|  |  | 

كوز قاراس سپورت

سوۆەت جانكۇيەرلەرى “بۇكىل الەم سسسر قۇراماسى ءسۇرىنىپ كەتسە ەكەن دەپ تەلەۆيزورعا تەلمىرىپ وتىرادى” دەپ ويلايتىن.

66EF19A3-E331-4B36-8832-ACFE1BAD105A_cx0_cy18_cw0_w650_r1قىسقى وليمپيادا كەزىندە ۇلتتىق قۇرامالارىنىڭ ناتيجەسىنە كوڭىلدەرى تولماي كۇيىنىپ جاتقان پوست-سوۆەتتىك ەلدەردەگى دوستارىم، بۇل – جەكەلەگەن سپورتشىلاردىڭ كۇش-قۋات, قارىم-قابىلەتى سىنالاتىن جارىس. سسسر كەزىندە پارتيا مەن ۇكىمەت مۇنداي حالىقارالىق جارىستاردى يدەولوگيالىق جوباعا اينالدىرىپ، “كۇللى كاپيتاليستىك الەمنىڭ ءىشىن كۇيدىرەيىك، مىسىقتىلەۋ يمپەرياليستەردىڭ بەتىن ايمانداي ەتىپ، سوتسياليزم قۇرىلىسشىلارىنىڭ سپورت باسەكەسىندە دە مىقتى ەكەنىن دالەلدەيىك” دەپ ابدەن ساياسيلاندىردى. سول سەبەپتى سوۆەت سپورتشىلارى الاڭعا جاۋعا شاپقانداي تۇرمەن شىعاتىن. سوۆەت جانكۇيەرلەرى “بۇكىل الەم سسسر قۇراماسى ءسۇرىنىپ كەتسە ەكەن دەپ تەلەۆيزورعا تەلمىرىپ وتىرادى” دەپ ويلايتىن. ءتىرى مىسالدارى ءالى بار عوي، سولتۇستىك كورەيا سياقتى.

ال شىنىن ايتار بولساق، باتىستا ەكى وليمپيادا دا سپورتشىلاردىڭ باسەكەسى سياقتى قابىلدانادى. اشىلۋ، يا جابىلۋ سالتاناتى بولماسا، قالعان جارىستاردى تۇرعىنداردىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگى عانا كورەدى. بۇل تاراپتا كوگىلدىر ەكرانعا كەكتەنە ءتونىپ وتىرعان ەشكىم جوق، شەتتە تۇرىپ جاتقان كرەملدىڭ مۇريدتەرى بولماسا  ;)  وليمپيادا جاپپاي تالقىلانبايدى، كۇندەلىكتى اقپارات قۇرالدارىنىڭ ءبىرىنشى بەتىنە شىعىپ كەتپەيدى. ەگەر اتلەتتەرى جۇلدە الىپ جاتسا، البەتتە، اتاپ وتەدى، ماقالا جازادى، سۇحبات الادى. ونىڭ وزىندە كوبىنە سپورتتىق باق تۇرلەرى. مىسالى، ءداستۇرلى تۇردە ءوتىپ جاتاتىن كۋلينارلار جارىسى، يا ونەر فەستيۆالدارىن دا حالىقتىڭ ءبارى ەمەس، بەلگىلى ءبىر بولىگى عانا كورىپ، تالقىلايدى عوي. سول سياقتى. باتىس ەلدەرىندە “بيىل ءتورت جىل بۇرىنعىدان از مەدال الىپ قالدىق، ماسقارا، ۇلتتىق نامىسىمىز قورلاندى، ەلدىگىمىز كورىنبەدى” دەپ جاتقان جانە ەشكىم جوق. ناتيجە ايتارلىقتاي تىم قاتتى ناشارلاپ كەتسە، سپورت توڭىرەگىندەگى توپتار، ساياساتكەرلەر مەن دەپۋتاتتار جەكە تالقىلاپ جاتادى. جاپپاي تراگەديا جاسامايدى. “نەگە ولەرمەندىك قىلمادى؟ نەگە وكپەسى وشكەنشە جارىسپادى؟ وڭشەڭ جانىن اياعان قۋ!” دەپ جانىقپايدى. ويتكەنى سپورتشى ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى فاكتور – دەنساۋلىعى. سپورتشى دا تەلەديدار قاراپ، ديۆاندا جامباستاپ جاتقان جانكۇيەر سياقتى جانىن كۇتەدى. پوست-سوۆەتتىك ۇكىمەت قانشا جەردەن ساياسي ۇپاي جيناعىسى كەلىپ شەتەلدە جاتتىقتىرسا دا، پرەزيدەنت ستيپەندياسىن تاعايىنداسا دا، ۇلتتىق كومپانيانى سپونسور قىلىپ قويسا دا، سپورتشى الەۋەتى جەتەتىن جەرگە دەيىن عانا جارىسا الادى.

باتىستا مىقتى سپورتشى جالپى مەكتەپتىڭ تەگىن، يا جەكەمەنشىك مەكتەپتىڭ ەليتالىق سپورت سەكتسياسى مەن ۋنيۆەرسيتەت، يا جەكەمەنشىك سپورت كلۋبتارىنان سۇرىپتالىپ، شىڭدالىپ شىعادى. ۇكىمەت جالپى مەكتەپ دەڭگەيىندەگى سەكتسيالارعا قارجى اۋدارادى، بىراق جەكەلەگەن سپورتشىلارعا ءبىر تيىن بولمەيدى. كەيبىرى ءتىپتى وليمپيادا چەمپيوندارىنا ءبىر تيىن سىياقى تولەمەيدى. ۇكىمەت جالپى حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا كۇش سالادى. تۇرمىسى تۇزەلگەن ەلدىڭ تۇرعىندارى سپورتپەن شۇعىلدانۋعا ۋاقىت تا، جاعداي دا تابادى. “بۇقارالىق سپورت تۇرالاپ جاتىر” دەپ ەشكىم اتتاندامايدى. اربىردەن سوڭ “بۇقارالىق سپورت” (“ماسسوۆىي سپورت”) دەگەن تىم سوۆەتتىك تۇسىنىك. وتە-موتە دەرەكسىز، ابستراكتىلى ۇعىم. “بۇقارالىق سپورتقا” بيۋدجەتتەن اقشا ءبولۋ” دەگەن ءتىپتى بۇلىڭعىر نارسە. “بۇقارالىق سپورتقا، يا تالانتتى سپورتشىلارعا اقشا ءبولۋ” دەگەن جەلەۋمەن بيۋدجەتتى تالان-تارجىعا سالۋ، كاسىبي سپورت كلۋبتارىن مەملەكەت بيۋدجەتىنەن قارجىلاندىرۋ باتىستا قيسىنسىز كورىنەر ەدى.

كەيبىر پوست-سوۆەتتىك ەلدەردەگى جانكۇيەر دوستارىم سپورتشىلاردى كىنالاعانشا، ورتا مەكتەپ دەڭگەيىندەگى سپورت سەكتسيالارىن جەتكىلىكتى تۇردە جابدىقتاي الماي وتىرعان، حالىقتىڭ باسىم كوپشىلىگى اپتاسىنا بىرنەشە مارتە سپورتپەن شۇعىلداناتىنداي تۇرمىس دەڭگەيىن وسىرە الماي وتىرعان، كاسىبي سپورت كلۋبتارى اشىق باسەكەگە ءتۇسىپ، ۇلتتىق قۇراماعا كىمنىڭ كىرەتىنىن شەنەۋنىكتەر ەمەس، تاۋەلسىز فەدەراتسيالار شەشەتىندەي احۋال قالىپتاستىرا الماي وتىرعان ۇكىمەتتى جازعىرسىن.

Galym Bokashتىڭ پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: