ЖҮЙРІКТЕН ЖҮЙРІК ОЗДЫ ЖАРЫСҚАНДА

| Apr 26, 2018

Рухани жаңғыру

Атамекенге ақ шашу…

ЖҮЙРІКТЕН ЖҮЙРІК ОЗДЫ ЖАРЫСҚАНДА

Бағзы заманнан бері бабаларымыздың жеңісі де жетістігіде жылқымен өлшенген ғой, сондықтан болар «Атты ер сақтайды, ерді ел сақтайды» деп данышпан халқымыз бекер айтпаған. Ер жігіттің бес қаруыныңда бірі де осы ат, кезінде Ақан серінің Құлагері, Қабанбайдың Қубас аты, Жәнібектің Көк дөнені, Марғабылдың Қара қасқасы да осыған дәлел. Былай айтқанда қазақты аттан бөліп қараудың өзі күнә секілді.

Кезінде ат құлағында ойнап, бірде көкпар тартса, бірде бәйгеге аттарын қосып, төрт маусым бойы желдің өтінде, малдың шетінде, аттың жалында, түйенің қомында көшіп жүрген көшпенділердің ұрпағымыз дейтініміз де содан. Қазақ қай жерде болса да қазақтығын істейді демекші, шет елден атамекенін аңсап келген, әсіресе қытай елінен отанына оралған қандастарымыздың көбі ат құлағымен ойнап өскен жандар.

Міне, егеменді ел болып, есімізді жйнағалы атамекенге қаншама қандастарымыз қоныс аударды десеңізші, солардың ішінде талай ақын, жазушы, өнерпаздар, білікті мамандар, саудагер, мал шаруашылығы болсын үлесін қосып жатқандары да жетіп артылады.

Өз еліне келіп, өзегіндегі жүрген өкініш-қайғылары сейіліп шат-шадыман тірлік кешкен қандастарымыздың қатарында атқа мінер, ұлтжанды азаматтар аз емес. Солардың арасындағы Сетерхан, Бейсен, Мұратжан, Ердібек, Қадырнұр Қабылет, тағыда аты аталмаған белсенді азаматтар Алматы обыстық бәйге федерациясымен бірлесіп Ел басының рухани жаңғыру мақаласы аясында және Бірінші мамыр бірлік мерекесіне орай Талдықорғанның атшабарында «Атамекенге ақ шашу» атты ат бәйгесін ұйымдастырды.

Әнұранымыз орындалып, ақсақалды аталарымыздың ақбатасы беріліп, ақ жаулықты аналарымыздың ақ шашуы шашылып басталған дүбірлі думан әуелеген әнге ұласты.

Ең қызығы 125 кг көк қошқарды көтеру болды. Білектілер мен жүректілердің бұл сынында Көксу ауданынан келген Мирас есімді атанжілікті азамат осы қошқарды 30 мәрте көтеріп, халықтың таңдайын қақтырды.

Бұл ұлы дала төсін дүбірлеткен бәйгеге қатысуға арысы Өскеменнен берісі Алакөлден талай тойларда топжарган сәйгүліктер жиналды. Жарыс тай , құнан, топ бәйге және ұлы аламан бәйге болып төрт кезеңмен өткізілді.

Бірінші кезеңде 5 шақырымға жарысқа түскен 37 тайдың арасынан озып келген Жамбыл аудандық Қабылет Нәсірханұлының Ақаукері жүлдеге тігілген тайды жетеледі. Ал 11 шақырымдық құнан бәйгеге 40 құнан бақтарын сынады. Мұнда «Байсерке агродан» келген Темірхан Досмұхаметовтың «Олжа» атты торысы қара үзіп келіп, жүлдеге тігілген қос құнанды жетектеп қайтты. Ал топ бәйгеде шашасына шаң жуытпаған Жамбыл ауданнынан келген Бағыдаттың Бақторысы тігілген 5 жылқыны алдына салды. Ал ұлы аламан бәйгенің бас жүлдесіне тігілген 7 жылқыны Қаратал ауданнан келген Мейрхан Бұлғыновтың «Көбит» атты жиренінің иесіне бұйырды. Бәйгенің бұл түрі бойынша жеті орынға ақшалай сыйлықтар берілді. Ал қалған үш түрі бойынша бес орынға жүлде тағайындалып, оларғада 500 мың теңге мен 30 тңге аралығындағы ақшалай сыйлықтармен марапатталды.

«Елге ел қосылса құт, елден ел кетсе жұт» демекші келешекте бірлігіміз нығайып, халқымыздың саны көбейіп, осылайша еліміздің еңсесін көтеруге барынша ат салыса түссек нұр үстіне нұр болар еді. Осы өткізілген дүбірлі дода да осындай мақсатты көздеп, ұлтымыздың қасиетті салт дәстүрлерін жаңғыртуға бағытталғаны даусыз. «Жүйріктен жүйрік озар жарысқанда» дейді ғой халық тәмсілі. Міне, осы байрақты бәйгеде нағыз жүйріктер өздерінің мықтылығын дәлелдеп, жұртшылықтың қошеметіне бөленді.

Салтанат Құмархан

Салқұмар

kerey.kz

Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті

kerey.kz

Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін
Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

kerey.kz

Бұған нақты жауап – жоқ, бұл шешімнен ешбір тілдің, соның ішінде, орыс тілінің де құқы шектелмейді. Неге? Өйткені конституциядағы мемлекеттік тіл мәртебесі биліктің жұмыс тілін ғана реттейді. Ол норманың қарапайым адамдардың қатынас тіліне қатысы жоқ. Яғни, мемлекеттік тіл – мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдары жұмыс істейтін тіл деген сөз. Бұл шешім орысша сөйлейтіндердің құқығын шектемейді, орысша сөйлеуге тыйым салмайды. Қарапайым адамдар үйінде, қоғамдық орындарда, бизнесте, медиа мен мәдениет ошақтарында қалаған тілінде сөйлей де, жұмыс істей де алады. Бұған конституцияның басқа баптары нақты кепіл болып отыр. Ал жаңа конституцияда 9-баптың 2-тармағы қазіргі күйінде қалса, бұл – қазақ тілінің құқығын шектейді. Себебі мемлекеттік органдар құжаттарды өздері үйренгендей алдымен орысша жазып,
Қазіргі биліктің ең үлкен қорқынышы…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Конституциядан орыс тілін алып тастасақ, Ресей бізге соғыс аша ма? Билік осылай қорқыта бастады. Бірақ ол сұраққа қысқа жауап – жоқ. Себебі, Ресейге қарсы Әзірбайжан да, Армения да неше түрлі әрекетке барды, барып та жатыр, бірақ оларға қазір соғыс қаупі төніп тұрған жоқ. Бұл әдісті саяси манипуляция дейді, шын мәнінде, бұны қазіргі статус-кво жағдайын сақтап қалғысы келетін жүйенің асығыс ойлап тапқан аргументі деуге болады. Ойлап көріңізші, Ресейге біздің мемлекеттік органдар қай тілде іс-қағаз жүргізетіні емес, лоял болғанымыз керек. Ендеше, Ресей біздің лоялдығымызды сақтап қалғысы келсе, конституциядағы тіл мәселесіне қарсы болмауы керек. Себебі бұл ішкі тұрақтылық мәселесі. Дені сау елдің билігі өз көршісіне осындай қарсы аргумент айтар еді. Енді
Бізді басқарып отырған бір топ адам үшін орыс тілі – ИВЛ аппараты іспетті.

kerey.kz

Арман Әлменбет Екі-үш күн уайымға салынып кеттім. Осы соңғы жазғаным болсын. Әрі қарай Құдайға тапсырып, жұмысымды істейін. 6 ақпан күнгі ойым: Бізді басқарып отырған бір топ адам үшін орыс тілі – ИВЛ аппараты іспетті. Ковид кезінде өкпесі жұмыс істемей қалған адамдарға Түркиядан ИВЛ деген аппарат әкелгені естеріңізде ме? ИВЛ болмай, қанша адам өліп қалды. Орыс тілін алып тастасақ, Мәңгілік ел мен Есіл өзенінің ортасындағы бес-алты ғимарат босап қалады. Тек орысша ойланатын адамдар жиналып ап, өздері әдемі отыр о жерде. Менің түсінігімде, орыс тілін конститциядан алып тастау үшін оған алдын ала дайындалу керек. Соңғы екі жарым жылда осыны қатты ойланып жүрмін. Ұсынайын деп едім, қызығатын адам таба алмадым. Сөйтіп «Ана тіл
Тек тілге байланысты…

kerey.kz

Қазақ Республикасында бір ғана мемлекеттік тіл бар. Ол- қазақ тілі. Қазақ тілінен басқа ешбір екінші тілге мемлекеттік мәртебе берілмеуі керек! Отыз жылдан астам уақыттан бері геосаяси ахуалды сылтауратып келдік. Енді біздің де мінезімізді һәм мысымызды көрсететін уақыт келді. ҚР-ның азаматы һәм салық тапсырушы қатардағы тұрғыны ретінде талап етемін! Алдағы бес жылда Қазақ Республикасында елеулі демографиялық өзгерістер болады. Атап айтқанда 2030 жылынан кейін қазақтардың республикадағы жалпы үлесі 80-85% ке дейін артады. Славян халықтарының өсімі азайып 10%-ға дейін түседі. Есесіне елдегі түркітілдес өзбек, татар, ұйғырлардың өсімі еселеп өсіп тіпті 10-15 жылда орыстардың орнын басып озуы мүмкін. Сол кезде Қазақ Республикасындағы жалпы түркітілдес халықтардың үлес салмағы 85-90% ке жетеді. Нәтижесінде қазақ мектептерінің саны,