| 
  • كوز قاراس

    تۇرىكتەن ۇيالعان قازاق زاڭگەرى ۇشاقتاعى ءتىل ماسەلەسىمەن ءوزى اينالىساتىنىن مالىمدەدى

    كامشات ساتيەۆا ەير-استاناداعى شۋلى وقيعا قازاقتار ءۇشىن ماسقارا بولىپ تىندى. بورتسەرىكتەن قازاق تىلىندە قىزمەت كورسەتۋدى سۇراعان تۇرىك ازاماتى قاماۋعا الىنىپ، وعان ايىپپۇل سالىندى. تاۋەلسىزدىك العاندا، ەڭ ءبىرىنشى بوپ قۋانعان تۇرىك اعايىن بۇل جايتتان حاباردار بوپ جاتسا، ابدەن تۇڭىلەتىن شىعار بىزدەن. 25 جىل مەرزىمدە انا ءتىلى ماسەلەسىن بىرجاقتى ەتە الماعان وزىمىزگە دە وبال جوق. „ماسەلەنى ساياساتقا نەمەسە باسشىلىققا سىلتەيتىن تۇگى جوق„ دەگەن قازاق زاڭگەرى ابزال قۇسپان مۇنىڭ بارلىعىن ءوزىمىزدىڭ ەرىنشەكتىگىمىز بەن قورقاقتىعىمىزدان كورەدى. ايتپەسە، زاڭگەردىڭ ايتۋىنشا، قازاقستانداعى زاڭدار مەملەكەتتىك ءتىل قولدانىسىن ەش شەكتەمەيدى، تەك ونى ورىندامايتىندار بار. بۇل تۋرالى زاڭگەر Facebook-تەگى جەكە پاراقشاسىندا جازدى. „كەشەلى-بەرى لەنتادان تۇسپەگەن، كىنالى تاراپتىڭ كەشىرىم سۇراۋدىڭ ورنىنا، ادەتتەگىنشە، مۇرنىن شۇيىرە قاراۋىنىڭ سالدارىنان، داۋ ۋشىعا باستاعان، «ەير استانا»

    78
  • كوز قاراس

    «وسى جولى ءبارى بىتەدى». ساراپشى رەسەيگە سالىناتىن سانكتسيانىڭ سۇمدىق قۇپياسىن اشتى

    كامشات ساتيەۆا رەسەيگە سالىنباق سوڭعى سانكتسيانىڭ سالدارى قانداي بولاتىنىن ايتىپ بەرگەن قارجىگەر-مامان ءاليحان قاناپيا سۇمدىق قۇپيانىڭ بەتىن اشتى. ونىڭ پىكىرىنشە، اقش كونگرەسى قابىلداعان كەزەكتى سانكتسيا رەسەيدىڭ ساياسي ەليتاسىن بەكەردەن بەكەر دۇرلىكتىرىپ جىبەرگەن جوق. سانكتسيانىڭ سالدارى وتە اۋىر. بۇل تۋرالى قارجىگەر-مامان ءاليحان قاناپيا kaz.365info.kz سايتىنا بەرگەن سۇقباتىندا ءمالىم ەتتى. ءوز سۇقباتىندا مامان، الدىمەن، دوللاردىڭ قىمباتتاۋىنا قاتىستى پىكىرىن ءبىلدىردى. سانكتسيا سالدارى… — قازىر دوللاردىڭ قىمباتتاۋىنا ناقتى ەكونوميكالىق فاكتور ورىن العان جوق. ونىڭ تەك ەكى جاناما سەبەبى بار. بىردەن-ءبىر سەبەبى — رەسەيگە باعىتتالعان جاڭا سانكتسيانىڭ سالقىنى بۇل. ويتكەنى تەڭگە ورىستىڭ اقشاسىنا تاۋەلدى. ءبىزدىڭ ەكونوميكامىز رەسەي ەكونوميكاسىنا تاۋەلدى دەگەندەي. رەسەي ەكونوميكاسى شىنداپ شاتقاياقتايىن دەپ تۇر. دەمەك، ول مىندەتتى تۇردە قازاقستانعا دا اسەر ەتەدى. كۇرت

    179
  • كوز قاراس

    ادەبيەت تۋرالى سوڭعى پىكىرتالاسقا قوسارىم

    اقىن-جازۋشىنى “ادام جانىنىڭ ينجەنەرى” دەپ اتاپ، شىعارماشىلىق دەمالىسقا جىبەرىپ، پاتەر ءبولىپ، قالاماقى تولەپ، جەكە شىعارماشىلىعىن بيۋدجەت قارجىلاندىراتىن ماماندىق قىلىپ، كوممۋنيستىك مورال مەن يدەولوگيا ناسيحاتشىلارىنا اينالدىرعان سوۆەت رەجيمى ەندى قايتىپ كەلمەيدى، “بالدار”. اقىن-جازۋشىلىق ماماندىق تا ەمەس، كۇنكورىس كاسىبى دە ەمەس، يدەولوگيا قۇرالى دا ەمەس، بيلىك وكىلدەرى ءبىر-جەردەن ەكىنشى جەرگە وپ-وڭاي كوشىرىپ الا قوياتىن، يا قۋىپ جىبەرە سالاتىن ءلاپپاي قىزمەتكەر دە ەمەس. بۇل – ءسوز شەبەرىنىڭ تالانتى ۇشتالعان سايىن، قابىلەتى كۇشەيگەن سايىن، ءبىلىمى تەرەڭدەگەن سايىن نەگىزگى ماماندىعى مەن نەگىزگى كاسىبىن ىعىستىرىپ شىعارىپ، تابيعي تۇردە ءھام شابىتتىڭ، ءھام كۇنكورىستىڭ سارقىلماس كوزىنە اينالاتىن، ەڭ باستىسى الگى شەبەرگە تاۋەلسىزدىك سىيلايتىن ەركىن شىعارماشىلىق. ساياسي-ەكونوميكالىق، الەۋمەتتىك-مادەني ەرەكشەلىكتەرى بولەكتەۋ بولسا دا، “جاقسىمەن سالىستىرىپ، جاقسىعا ۇمتىلۋ” پرينتسيپىمەن باتىستاعى ءوز

    44
  • كوز قاراس

    ابىلاي حاننىڭ تەگى جانە تۋعان-ولگەن جىلدارى

      قازاقتىڭ داڭقتى حانى، «ءۇش ءجۇزدىڭ بالاسىنىڭ اتىن باسىن ءبىر كەزەڭگە تەڭەگەن»، «ون سان الاش بالاسىن اۋزىنا قاراتقان» ابىلايدىڭ شىققان تەگىنە، ونىڭ تۋعان-ولگەن جىلدارىنا قاتىستى ءبىرتالاي سۇراقتار بار-دەپ جازدى  e-history.kz.                                                                                                                                                                

    165
  • كوز قاراس

    ەردەن قاجىبەك: «قازاق مەكتەبى» دەگەن اتاۋ بولماۋى كەرەك

    ەردەن قاجىبەكتى كوزىقاراقتى وقىرمان جاقسى تانيدى. قىزمەتتە جۇرگەنى بار، بىلىكتى عالىم اتانعانى بار، «قاشىپ كەتىپتى» دەگەن ءسوزى بار… قايبىر جىلى قارجى پوليتسياسى ەردەن قاجىبەكتىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىز قوزعاپ، ايىپ تاقتى. ال ول قاشىپ كەتتى. سول كەزدە «ەردەن ەندى ەلگە ورالمايدى، وسى كەتكەننەن جوق بولادى» دەپ جورامالداعاندار دا بولدى. بىراق ول قازىر ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى. ءبىز ەردەن مىرزا قاجىبەكتى اشىق اڭگىمەگە شاقىرىپ، وسىناۋ جايتتاردىڭ انىق-قانىعىن سۇراي وتىرىپ، لاتىن الىپبيىنە قاتىستى ماسەلەنىڭ دە ءتۇپ-توركىنىنە قانىقتىق. سونىمەن اڭگىمە الىپبيدەن باستالدى… – ەردەن زاداۇلى، سوڭعى كەزدەرى لاتىن الىپبيىنە ءوتۋ ماسەلەسى قىزۋ تالقىلانۋدا. كەشەگى سوۆەت وداعىنىڭ قۇرامىندا بولعان بىرقاتار ەلدەر بۇل الىپبيگە تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا-اق ىڭ-شىڭسىز ءوتىپ الدى. قالاي ويلايسىز، ءبىز قولىمىزدى

    75
  • جاھان جاڭالىقتارى

    رەسەيدە پۋتينگە قارسى اسكەري توڭكەرىس بولۋى ىقتيمال

    ءازىمباي عالي الدا ورىستىڭ ءتول اقشاسى دەۆالۆاتسياعا ۇرىنا بەرەتىن بولادى. رەسەي تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىس دەڭگەيى بۇرىنعىدان دا تومەندەي تۇسەدى. شەت ەلدىك تاۋارلاردى تۇتىنۋ رەسەيلىكتەر ءۇشىن قىمباتقا تۇسپەك. رەسەي ۇزاق ۋاقىتتىق داعدارىسقا تاپ بولدى. بۇل داعدارىس 2007 جىلى ايقىندالىپ ەدى. سودان بەرى كورشىمىز قاتەلىكتىڭ ۇستىنە قاتەلىك جاساپ كەلەدى. الدىمەن سول قاتەلىكتەردىڭ بىرنەشە العىشارتتارىن كەلتىرەيىك: 1. رەسەي نارىقتىق ليبەرالدىق، قۇقىقتىق ، ساياسي ەركىندىك جولىنان تايدى. 2. يمپەريالىق اسكەري-ساياسي ەكسپانسيالىق جولدى تاڭدادى. باتىس ەلدەرى (اقش پەن ەۋروپالىق وداق جانە ناتو) بىرلەستىكتەرىمەن كونفرونتاتسياعا ءتۇستى. ەكونوميكانى ميليتاريزاتسيا جولىنا ءتۇسىرۋ، رەسەيدىڭ ىشكى ساياساتىن توتالدىق پوليتسەيلىك كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ قاداعالاۋ جولىنا اۋىستىرۋ، رەسەي ەكونوميكاسىن اكىمشىلىك جولمەن باعىندىرىپ، الەمدىك فينانستىق-نارىقتىق پرينتسيپتەرگە جۇگىنبەۋ بەلەڭ الدى. 3. رەسەي يدەولوگياسى – قۇندىلىقتار جولىنان

    92
  • كوز قاراس

    ءبىز- الاشپىز با، قازاقپىز با؟

      “الاش” – كۇللى قازاق ءۇشىن قاستەرلى ۇعىم. بۇل ءسوز جايدان-جاي ەمەس ەرەكشە جاعدايدا ايتىلىپ، بويعا قۋات، جانعا جىگەر بەرەدى، جەكە ادامداردىڭ ساناسىن وياتىپ قانا قويماي، ولاردى بىرىكتىرىپ، ىنتا-جىگەرىن ءبىر ارناعا باعىتتاپ، ورتاق مۇددەگە جۇمىلدىرادى. زاماناۋي ۇلتتىق سانامىزدىڭ نەگىزىن قالاعان “الاش ازاماتتارى” اتالعان ءاليحان بوكەيحانوۆ، مىرجاقىپ دۋلاتوۆ، احمەت بايتۇرسىنوۆتار باستاعان توپ. ۇلتتىق ساياساتىمىزدىڭ ءتالىم بولار ەڭ وزىق ۇلگىلەرى – الاش پارتياسى مەن الاش وردا ۇكىمەتىنىڭ ءىس-ارەكەتتەرى. رۋحاني دۇنيەمىزدە وسىنداي ورنى بار “الاش” ءسوزىن قالاي ءتۇسىنىپ، قولدانىپ ءجۇرمىز؟ تاريحشىلارىمىز التى الاشقا قازاقتىڭ ءۇش ءجۇزىن، تاشكەنت ماڭىنداعى قۇرامانى، قىرعىز بەن قاراقالپاقتى جاتقىزادى. الاش 13 عاسىردا، قازاقتىڭ ءۇش ءجۇزى 16 عاسىردا  قالىپتاسسا، قىرعىز  ەشبىر تاريحي كەزەڭدە قازاقپەن ءبىر تۋدىڭ استىندا بولماعان. ساياسي ءىس-ارەكەتتە

    86
  • كوز قاراس

    بىزدە جوعارى ءبىلىمنىڭ دەڭگەيى جوعارى ما؟

                                                                                                                                                                                                     جوعارى ءبىلىم بەرۋدى ءبىلىمنىڭ سوڭعى ساتىسى رەتىندە باسقا دارەجەدەگى ءبىلىم بەرۋدەن ءبولىپ قاراۋ مۇمكىن

    75
  • كوز قاراس

    ۇلىلاردىڭ قادىرىن كەش بىلەمىز  

    ش. بوكەەۆ  «ۇلى» دەگەن وسى ءبىر ۇش-اق ارىپتەن  تۇراتىن ءسوز كۇندەلىكتى ومىردە، اۋىز جۇزىندە ايتۋعا وتە وڭاي بولعانىمەن، ءاماليات بارىسىندا،   قادىرىن تۇسىنەتىن ادامدار جونىنەن العاندا وتە ءبىر سالماقپەن، سابىرمەن، ساقتىقپەن، تاڭداپ، تالعاپ، ەكشەپ قولدانىلاتىن قۇندى ءسوز ەكەندىگىن ەكىنىڭ ءبىرى باعامداي بەرمەس كەرەك. ويتكەنى ۇلى بولۋ دەگەنىمىز-جاي عانا ءبىر ادامنىڭ بالاسى بولۋ عانا ەمەس، بۇكىل حالىقتىڭ قادىرلەگەن، قۇرمەتتەگەن، توبەسىنە الپەشتەپ كوتەرگەن، ءارى سول قادر-قۇرمەتكە ىلايىق ادامدارعا عانا ەكشەپ قولداناتىن ەرەكشە سالماعى اۋىر ءسوز. دۇنيە جارالعالى تاريحتا قانشاما ۇلى باتىرلار، ۇلى ۇستازدار، ۇلى عالىمدار، ۇلى اقىندار، ۇلى حاندار، ۇلى پايعامبارلار ءوتتى. ولاردىڭ ۇلىلىعى قازىرگە دەيىن تاريح بەتىنەن وشپەي ءبىزدىڭ زامانعا جەتىپ وتىر. كەيدە سول ۇلىلىقتىڭ ۋاقتىندا باعالانباي تالاسقا ءتۇسىپ جاتاتىن كەزدەرى دە بولادى.

    97
  • كوز قاراس

    «ساياسي ەليتانىڭ ساتقىن بولعانىن مويىندايتىن ۋاقىت كەلدى» — تاريحشى

    كامشات ساتيەۆا قازاق جەرىنە كەلگەن اق پاتشا بيلىگى دە، سول سەكىلدى سوۆەت ۇكىمەتى دە لەگيتيمدى ەمەس-ءتىن. قازاق تاريحىنداعى وسى اقيقات ءالى كۇنگە قۇجات تۇرىندە ايقىندالماي كەلەدى.   بۇل تۋرالى تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، الاشتانۋشى مامبەت قويگەلدى 365info.kz مەديا-پورتالعا بەرگەن سۇقباتىندا ءمالىم ەتتى. ونىڭ پىكىرىنشە، قازاق جەرىنە العاش اياق باسقان كەزدەگى سوۆەت ۇكىمەتىنىڭ لەگيتيمدى ەمەستىگىن اشىق مويىنداپ، ءتىپتى بىزگە ونى ارنايى قۇجاتپەن راستاۋ كەرەك. سوۆەت وكىمەتى قازاقستانعا زاڭسىز كەلدى — قازاقستاندا پاتشالىق بيلىك لەگيتيمدى بولعان جوق. ونى كۇشپەن الىپ، ىسىرىپ تاستاعان سوۆەت بيلىگى دە لەگيتيمدى بولعان جوق. ول كەزدە جالعىز لەگيتيمدى بيلىك بولدى. ول – 1917 جىلى جەلتوقساندا ورىنبوردا قۇرىلعان الاشوردا ۇكىمەتى. مىنە، سول زاڭدى بيلىك بولاتىن. قاي تۇرعىدان الساق تا ول

    112
load more

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: