|  | 

كوز قاراس

ارتىق ماماندار دايىنداپ، ارتىق اقشا شاشۋ كىمگە كەرەك، مامين مىرزا!

 

ونەركاسىپ سالاسىندا جاڭادان جۇمىس ورىندارى اشىلۋدا دەپ كوپ
ۇرانداتقانىمىزبەن ونىڭ ناقتى كولەمى كوڭىل كونشىتەرلىك ەمەس. ستاتيستيكا جونىندەگى
كوميتەتتىڭ مالىمەتتەرىنە قاراعاندا ەلىمىزدەگى اسا ءىرى جانە ورتاشا كاسىپورىنداردا بارلىعى
2 ملن. 416 مىڭ ادام ەڭبەك ەتەدى ەكەن دە ۇستىمىزدەگى جىلى ولار وسى ساننىڭ تەك 0,5 پايىزى
كولەمىندە عانا ، ياعني 11 مىڭ جاڭا جۇمىسكەر ماماندار قابىلداي الادى.
جالپى ەكونوميكامىزدا ءوسىم بار بولعانىمەن تەحنيكالىق ماماندىقتارعا دەگەن
سۇرانىس بارىنشا تومەن بولىپ شىقتى. 2014-2018 جىلدار ارالىعىندا ازىق-تۇلىك
وندىرىسىندە – 1600, ءتۇستى مەتاللۋرگيادا – 700, اگروحيميادا – 800, تەمىرجول تەحنيكاسى
وندىرىسىندە – 100 عانا جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلعان. بۇل 5 جىلدىق مەرزىمگە تىم از. ول
ول ما، مۇناي-گاز سالاسىندا جاڭا جۇمىس ورىندارى ءتىپتى اشىلماعان. ال قۇرىلىس
ماتەريالدارىن جاساۋ سالاسىندا – 8900, مۇناي وڭدەۋدە – 1000, ونەركاسىپكە قاجەتتى
حيميكاتتار دايىنداۋدا – 1800, مۇناي وڭدەۋ سالاسىنا جاراقتار شىعارۋ مەن مۇناي
وندىرۋدە – 1000, ەلەكتر جاراقتارىن شىعارۋدا – 1300, اۆتوكولىك شىعارۋدا – 300,
اۋىلشارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن شىعارۋدا – 400 جۇمىس ورىندارى قىسقارعان.
جاعداي وسىلاي بولسا دا ۇكىمەت جۇمىسشى ماماندىقتارىن دايىنداۋدىڭ
قانشالىقتى قاجەتتىلىگىنە ءجىتى نازار اۋدارماي، ۇرانشىلدىققا سالىنىپ وتىرعانىن
ماجىلىستەگى «حالىق كوممۋنيستەرى» فراكتسياسى اشىپ، اشكەرەلەپ وتىر. فراكتسيا جەتەكشىسى
ايقىن قوڭىروۆتىڭ ۇكىمەت باسشىسى ا.مامينگە جولداعان ساۋالىنان وسىنى كورۋگە
بولادى. وندا «بارىنە تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم» باعدارلاماسى جاعدايدى تولىق
ەكشەمەي نەمقۇرايلىقپەن جاسالىپ، بيۋدجەتتىڭ قاراجاتىن بوسقا شاشۋدا ەكەندىگى
ايتىلعان.
ارينە، ناقتى قاجەتتىلىكتىڭ كولەمىن زەرتتەمەي، 670 مىڭ تەحنيكالىق مامان
دايىندايمىز دەپ داۋرىققاندىق – ۇرانشىلدىقتىڭ ناعىز كورسوقىرلىق كورىنىسى. جوعارىدا
ايتقانىمىزداي بىزگە جىلىنا 10-11 مىڭ عانا تەحنيكالىق مامان كەرەك، ال بەس جىلدا ول 60
مىڭنان اسپايدى…
بىراق جاستاردىڭ كوبى بۇل بوس داۋرىقپاعا جەلىككەن جوق، ويتكەنى ۇكىمەتپەن
سالىستىرعاندا ولار تەحنيكالىق ماماندىقتارعا دەگەن سۇرانىستىڭ تومەن ەكەنىن ومىردە
كورىپ ءجۇر. سوندىقتان باعدارلاما العاشقى كەزەڭىنىڭ وزىندە كوزدەگەن ماقساتىنا جەتە
الماعان. الايدا مەملەكەت بۇعان ءمان بەرىپ جاتقان جوق، كەرىسىنشە جىل سايىن باعدارلاما
بويىنشا بولىنگەن شىعىنداردى ارتتىرا بەرىپ، بيۋدجەتتى سورلاتۋدا. الدە… الدە ءبىزدىڭ
ۇكىمەت مەملەكەتتىڭ بە، الدە تەحنيكالىق ماماندىقتار دايىندايتىن جوو-لاردىڭ
مۇددەسىن كوزدەي مە، وسى جاعى بەلگىسىز…
«حالىق كوممۋنيستەرى» فراكتسياسى ءوز ساۋالدارىندا ۇكىمەتتىڭ نازارىن وسى ماسەلەنى
ءجىتى زەرتتەۋگە نازار اۋدارۋ ءۇشىن تومەندەگىدەي سۇراقتار قويىپتى:

2

1.«بارىنە تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم» باعدارلاماسى بويىنشا جاڭادان تۇسەتىندەرگە
اقشا شىعارۋعا قانداي نەگىز بارى ايقىندالدى ما؟
2.ناقتى ماماندىقتار بويىنشا قانشا ادامعا كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ كەرەكتىگى
قانداي دەرەكتەرگە سۇيەنىپ ەسەپتەلدى؟ مۇنىڭ عىلىمي نەگىزى بار ما؟
3.يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى بويىنشا باسىمدى باعىتتار دەپ بەلگىلەنگەن سالالاردا
جۇمىس ورىندارىنىڭ ازايۋ سەبەبى نەدە؟ ولاردى كوبەيتۋ ءۇشىن قانداي شارالار
قاراستىرىلعان؟
مىنە، وسىنداي ناقتى سۇراقتار قويىلعان، بىراق سوعان ۇكىمەت دايەكتىلىكپەن جاۋاپ
بەرە الار ما ەكەن…

س.ەلەۋ، ساراپشى

kerey.kz

Related Articles

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

  • ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى.

    ارمان المەنبەت ەكى-ءۇش كۇن ۋايىمعا سالىنىپ كەتتىم. وسى سوڭعى جازعانىم بولسىن. ءارى قاراي قۇدايعا تاپسىرىپ، جۇمىسىمدى ىستەيىن. 6 اقپان كۇنگى ويىم: ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى. كوۆيد كەزىندە وكپەسى جۇمىس ىستەمەي قالعان ادامدارعا تۇركيادان يۆل دەگەن اپپارات اكەلگەنى ەستەرىڭىزدە مە؟ يۆل بولماي، قانشا ادام ءولىپ قالدى. ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، ماڭگىلىك ەل مەن ەسىل وزەنىنىڭ ورتاسىنداعى بەس-التى عيمارات بوساپ قالادى. تەك ورىسشا ويلاناتىن ادامدار جينالىپ اپ، وزدەرى ادەمى وتىر و جەردە. مەنىڭ تۇسىنىگىمدە، ورىس ءتىلىن كونستيتتسيادان الىپ تاستاۋ ءۇشىن وعان الدىن الا دايىندالۋ كەرەك. سوڭعى ەكى جارىم جىلدا وسىنى قاتتى ويلانىپ ءجۇرمىن. ۇسىنايىن دەپ ەدىم، قىزىعاتىن ادام تابا المادىم. ءسويتىپ «انا ءتىل

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: