|  |  | 

Köz qaras Sport

Sovet janküyerleri “bükil älem SSSR qwraması sürinip ketse eken dep televizorğa telmirip otıradı” dep oylaytın.

66EF19A3-E331-4B36-8832-ACFE1BAD105A_cx0_cy18_cw0_w650_r1Qısqı olimpiada kezinde wlttıq qwramalarınıñ nätijesine köñilderi tolmay küyinip jatqan post-sovettik elderdegi dostarım, bwl – jekelegen sportşılardıñ küş-quat, qarım-qabileti sınalatın jarıs. SSSR kezinde partiya men ükimet mwnday halıqaralıq jarıstardı ideologiyalıq jobağa aynaldırıp, “külli kapitalistik älemniñ işin küydireyik, mısıqtileu imperialisterdiñ betin aymanday etip, socializm qwrılısşılarınıñ sport bäsekesinde de mıqtı ekenin däleldeyik” dep äbden sayasilandırdı. Sol sebepti sovet sportşıları alañğa jauğa şapqanday türmen şığatın. Sovet janküyerleri “bükil älem SSSR qwraması sürinip ketse eken dep televizorğa telmirip otıradı” dep oylaytın. Tiri mısaldarı äli bar ğoy, Soltüstik Koreya siyaqtı.

Al şının aytar bolsaq, Batısta eki olimpiada da sportşılardıñ bäsekesi siyaqtı qabıldanadı. Aşılu, ya jabılu saltanatı bolmasa, qalğan jarıstardı twrğındardıñ belgili bir böligi ğana köredi. Bwl tarapta kögildir ekranğa kektene tönip otırğan eşkim joq, şette twrıp jatqan Kreml'diñ müridteri bolmasa  ;)  Olimpiada jappay talqılanbaydı, kündelikti aqparat qwraldarınıñ birinşi betine şığıp ketpeydi. Eger atletteri jülde alıp jatsa, älbette, atap ötedi, maqala jazadı, swhbat aladı. Onıñ özinde köbine sporttıq BAQ türleri. Mısalı, dästürli türde ötip jatatın kulinarlar jarısı, ya öner festival'darın da halıqtıñ bäri emes, belgili bir böligi ğana körip, talqılaydı ğoy. Sol siyaqtı. Batıs elderinde “biıl tört jıl bwrınğıdan az medal' alıp qaldıq, masqara, wlttıq namısımız qorlandı, eldigimiz körinbedi” dep jatqan jäne eşkim joq. Nätije aytarlıqtay tım qattı naşarlap ketse, sport töñiregindegi toptar, sayasatkerler men deputattar jeke talqılap jatadı. Jappay tragediya jasamaydı. “Nege ölermendik qılmadı? Nege ökpesi öşkenşe jarıspadı? Öñşeñ janın ayağan qu!” dep janıqpaydı. Öytkeni sportşı üşin eñ mañızdı faktor – densaulığı. Sportşı da teledidar qarap, divanda jambastap jatqan janküyer siyaqtı janın kütedi. Post-sovettik ükimet qanşa jerden sayasi wpay jinağısı kelip şetelde jattıqtırsa da, prezident stipendiyasın tağayındasa da, wlttıq kompaniyanı sponsor qılıp qoysa da, sportşı äleueti jetetin jerge deyin ğana jarısa aladı.

Batısta mıqtı sportşı jalpı mekteptiñ tegin, ya jekemenşik mekteptiñ elitalıq sport sekciyası men universitet, ya jekemenşik sport klubtarınan swrıptalıp, şıñdalıp şığadı. Ükimet jalpı mektep deñgeyindegi sekciyalarğa qarjı audaradı, biraq jekelegen sportşılarğa bir tiın bölmeydi. Keybiri tipti olimpiada çempiondarına bir tiın sıyaqı tölemeydi. Ükimet jalpı halıqtıñ äl-auqatın jaqsartuğa küş saladı. Twrmısı tüzelgen eldiñ twrğındarı sportpen şwğıldanuğa uaqıt ta, jağday da tabadı. “Bwqaralıq sport twralap jatır” dep eşkim attandamaydı. Ärbirden soñ “bwqaralıq sport” (“massovıy sport”) degen tım sovettik tüsinik. Öte-möte dereksiz, abstraktılı wğım. “Bwqaralıq sportqa” byudjetten aqşa bölu” degen tipti bwlıñğır närse. “Bwqaralıq sportqa, ya talanttı sportşılarğa aqşa bölu” degen jeleumen byudjetti talan-tarjığa salu, käsibi sport klubtarın memleket byudjetinen qarjılandıru Batısta qisınsız köriner edi.

Keybir post-sovettik elderdegi janküyer dostarım sportşılardı kinälağanşa, orta mektep deñgeyindegi sport sekciyaların jetkilikti türde jabdıqtay almay otırğan, halıqtıñ basım köpşiligi aptasına birneşe märte sportpen şwğıldanatınday twrmıs deñgeyin ösire almay otırğan, käsibi sport klubtarı aşıq bäsekege tüsip, wlttıq qwramağa kimniñ kiretinin şeneunikter emes, täuelsiz federaciyalar şeşetindey ahual qalıptastıra almay otırğan ükimetti jazğırsın.

Galym BokashTIÑ paraqşasınan alındı

Related Articles

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

  • Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: