«АЛАШ ОРДА» МЕН ХАЛИФА АЛТАЙҒА 100 ЖЫЛ

| Jul 10, 2017

Еліміздің тәуелсіздік алып, өркендеп дамумен бірге тамырлы тарихымыз қайта жаңғырып, егемендігіміздің еңсесі биік, іргесі бекем. Ұлы дала Көш басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтің 2017 жылғы халыққа жолдауы мен 12 Сәуір күнгі «Болашаққа бағыдар: рухани жаңғыру» тақырыбындағы мақаласына сайкес, ел тарихында аттары алтын әріппен жазылған, кейінгі ұрпаққа өшпес өнеге болған Алаш арыстарын еске алыу, олардың ұлы еңбектерін ұрпақ санасына сіңіру нықтап қолға алынды.

Осыған орай, ғұлама-ғалым, жазушы, дін танушы, ақын Халифа Алтай Ғақыпұлының туылғанна ғасыр толуына байланысты оның еңбектері мен өмір кешірмелерін, отаншылдық рухын нәсихаттау және рухына арнап ас беріп, құран бағыштау мақсатында 2017 жылы 29 маусым күні «Халифа Алтай» халқаралық қайырымдылық қоры, Халифаұлы Абдырайым Алтай, Қайнола Зейноллаұлы, Барлыбай Бауржан Әбдіманатұлы, Дәулетжан Шаймұранұлы, Алмас Бекжанұлы, Нұрбақыт Атанұлы, Айбек Асқабылұлы, Сайранбек Әбдімәлікұлы, Адалбек Қатыранұлы, Гүлнұр Оразбайқызы және ғылыми конференцияның ұйымдастыруына жауапты Жарқынбек Жұмаділ қатарлы азаматтардың атсалысумен Талдықорған қаласында «Алаш» партиясы мен көрнекті қайраткер, ағартушы-ғалым Халифа Алтайдың 100 жылдығына орай «Ұлттық сана және рухани жаңғырудағы тектілік феномені» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция және алаш арыстары мен Халифа Алтайдың рухына арналған ас өткізілді.

Игілікті шараның құрметті қонақтары ретінде, игі жақсылар және өнер тарландары мен елімізге танымал спорт саңлақтары қатысты. Айталық жазушылардан Дулат Исабеков, Бақыт Беделхан, Қанат Тілеухан бастаған топ аста бой көрсетті. Спортшылардан Қанат Ислам, Жасұлан Қыдырбайев. Өнер адамдарының ішінде әнші Рамазан Стамғазиев, Өмірқұл Әйниязов, Жұбаныш Жексенұлы, Талғат Жорабаевты атауға болады.

Халифа Алтайдың ұрпақтарыда іс-шараның басында болды. Оларды атайтын болсақ: Бибәтіш Алтай Жүніс қызы – Халифа Алтайдың жұбайы (Алматы қаласы), Әбдірақиым Алтай – Халифа Алтайдың Халқаралық қайрымдылық қоры төрағасы (Алматы, қаласы), Әбдулсәмет Алтай - Халифа Алтайдың үлкен ұлы (Франция, Париж), Шакира Алтай – Халифа Алтайдың қызы (Түркия, Ыстамбұл), Шекүре Алтай – Халифа Алтайдың қызы (Түркия, Ыстамбұл), Мешкүре Алтай – Халифа Алтайдың қызы (Түркия, Ыстамбұл), Айсен Алтай – Халифа Алтайдың қызы (Түркия, Ыстамбұл), Ясемин Алтай – Халифа Алтайдың немересі (Түркия, Ыстамбұл), Селим Алтан – Халифа Алтайдың немересі (Түркия, Ыстамбұл), Айналқан Алтан – Халифа Алтайдың келіні (Түркия, Ыстамбұл).

Халифа Алтайдың күйеу балалары : Нехмет Овалі (Түркия, Ыстамбұл), Башри Сөнмәз (Түркия, Ыстамбұл).

Бұл айтулы іс-шараға игі жақсылар жиналды. Ас берілді, Халифа Алтайдың әруағына арнап құран оқылды, ғылыми конференцияда Дулат Исабеков бастаған игі жақсылар баяндама оқыды.

Олардың қатарында: Ислам Жеменей, филология ғылымдардың докторы, профессор, ҚР мәдениет қайраткері, Халықаралық түркі мәдениетінің қоры Стратегиялық зерттеулер комитетінің төрағасы (Алматы қаласы), «Халифа Алтай – қазақ руханиятының ойшыл қайраткері». Ерімбетова Құндызай, Мемлекет тарихы институтының жетекші ғылыми қызметкері, тарих ғылымдарының кандидаты (Астана қаласы), «Қазақтың тектілік феномені ( Халифа Алтай мысалында)». Аманқос Мектеп-тегі Құлтанұлы, Филология ғылымдарының кандидаты, доцент(Алматы қаласы), «Азаттық үшін азапты ғұмыр кешкен». Өтениязов Самат Көшенұлы, тарих ғылымдарының кандидаты, Мадрид университетінің профессоры(Алматы қаласы), «Халифа Алтай әдеби мұрасының тарихи маңызы». Ашамайлы Сиезхан Дәулетханұлы, жазушы – зерттеуші (Өскемен қаласы), «Шығыс Қазақстандағы Шақабай батыр есімімен байланысты топонимдік атаулар». Досан Баймолда, PhD докторы, Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінің профессоры (Алматы қаласы), «Халифа Алтай және шетелдегі қазақтар». Құдайбергенова Айжамал Ибрагимқызы, тарих ғылымдарының докторы, доцент, Білім және ғылым министрлігі Ғылым Комитеті Шоқан Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының бас ғылыми қызметкері (Алматы қаласы),«Қазақ диаспорасының исламға қайта бет бұруы: Халифа Алтайдың қосқан үлесі».

Халифа Алтай халықаралық қайырымдылық қоры ас пен ғылыми конференцияға ат салысқандардың барлығына дипломдар мен хаттар тапсырды.

Жарқын Жаналтай

Tags Алаш орда Халифа Алтай

Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

kerey.kz

Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің
КӨКБАЙ АТА ШЫҒАРМАЛАРЫ – ҚАЗАҚТЫҢ ӨРКЕНИЕТТІК ӨРЕСІНІҢ АЙҒАҒЫ

kerey.kz

Адамның бәрі бірдей емес. Ақыл-ойы еркін, мәнді, құнды дүниелер туғыза алатын, жасампаздық қуаты зор адамдар болады. Сол сияқты өркениеттік әлеуеті (потенциалы) зор халықтар болады. Ондай қасиет өзіндік құндылықтар жүйетін жасай алатын, ешкімге ұқсамайтын, терең тамырлы руханияты бар халықтарда болады. Қазақтың бүкіл тарихы мен мәдениеті біздің сондай халықтар санатына жататынымыздың айғағы. Сондай айғақ Абайдың ақындық мектебінің көрнекті өкілі Көкбай Жанатайұлы шығармашылығында молынан табылады… Кеше Семей қаласындағы Абайдың қорық- музейінде Көкбай Жанатайұлының 165 жылдығына арналған “Абайдан сабақ алдым бала жастан” атты әдеби кеш өтті. Зал белгілі абайтанушы, профессор Жандос Әубәкірдің тағылымы мол, әсерлі баяндамасын ерекше ынтамен тыңдады. Спикерді тыңдап отырып: “Біз Көкбайды тіпті білмейміз деуге болғандай екен ғой… Кейде тіпті жеңіл, үстірт
ҒАЛЫМ БОҚАШ. «Өзіне ар тұтқан, жаттан зар тұтады!»

kerey.kz

Екі мыңыншы жылдардың басында қазақ руханиятында ерекше басылымдар болды. Атап айтсақ, Атырау шәрінде шыққан «Алтын Орда» газеті болса, одан кейінгісі Алматы қаласында шығып тұрған «Жас қазақ», сондай-ақ «Шетел Әдебиеті» сынды газеттер еді. «Алтын Орда» газетіне Мейірхан Ақдәулетұлы, ал қалған екеуіне Талғат Ешен мен Ардақ Нұрғазы іспетті қазақтың интеллектуал азаматтары бас редактор болған еді. Бәрі де есімдері елге мәлім, ғажайып ақындар. Бәз біреулердің: «Журналист болмаса, ақын ешқашан жарытып газет шығара алмайды», – деген сыпсың сөздерінің ауызына құм құйып, әлгі әпербақан түсініктің аяғын көктен келтірген де осы талантты қаламгерлер болды. «Әдебиет порталы» «УАҚЫТ ПЕН КЕҢІСТІК…» айдарымен тек аталған осы басылымдар ғана емес, жаңа ғасырдың басында қазақ баспасөзінде жарық көрген небір жілікті жазбалар мен танымдық
Ел қорғаны – Алмат Сардар

kerey.kz

Сардар Алмат Тобабергенұлы – өз дәуірінде ел басқарған, беделді тұлғалардың бірі болған. Ол Ырғызда болыс қызметін атқарып, халық арасында сыйлы адам ретінде танылған. Алмат Тобабергенұлының ерлік пен елдік тоғысқан дара жолын кейін балалары Самырат пен Төремұратта жалғыстырды. Ал оның шөбересі Ғалымжан Әбдісаламов Еуропа мен Орта Азияға танымал қазақтан шыққан тұңғыш скрипкашы болған. ХІХ ғасырдың басында дүниеге келіп, сол ғасырдың соңғы он жылдығында өмірден өткен алмат Тобабергенұлы басындағы билігі мен беделін елінің игілігіне, жұртының тұрмыс-тіршілігіне арналған өз заманының айтулы тұлғаларының бірі еді. «Аржағы да атақты ер…» Тағы бір жүз жыл әрі жылжып, ХVІІІ ғасыр тарихын парақтасақ, ол кезеңде ел басынан өткен қайғылы оқиғалар көп болғанын көреміз, «ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама» халқымызды
Наурыз мерекесі құрметіне Панфилов көшесіндегі Сахнада «Ән қанатындағы Наурыз» атты дәстүрлі өнерде жүрген жас орындаушылардың ән кеші өтті.

kerey.kz

Бүгін Алматы қаласы әкімдігі Мәдениет басқармасының ұйымдастыруымен Панфилов көшесі бойындағы сахнада Наурыз мерекесіне арналған «Ән қанатындағы Наурыз» атты жас орындаушылардың дәстүрлі ән кеші жоғары деңгейде өтті. Алматы қаласы ХХ ғасырдың 30-жылдарынан бастап ұлт мәдениетінің ұйытқысы, ордасы қызметін атқарып келеді. Дәстүрлі өнердің ірі өкілдері, зерттеушілері осы қалада тұрып, еңбек етті. Қазір де профессионалдық типтегі дәстүрлі музыканың ең ірі ошағы – Алматы. Мұнда этномузыканың белгілі қайраткерлері, дәстүрлі домбырашы, қобызшы, сыбызғышы, әнші-термешілер әзірлейтін арнаулы орта және жоғары оқу орындары, өнер ұжымдары шоғырланған. Қазақ көне музыка аспаптарының жер бетіндегі жалғыз музейі мен еліміздегі жалғыз дәстүрлі өнер театры да осында. Соңғы уақыттары Алматы қаласында дәстүрлі өнерді насихаттап жүрген жас өнерпаздардың арнайы ән кеші өтпеп еді.