. Одан кейін «Орталық Комитет» те, «Пленум» да жойылды. Бірақ қазақша

    84
  • Көз қарас

    ЗАҢСЫЗ АЛЫНҒАН ҒЫЛЫМИ АТАҚ-ДӘРЕЖЕЛЕРДІ ҚАЙТАРЫП АЛУ КЕРЕК – ТЫНЫСБЕК КӘЛМЕНОВ

    Сіз Қазақстандағы ғылыми зерттеумен айналысатын белді институттың басшысысыз. Әңгімемізді институттың тұрмыс-тіршілігінен бастасақ… Математика және математикалық модельдеу институты – бүкіл Қазақстандағы математиктерді біріктіретін бірден-бір ғылыми орта. Барлық филиалдарды есептегенде штатта 195 адам жұмыс істейді. Оның 150 шақтысы Алматыда, қалғаны Шымкент, Қарағанды, Түркістан, Тараз, Астана қалаларында. Біз бүкіл математиктердің ұжымы сияқтымыз. Олардың ғылымын тыңдап, әлемде қандай ғылыми жаңалықтар ашылып, қандай мәселелер шешіліп жатқанын – барлығын институтта айтып отырамыз. Кез келген ғылымға бүкіл жер жүзінде не болып жатқанын біліп отыратын, бәрінің бағдарламасын қарап, бекітіп отыратын ұжым керек. Біздің институт – сондай ұжым. Математика – жастардың ғылымы. Өйткені гуманитарлық ғылымдарда жалпылама анализ жасау болса, математика тереңге баратын ғылым. Тереңде жатқан нәрсені жіңішке қылып қазу керек. Жалпы

    88
load more

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: