| 
  • كوز قاراس

    “استانا” – “ۆيلياررەال” 2:3

    ستويلوۆ وزىمەن بىرگە قارتايىپ بارا جاتقان كومانداسىنا ەكى نارسەنى ءالى ۇيرەتە الماي كەلەدى. ءبىرىنشى، دوپتان ايىرىلماي قاتارىنان ءتورت مارتە پاستاسۋ (ەڭ قۇرىعاندا الاڭنىڭ ءوز جارتىسىندا). ەكىنشى، كومانداداعى ەۋروپالىق دەڭگەيدە وينايتىن ەكى شەبەر – تۆۋماسي مەن كابانانگاعا دەر كەزىندە دوپ اسىرۋ. يسپانيانىڭ ءتاۋىر كومانداسىمەن تارتىستى ماتچ وتكىزدى دەپ ماقتاۋعا، توقمەيىلسىپ وتىرا بەرۋگە بولار ەدى. بىراق الداعى ترانسفەر ماۋسىمىندا قوس مەرگەندى ەۋروپا كلۋبتارى قاعىپ اكەتكەسىن نە بولماق؟ ولاردىڭ دا زامانى ءوتىپ بارادى، دۇرىسىراق الاڭدا دوپ تەپكىلەرى كەلەدى. ال قالعان وكپەسى وشكەن، فيزيكاسى وتىرعان، تەك تورەشىمەن تاجىكەلەسۋدى قاتىراتىن، دەنى بالقان تۇبەگىنەن جينالعان “استانالىقتار” جاساندى الاڭدارىندا نە ناتيجەگە قول جەتكىزبەك؟ ىشكى چەمپيوناتتى كۇشەيتپەي تۇرىپ، بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر فۋتبولىنا جاعداي جاساماي جاتىپ، بيۋدجەتتىڭ اقشاسىن شاشىپ،

    2
  • كوز قاراس

    ايەلدە قايىن جۇرت بولمايدى!

    قازاق ۇلتتىق ادەت-عۇرىپ، سالت-ءداستۇر اكادەمياسى تۇسىندىرەدى: ايەلدە قايىن جۇرت بولمايدى! بۇگىن، 22-قاراشا كۇنى تاڭەرتەڭ «شالقار» راديوسىنان «ايەلدىڭ قانشا جۇرتى بولادى؟» دەگەن تاقىرىپتا جۇرگىزىلگەن پىكىرتالاس كەزىندە ساۋالعا جاۋاپ بەرگەندەردىڭ بىرقاتارى دۇرىس وي ايتقانمەن كوپشىلىگى جاڭىلىس ۇعىمدا جۇرگەندىگى بايقالدى. وسى سەبەپتى بۇل ساۋالعا تۇبەگەيلى جاۋاپ بەرۋ ۇيعارىلدى. ەر ادامنىڭ دا، ايەل ادامنىڭ دا ءۇش جۇرتى بولادى. ەر ادامنىڭ ءوز جۇرتى (اكەسى جاعىنان), ناعاشى جۇرتى (اناسى جاعىنان), ۇيلەنگەن سوڭ قايىن جۇرتى (ايەلى جاعىنان) بولادى. ايەل ادامنىڭ دا ءۇش جۇرتى: ءوز جۇرتى (كەلگەن جەرى، كۇيەۋىنىڭ ەلى), توركىن جۇرتى (اكەسى جاعىنان), ناعاشى جۇرتى (اناسى جاعىنان) بولادى! بۇل جەردە قىز بالا مەن ايەل دەگەن ۇعىمداردى شاتاستىرماۋ كەرەك. قىز – ءالى تۇرمىسقا شىقپاعان وڭ جاقتا وتىرعان قىز

    16
  • كوز قاراس

    بۇل داتادا كيە دە، قاسيەت تە جوق.

    100 جىل بۇرىن ەۋروپاداعى كلاسسيكالىق ماركسشىل سوتسياليزمنەن اۋىتقىپ، لەنينشىل بولشەۆيزم مەن جاپپاي تەررور جولىنا تۇسكەن ءبىر توپ ەكسترەميست ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ سالماعى مەن كەدەيلىكتىڭ زارىنان قاجىعان رەسەي يمپەرياسىندا الەۋمەتتىك جەككورۋشىلىكتى ابدەن قوزداتتى. ات ۇستىندەگى كوشپەندىسى مودەرنيزاتسيا، اۋىلشارۋاشىلىعىنا تاۋەلدىسى يندۋسترياليزاتسيا كوشىنە ىلەسە الماي القىنعان قوعامداعى اش-جالاڭاش اشۋلى توبىردى مال بىتكەن داۋلەتتى ادامدارعا، جەر يەلەنۋشىلەر مەن ونەركاسىپ قوجايىندارىنا ايداپ سالدى. جەكەمەنشىك مۇلىكتى ەڭبەكسىز تارتىپ الۋ ەرلىككە، ىسكەر توپتى ىستىككە شانشىپ ءولتىرۋ ۇلاعاتتى ىسكە، ەركىن ويلى ادامدى ەسسىز، يا تىڭشى دەپ جاريالاۋ نورماعا اينالدى. ەۋرازيادا دۇنيە توڭكەرىلىپ ءتۇستى. 1991 جىلدان بەرى ەسىن جيناعىسى كەلىپ قايتا ىرعالىپ جاتىر. ءالى ورنىنا كەلەر ەمەس. بۇل داتادا كيە دە، قاسيەت تە جوق. ادامزات تاريحىندا وقتىن-وقتىن پايدا بولاتىن

    70
  • كوز قاراس

    توقاەۆ: جاڭا الىپپەدە كوميسسيا قوعام ۇسىنىسىن ەسكەرۋى قاجەت

    “ناۋرىز ساياباعىنىڭ” لاتىن ارپىمەن جازىلعان اتاۋى. شىمكەنت بۇگىن قازاقستان سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ لاتىن الىپبيىنە ءوتۋ جونىندە قۇرىلعان ۇلتتىق كوميسسيا قوعام تالقىلاۋىنداعى ەلەۋلى ۇسىنىستاردى ەسكەرۋ كەرەكتىگى جايلى ايتتى. بۇل تۋرالى سەنات توراعاسى ءوزىنىڭ Twitter جەلىسىندەگى بەتىندە بىلدىرگەن. “ۇلتتىق كوميسسيا لاتىن ءالىپبيى بويىنشا قوعام تالقىلاۋىنداعى ماردىمدى ۇسىنىستاردى ەسكەرۋى قاجەت” دەپ جازعان ول. Kassym-JomartTokayev @TokayevKZ ۇلتتىق كوميسسيا لاتىن ءالىپبيى بويىنشا قوعام تالقىلاۋىنداعى ماردىمدى ۇسىنىستاردى ەسكەرۋى قاجەت 14:14 – 5 نوياب. 2017 گ.  1515 وتۆەتوۆ  211 رەتۆيت  611 وتمەتكا «نراۆيتسيا» ينفورماتسيا و رەكلامە ۆ تۆيتتەرە ي كونفيدەنتسيالنوست وسى پىكىرىنىڭ الدىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ اتالعان جەلىدەگى بەتىنە “ەلباسى ايتقانىنداي، لاتىن ءالىپبيىن قولدانىسقا ەنگىزۋدى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىرعان ءجون” دەپ جازعان بولاتىن. Kassym-JomartTokayev @TokayevKZ ەلباسى ايتقانىنداي، لاتىن ءالىپبيىن قولدانىسقا

    17
  • كوز قاراس

    تەكتىلىك تۋرالى تۇسىنىك

    مارات توكاشباەۆ الگىندە وسى الەۋمەتتىك جەلىدەن قازاق حالقى مەن قالماق حالقىنىڭ «تەكتىلىگى» تۋرالى پىكىرلەر وقىپ قالدىم دا وسى پوستتى جازۋعا قۇلقىم اۋعانى. جالپى «تەكتىلىك» دەگەن قۇبىلىس تۇتاس ەتنوسقا بايلانىستى ايتىلمايدى. مىسالى فرانتسۋزدار – تەكتى، بەربەرلەر – تەكسىز، كونكيستادورلار – تەكتى، چيگانچۋك – تەكسىز دەپ ايتا المايمىز. تەكتى ادامدار دا، تەكسىز ادامدار دا بارلىق ۇلتتا، برلىق ەتنوستا كەزدەسەدى. قازاق حالقى الەمدەگى ەش حالىقتان ارتىق تا ەمەس، كەم دە ەمەس. انىعىن ايتقاندا قازاق حالقىندا تەكتىلەر دە كوپ، تەكسىزدەر دە جەتىپ جاتىر. ەگەر ۇلت رەتىندە كەرەمەت تەكتى بولساق، 1937 جىلى ءبىر-ءبىرىمىزدى وققا بايلاپ، ۇستاپ بەرمەس ەدىك. ءدال بۇگىنگى كۇنى اتا زاڭىمىزدى اياققا تاپتاتىپ، ورىس تىلىنە ۇستەمدىك بەرىپ قويماس ەدىك. انا ءبىر جىلى ماسكەۋلىك

    96
  • كوز قاراس

    قىتايدىڭ باس اۋىرۋىنا اينالعان ۇلت ماسەلەلەرى

    ءسىز قىتايدىڭ ۇلت ماسەلەسىنە قاتىستى قاندايدا ءبىر كىتاپتار مەن ماقالالاردى وقىپ كوردىڭىز بە؟ وندا قىتاي عالىمدارى قىتايدىڭ باس اۋىرۋىنا اينالعان ۇلت ماسەلەلەرىنە جان-جاقتى تالداۋ جاسايدى. سول تالداۋلارىندا قىتايدىڭ شەكارا اۋماعىندا قونىستانعان ۇلتتار ماسەلەسىن، ورتالىق ازياداعى ۇلتتاردىڭ قايتا ويانۋ كەزەڭىن جانە ونىڭ قىتايعا جاساعان ىقپالىن جەكە-جەكە زەرتتەپ ساراپقا سالىپ وتىرادى. سول بارىستا كومەسكى تۇردە بولسا دا “قازاق قاۋپى” ماسەلەسىن تىلگە تيەك ەتەدى. وسىندا قىتايداعى “ۇلت ماسەلەسى” تۋرالى قىتاي ساياساتتانۋشى ماماندارىنىڭ بىرقانشا كىتاپتارىن سالىپ قويدىم. قازاقستانداعى ۇلت ساياساتىنىڭ شىڭجاڭ ولكەسىندەگى شەكارا اتتاعان ۇلتتارعا (ماسەلەن، قازاقتارعا) ىپقال جاسايما دەگەن سىڭايدا جازىلعان ماقالانى دا اكەلدىم (سۋرەتتە بۇلار كورسەتىلگەن). ارى قاراي زەردەلەپ كورىڭىزدەر، قىتايدا بۇنداي تۇيتكىل (قازاق قاۋپى) بولماسا قىتاي ماماندارى بۇنى تەكتەن تەككە اۋىزعا

    112
  • كوز قاراس

    كەرەيدىڭ ايقىش تاڭباسى.

    بولعان تالاي قالامىز دا، حالىق تا، ۋاقىت كومدى ءبارىن جەردەي تابىتقا. بولعان تالاي اۋىلىمىز تايپامىز، ەندى سونىڭ ءىزىن تاۋىپ بايقاڭىز… ءجۇسىپ بالاساعۇني    دىن دەگىنىمىز جەر بەتىندەگى حالىقتاردىڭ كوك تاڭىرىمەن بايلانىس جاساۋىنىڭ سالت-جورالارى (ريتۋال) بولادى. ياعني، كوكتەگى ءبىر اراتۋشىمەن، ءبىر قۇدايمەن بايلانىس جاساۋدىڭ. ءبىر ءتاڭىر، جالعىز قۇداي ۇعىمى تەنگرياندىق ءدىننىڭ باستى قاعيداسى ەكەنى بەلگىلى. بەلگىلى عالىم سابەتقازى اقاتاي كوك تاڭىرلىك ءدىندى پايعامبارسىز ءدىن دەپ تە اتاعان ەكەن. الاي دا، بىزدەر ەرتەدە گەسار اتانعان (قىزىر) كوك تاڭىرلىك قىدىر اتانى ەڭ العاشقى پايعامبار دەپ تۇسىنەمىز. قىدىر اتا حريستوسقا دەيىنگى بەس مىڭ جىل بۇرىندا ءومىر سۇرگەن. ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز سىيىنعان وسى دىندەگى تاڭىرلىك تاڭبا ءبىز اڭگىمە قىلعالى وتىرعان كەرەي تايپاسىنىڭ ايقىش تاڭباسىمەن بىردەي تاڭبا. (+).

    249
  • كوز قاراس

    بىرەسە «ديگراف»، بىرەسە «اپوستروف»، ەكەۋى دە وڭىپ تۇرعان جوق.

    ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ە.قاجىبەك مىرزاعا! ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ە.تىلەشوۆ مىرزاعا! لاتىنعا وتەمىز. ەلباسى وسىلاي دەپ كەسىپ ايتتى. حالىق تا قولداپ وتىر. «كەلىسىپ پىشكەن تون، كەلتە بولمايدى» دەگەن قازاق ماقالىنا ساي ەل اراسىندا تالقىلاۋ دا قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر. سوعان سايكەس، سوڭعى نۇسقا بويىنشا جۇرگىزگەن ءوز زەرتتەۋلەرىمنىڭ قورىتىندىسىن سىزدەردىڭ نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىن: 11 قىركۇيەكتە قر پارلامەنت ماجىلىسىندە تانىستىرلعان لاتىن ءالىپبيىنىڭ العاشقى نۇسقاسىندا 25 ءارىپ، 8 ديگراف بەرىلگەن. قوعامدا قىزۋ تالقىعا ءتۇسىپ جاتقان لاتىن ءالىپبيىنىڭ ەكىنشى نۇسقاسىندا 32 ءارىپ، ونىڭ توعىزى اپوستروفپەن بەلگىلەنگەن. ءبىرىنشى نۇسقاداعى قازاقى ارىپتەردى تولىقتاي لاتىن الىپپەسى مەن پەرنەتاقتاعا تاۋەلدى ەتىپ «ءا» – اە، «ءو»-وە، «ءۇ» – ue بولىپ، ديگرافپەن بەلگىلەنۋى ءبارىمىز ءۇشىن

    95
  • كوز قاراس

    قىتايدا قازاق قاۋپى بار ما؟

    قازاق ەلى قىتايدان قاۋىپتەنەدى، قىتاي قاۋپى، قىتاي ۇرەيى ماسەلەلەرى قازاقستاندا ءار دەڭگەيدە قوعام پىكىرىن تۋدىرىپ جاتىر. البەتتە، قازاق مەملەكەتىندە “قىتاي قاۋپى ماسەلەسى” بارىن جوققا شىعارمايمىز. دەسەدە ءبىز “قىتايدا قازاق قاۋپى بار ما؟” دەيتىن سۇراققا جاۋاپ ىزدەمەكشىمىز. قىتايدا ارينە قازاق قاۋپى بار! اۋەلى قازاق قاۋپى ماسەلەسىن “پانقازاقيزم” نەمەسە ء“ىرى قازاق ۇلتشىلدىعى”، ء“ىرى قازاقيزىم” دەپ تە اتاپ ءجۇر. بۇل تەرمين قىتايدىڭ ساياسي سوزدىك قورىنا تىم ەرتەدەن ەنىپ قالىپتاسىپ ورنىققان تەرمين-ءدىر. قىتايشاسى: 大哈萨克主义 نەمەسە 泛哈萨克主义. سۋرەتتە كورسەتىلگەن (قاراپ كورىڭىز). قىتايدا قازاق قاۋپىنىڭ ءتورت كەزەڭى بار: ءبىرىنشى كەزەڭ، تسين مەملەكەتىنەن (清朝) يااڭ زىڭشين (杨增新) داۋىرىنە دەيىنگى كەزەڭدەگى قازاق قاۋپى ماسەلەسى; ەكىنشى كەزەڭ، شىڭ دۋبان (盛世才) كەزەڭىندە ورشىگەن قازاق قاۋپى ماسەلەسى; ءۇشىنشى كەزەڭ، قىتاي كومەنەس

    115
  • كوز قاراس

    قانداستارىمىزعا  قىسىم جاسالماسىن!

    مارات توكاشباەۆ قازاقستان مەن قىتايدىڭ رەسمي قارىم-قاتىناسى وتە جاقسى باعالانعانىمەن، بەيرەسمي بايلانىستارىنا سىزات تۇسكەن ءتارىزدى. قىتايداعى قانداستارىمىز ەكى ەلدىڭ ءوزارا دوستىق قارىم-قاتىناسى نەگىزىندە قازاقستانعا ەش كەدەرگىسىز، زاڭدى تۇردە ەمىن-ەركىن كەلىپ-كەتىپ تۇرعان بولسا سوڭعى كەزدە بۇعان توسقاۋىل قويىلدى. بۇل تۋرالى بۇگىن “قازاقستان” ءباسپاسوز كلۋبىندا وتكىزىلگەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا (سپيكەرلەر ر.جۇمالى، م.توقاشباەۆ، و.قىدىرالىۇلى) ايتىلدى. مۇنداي جاعداي شۇار باسشىلىعىنا 2016 جىلى تامىز ايىندا بۇرىن تيبەتتى باسقارعان چىن چۋانگو كەلگەلى بەرى ءورشىپ كەتكەن. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ باسىنان بەرى قىتايدىڭ نەگىزىنەن قازاقتار تۇراتىن ايماعىندا، تۇرعىنداردىڭ ەڭ الدىمەن شەتەلگە شىعاتىن تولقۇجاتتارىن جاپپاي جيناپ الىپ، ولاردىڭ قازاقستانعا شىعۋىنا تىيىم سالىندى. بۇرىن قازاقستانعا تۋىسقانشىلاپ نەمەسە تۋريست رەتىندە ساياحاتتاپ بارعان كەز-كەلگەن قازاق تەرگەۋگە الىنىپ قىسىم كورسەتىلۋدە. ايلاپ، اپتالاپ «ساياسي ۇيرەنۋ» ورتالىقتارىنا

    79
load more

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: