|  |  | 

رۋحانيات الەۋمەت

جۇيرىكتەن جۇيرىك وزدى جارىسقاندا

رۋحاني جاڭعىرۋ

                      اتامەكەنگە اق شاشۋ…

         جۇيرىكتەن  جۇيرىك  وزدى  جارىسقانداIMG_3450

باعزى زاماننان بەرى بابالارىمىزدىڭ جەڭىسى دە جەتىستىگىدە جىلقىمەن  ولشەنگەن عوي،  سوندىقتان بولار «اتتى ەر ساقتايدى، ەردى ەل ساقتايدى» دەپ  دانىشپان حالقىمىز بەكەر ايتپاعان. ەر جىگىتتىڭ بەس قارۋىنىڭدا ءبىرى دە وسى ات، كەزىندە اقان سەرىنىڭ قۇلاگەرى، قابانبايدىڭ قۋباس اتى، جانىبەكتىڭ  كوك دونەنى، مارعابىلدىڭ  قارا قاسقاسى دا وسىعان دالەل. بىلاي  ايتقاندا قازاقتى اتتان ءبولىپ قاراۋدىڭ ءوزى كۇنا سەكىلدى.

كەزىندە ات قۇلاعىندا ويناپ،  بىردە كوكپار تارتسا، بىردە بايگەگە اتتارىن قوسىپ، ءتورت ماۋسىم  بويى  جەلدىڭ وتىندە، مالدىڭ شەتىندە،   اتتىڭ  جالىندا، تۇيەنىڭ قومىندا كوشىپ جۇرگەن كوشپەندىلەردىڭ ۇرپاعىمىز دەيتىنىمىز دە سودان. قازاق قاي جەردە بولسا دا قازاقتىعىن ىستەيدى دەمەكشى، شەت ەلدەن  اتامەكەنىن اڭساپ  كەلگەن، اسىرەسە قىتاي ەلىنەن وتانىنا ورالعان  قانداستارىمىزدىڭ كوبى ات قۇلاعىمەن ويناپ وسكەن جاندار.IMG_3385

مىنە، ەگەمەندى ەل بولىپ، ەسىمىزدى جيناعالى اتامەكەنگە قانشاما  قانداستارىمىز قونىس اۋداردى دەسەڭىزشى،  سولاردىڭ ىشىندە تالاي اقىن، جازۋشى، ونەرپازدار، بىلىكتى ماماندار، ساۋداگەر، مال شارۋاشىلىعى بولسىن ۇلەسىن قوسىپ جاتقاندارى دا  جەتىپ ارتىلادى.

ءوز ەلىنە كەلىپ، وزەگىندەگى  جۇرگەن وكىنىش-قايعىلارى سەيىلىپ شات-شادىمان تىرلىك كەشكەن قانداستارىمىزدىڭ  قاتارىندا  اتقا مىنەر، ۇلتجاندى ازاماتتار   از ەمەس. سولاردىڭ اراسىنداعى سەتەرحان، بەيسەن، مۇراتجان، ەردىبەك، قادىرنۇر قابىلەت،  تاعىدا اتى اتالماعان بەلسەندى ازاماتتار    الماتى وبىستىق بايگە فەدەراتسياسىمەن بىرلەسىپ   ەل باسىنىڭ رۋحاني  جاڭعىرۋ ماقالاسى اياسىندا جانە ءبىرىنشى مامىر بىرلىك مەرەكەسىنە  وراي تالدىقورعاننىڭ  اتشابارىندا «اتامەكەنگە اق شاشۋ» اتتى ات بايگەسىن ۇيىمداستىردى.IMG_3418

ءانۇرانىمىز  ورىندالىپ، اقساقالدى اتالارىمىزدىڭ اقباتاسى بەرىلىپ، اق  جاۋلىقتى  انالارىمىزدىڭ اق شاشۋى شاشىلىپ باستالعان ءدۇبىرلى دۋمان اۋەلەگەن انگە  ۇلاستى.

ەڭ قىزىعى 125 كگ كوك قوشقاردى كوتەرۋ بولدى. بىلەكتىلەر مەن جۇرەكتىلەردىڭ بۇل سىنىندا  كوكسۋ  اۋدانىنان كەلگەن   ميراس ەسىمدى  اتانجىلىكتى ازامات  وسى قوشقاردى  30  مارتە كوتەرىپ،  حالىقتىڭ تاڭدايىن قاقتىردى.

بۇل ۇلى دالا ءتوسىن دۇبىرلەتكەن بايگەگە قاتىسۋعا   ارىسى وسكەمەننەن  بەرىسى  الاكولدەن  تالاي  تويلاردا  توپجارگان سايگۇلىكتەر  جينالدى. جارىس تاي ، قۇنان، توپ بايگە جانە ۇلى الامان بايگە بولىپ ءتورت كەزەڭمەن وتكىزىلدى.IMG_3430

ءبىرىنشى كەزەڭدە 5 شاقىرىمعا جارىسقا تۇسكەن  37 تايدىڭ   اراسىنان  وزىپ كەلگەن  جامبىل اۋداندىق قابىلەت ءناسىرحانۇلىنىڭ اقاۋكەرى جۇلدەگە تىگىلگەن تايدى جەتەلەدى. ال 11 شاقىرىمدىق قۇنان بايگەگە 40 قۇنان باقتارىن سىنادى. مۇندا  «بايسەركە اگرودان»  كەلگەن  تەمىرحان دوسمۇحامەتوۆتىڭ    «ولجا» اتتى تورىسى  قارا ءۇزىپ كەلىپ، جۇلدەگە تىگىلگەن قوس قۇناندى جەتەكتەپ قايتتى.  ال توپ بايگەدە  شاشاسىنا شاڭ جۋىتپاعان جامبىل اۋداننىنان كەلگەن باعىداتتىڭ  باقتورىسى تىگىلگەن 5 جىلقىنى الدىنا سالدى. ال ۇلى الامان بايگەنىڭ  باس جۇلدەسىنە  تىگىلگەن 7 جىلقىنى قاراتال اۋداننان كەلگەن  مەيرحان بۇلعىنوۆتىڭ  «كوبيت» اتتى جيرەنىنىڭ  يەسىنە بۇيىردى. بايگەنىڭ بۇل ءتۇرى بويىنشا جەتى ورىنعا اقشالاي سىيلىقتار بەرىلدى. ال قالعان ءۇش ءتۇرى بويىنشا بەس ورىنعا جۇلدە تاعايىندالىپ، ولارعادا 500 مىڭ تەڭگە مەن 30 تڭگە ارالىعىنداعى اقشالاي سىيلىقتارمەن ماراپاتتالدى.IMG_3364

«ەلگە ەل قوسىلسا قۇت،  ەلدەن ەل كەتسە جۇت» دەمەكشى  كەلەشەكتە  بىرلىگىمىز نىعايىپ، حالقىمىزدىڭ  سانى كوبەيىپ، وسىلايشا  ەلىمىزدىڭ ەڭسەسىن كوتەرۋگە بارىنشا ات سالىسا تۇسسەك نۇر ۇستىنە  نۇر بولار ەدى.  وسى وتكىزىلگەن  ءدۇبىرلى دودا دا  وسىنداي ماقساتتى كوزدەپ، ۇلتىمىزدىڭ  قاسيەتتى سالت داستۇرلەرىن  جاڭعىرتۋعا  باعىتتالعانى داۋسىز. «جۇيرىكتەن جۇيرىك وزار جارىسقاندا» دەيدى عوي حالىق ءتامسىلى. مىنە، وسى بايراقتى  بايگەدە ناعىز جۇيرىكتەر وزدەرىنىڭ مىقتىلىعىن دالەلدەپ، جۇرتشىلىقتىڭ قوشەمەتىنە بولەندى.IMG_3386

 

                                                                سالتانات قۇمارحان

                                                                       سالقۇمار

kerey.kz

Related Articles

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. اقىل-ويى ەركىن، ءماندى، قۇندى دۇنيەلەر تۋعىزا الاتىن، جاسامپازدىق قۋاتى زور ادامدار بولادى. سول سياقتى وركەنيەتتىك الەۋەتى (پوتەنتسيالى) زور حالىقتار بولادى. ونداي قاسيەت وزىندىك قۇندىلىقتار جۇيەتىن جاساي الاتىن، ەشكىمگە ۇقسامايتىن، تەرەڭ تامىرلى رۋحانياتى بار حالىقتاردا بولادى. قازاقتىڭ بۇكىل تاريحى مەن مادەنيەتى ءبىزدىڭ سونداي حالىقتار ساناتىنا جاتاتىنىمىزدىڭ ايعاعى. سونداي ايعاق ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى كوكباي جاناتايۇلى شىعارماشىلىعىندا مولىنان تابىلادى… كەشە سەمەي قالاسىنداعى ابايدىڭ قورىق- مۋزەيىندە كوكباي جاناتايۇلىنىڭ 165 جىلدىعىنا ارنالعان “ابايدان ساباق الدىم بالا جاستان” اتتى ادەبي كەش ءوتتى. زال بەلگىلى ابايتانۋشى، پروفەسسور جاندوس اۋباكىردىڭ تاعىلىمى مول، اسەرلى بايانداماسىن ەرەكشە ىنتامەن تىڭدادى. سپيكەردى تىڭداپ وتىرىپ: ء“بىز كوكبايدى ءتىپتى بىلمەيمىز دەۋگە بولعانداي ەكەن عوي… كەيدە ءتىپتى جەڭىل، ءۇستىرت

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: