|  |  | 

رۋحانيات تۇلعالار

«الاش وردا» مەن حاليفا التايعا 100 جىل

unnamed (5)ەلىمىزدىڭ  تاۋەلسىزدىك الىپ، وركەندەپ دامۋمەن بىرگە تامىرلى تاريحىمىز قايتا جاڭعىرىپ، ەگەمەندىگىمىزدىڭ ەڭسەسى بيىك، ىرگەسى بەكەم. ۇلى دالا كوش باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2017 جىلعى حالىققا جولداۋى مەن 12 ءساۋىر كۇنگى «بولاشاققا باعىدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» تاقىرىبىنداعى ماقالاسىنا سايكەس، ەل تاريحىندا اتتارى التىن ارىپپەن جازىلعان، كەيىنگى ۇرپاققا وشپەس ونەگە بولعان الاش ارىستارىن ەسكە الىۋ، ولاردىڭ ۇلى ەڭبەكتەرىن ۇرپاق ساناسىنا ءسىڭىرۋ نىقتاپ قولعا الىندى.

وسىعان وراي، عۇلاما-عالىم، جازۋشى، ءدىن تانۋشى، اقىن حاليفا التاي  عاقىپۇلىنىڭ تۋىلعاننا عاسىر تولۋىنا بايلانىستى ونىڭ ەڭبەكتەرى مەن ءومىر كەشىرمەلەرىن، وتانشىلدىق رۋحىن ءناسيحاتتاۋ جانە رۋحىنا ارناپ اس بەرىپ، قۇران باعىشتاۋ ماقساتىندا 2017 جىلى 29 ماۋسىم كۇنى «حاليفا التاي» حالقارالىق قايىرىمدىلىق قورى، حاليفاۇلى ابدىرايىم التاي، قاينولا زەينوللاۇلى، بارلىباي باۋرجان ءابدىماناتۇلى، داۋلەتجان شايمۇرانۇلى، الماس بەكجانۇلى، نۇرباقىت اتانۇلى، ايبەك اسقابىلۇلى، سايرانبەك ابدىمالىكۇلى، ادالبەك قاتىرانۇلى، گۇلنۇر ورازبايقىزى جانە عىلىمي كونفەرەنتسيانىڭ ۇيىمداستىرۋىنا جاۋاپتى جارقىنبەك ءجۇمادىل قاتارلى ازاماتتاردىڭ اتسالىسۋمەن تالدىقورعان قالاسىندا «الاش» پارتياسى مەن كورنەكتى قايراتكەر، اعارتۋشى-عالىم حاليفا التايدىڭ 100 جىلدىعىنا وراي «ۇلتتىق سانا جانە رۋحاني جاڭعىرۋداعى تەكتىلىك فەنومەنى» اتتى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا جانە الاش ارىستارى مەن حاليفا التايدىڭ رۋحىنا ارنالعان اس وتكىزىلدى.

يگىلىكتى شارانىڭ قۇرمەتتى قوناقتارى رەتىندە، يگى جاقسىلار جانە ونەر تارلاندارى مەن ەلىمىزگە تانىمال سپورت ساڭلاقتارى قاتىستى. ايتالىق جازۋشىلاردان دۋلات يسابەكوۆ، باقىت بەدەلحان، قانات تىلەۋحان باستاعان توپ استا بوي كورسەتتى. سپورتشىلاردان قانات يسلام، جاسۇلان قىدىربايەۆ. ونەر ادامدارىنىڭ ىشىندە ءانشى رامازان ستامعازيەۆ، ومىرقۇل ءاينيازوۆ، جۇبانىش جەكسەنۇلى، تالعات جوراباەۆتى اتاۋعا بولادى.

حاليفا التايدىڭ ۇرپاقتارىدا ءىس-شارانىڭ باسىندا بولدى. ولاردى اتايتىن بولساق: ءبيباتىش التاي ءجۇنىس قىزى – حاليفا التايدىڭ جۇبايى (الماتى قالاسى),  ابدىراقيىم التاي – حاليفا التايدىڭ حالقارالىق قايرىمدىلىق قورى توراعاسى (الماتى، قالاسى), ابدۋلسامەت التاي -  حاليفا التايدىڭ ۇلكەن ۇلى (فرانتسيا، پاريج), شاكيرا التاي – حاليفا التايدىڭ قىزى (تۇركيا، ىستامبۇل), شەكۇرە التاي – حاليفا التايدىڭ قىزى (تۇركيا، ىستامبۇل),  مەشكۇرە التاي – حاليفا التايدىڭ قىزى (تۇركيا، ىستامبۇل), ايسەن التاي – حاليفا التايدىڭ قىزى (تۇركيا، ىستامبۇل), ياسەمين التاي – حاليفا التايدىڭ نەمەرەسى (تۇركيا، ىستامبۇل), سەليم التان – حاليفا التايدىڭ نەمەرەسى (تۇركيا، ىستامبۇل), اينالقان التان – حاليفا التايدىڭ كەلىنى (تۇركيا، ىستامبۇل).

حاليفا التايدىڭ كۇيەۋ بالالارى : نەحمەت ءوۆالى (تۇركيا، ىستامبۇل), باشري ءسونماز (تۇركيا، ىستامبۇل).

بۇل ايتۋلى ءىس-شاراعا يگى جاقسىلار جينالدى. اس بەرىلدى، حاليفا التايدىڭ ارۋاعىنا ارناپ قۇران وقىلدى، عىلىمي كونفەرەنتسيادا دۋلات يسابەكوۆ باستاعان يگى جاقسىلار بايانداما وقىدى.

ولاردىڭ قاتارىندا: يسلام جەمەنەي، فيلولوگيا عىلىمداردىڭ دوكتورى، پروفەسسور، قر مادەنيەت قايراتكەرى، حالىقارالىق تۇركى مادەنيەتىنىڭ قورى ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر كوميتەتىنىڭ توراعاسى (الماتى قالاسى), «حاليفا التاي – قازاق رۋحانياتىنىڭ ويشىل قايراتكەرى». ەرىمبەتوۆا قۇندىزاي، مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى، تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى (استانا قالاسى), «قازاقتىڭ تەكتىلىك فەنومەنى ( حاليفا التاي مىسالىندا)». امانقوس مەكتەپ-تەگى قۇلتانۇلى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، دوتسەنت(الماتى قالاسى), «ازاتتىق ءۇشىن ازاپتى عۇمىر كەشكەن». وتەنيازوۆ سامات كوشەنۇلى، تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، مادريد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى(الماتى قالاسى), «حاليفا التاي ادەبي مۇراسىنىڭ تاريحي ماڭىزى». اشامايلى سيەزحان داۋلەتحانۇلى، جازۋشى – زەرتتەۋشى (وسكەمەن قالاسى), «شىعىس قازاقستانداعى شاقاباي باتىر ەسىمىمەن بايلانىستى توپونيمدىك اتاۋلار». دوسان بايمولدا، PhD دوكتورى، اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى (الماتى قالاسى), «حاليفا التاي جانە شەتەلدەگى قازاقتار». قۇدايبەرگەنوۆا ايجامال يبراگيمقىزى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، دوتسەنت، ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى عىلىم كوميتەتى شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى (الماتى قالاسى),«قازاق دياسپوراسىنىڭ يسلامعا قايتا بەت بۇرۋى: حاليفا التايدىڭ قوسقان ۇلەسى».

حاليفا التاي حالىقارالىق قايىرىمدىلىق قورى اس پەن عىلىمي كونفەرەنتسياعا ات سالىسقانداردىڭ بارلىعىنا ديپلومدار مەن حاتتار تاپسىردى.

جارقىن جانالتاي

Related Articles

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. اقىل-ويى ەركىن، ءماندى، قۇندى دۇنيەلەر تۋعىزا الاتىن، جاسامپازدىق قۋاتى زور ادامدار بولادى. سول سياقتى وركەنيەتتىك الەۋەتى (پوتەنتسيالى) زور حالىقتار بولادى. ونداي قاسيەت وزىندىك قۇندىلىقتار جۇيەتىن جاساي الاتىن، ەشكىمگە ۇقسامايتىن، تەرەڭ تامىرلى رۋحانياتى بار حالىقتاردا بولادى. قازاقتىڭ بۇكىل تاريحى مەن مادەنيەتى ءبىزدىڭ سونداي حالىقتار ساناتىنا جاتاتىنىمىزدىڭ ايعاعى. سونداي ايعاق ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى كوكباي جاناتايۇلى شىعارماشىلىعىندا مولىنان تابىلادى… كەشە سەمەي قالاسىنداعى ابايدىڭ قورىق- مۋزەيىندە كوكباي جاناتايۇلىنىڭ 165 جىلدىعىنا ارنالعان “ابايدان ساباق الدىم بالا جاستان” اتتى ادەبي كەش ءوتتى. زال بەلگىلى ابايتانۋشى، پروفەسسور جاندوس اۋباكىردىڭ تاعىلىمى مول، اسەرلى بايانداماسىن ەرەكشە ىنتامەن تىڭدادى. سپيكەردى تىڭداپ وتىرىپ: ء“بىز كوكبايدى ءتىپتى بىلمەيمىز دەۋگە بولعانداي ەكەن عوي… كەيدە ءتىپتى جەڭىل، ءۇستىرت

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • ەل قورعانى – المات ساردار

    ەل قورعانى – المات ساردار

    ساردار المات توبابەرگەنۇلى – ءوز داۋىرىندە ەل باسقارعان، بەدەلدى تۇلعالاردىڭ ءبىرى بولعان. ول ىرعىزدا بولىس قىزمەتىن اتقارىپ، حالىق اراسىندا سىيلى ادام رەتىندە تانىلعان. المات توبابەرگەنۇلىنىڭ ەرلىك پەن ەلدىك توعىسقان دارا جولىن كەيىن بالالارى سامىرات پەن تورەمۇراتتا جالعىستىردى. ال ونىڭ شوبەرەسى عالىمجان ءابدىسالاموۆ ەۋروپا مەن ورتا ازياعا تانىمال قازاقتان شىققان تۇڭعىش سكريپكاشى بولعان. ءحىح عاسىردىڭ باسىندا دۇنيەگە كەلىپ، سول عاسىردىڭ سوڭعى ون جىلدىعىندا ومىردەن وتكەن المات توبابەرگەنۇلى باسىنداعى بيلىگى مەن بەدەلىن ەلىنىڭ يگىلىگىنە، جۇرتىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە ارنالعان ءوز زامانىنىڭ ايتۋلى تۇلعالارىنىڭ ءبىرى ەدى.  «ارجاعى دا اتاقتى ەر…» تاعى ءبىر ءجۇز جىل ءارى جىلجىپ، ءحVىىى عاسىر تاريحىن پاراقتاساق، ول كەزەڭدە ەل باسىنان وتكەن قايعىلى وقيعالار كوپ بولعانىن كورەمىز، «اقتابان شۇبىرىندى، القاكول سۇلاما» حالقىمىزدى

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: