|  |  | 

مادەنيەت رۋحانيات

«التىن ورداعا-750 جىل». بابالار مۇراسىن ناسيحاتتاۋ بالاباقشادان باستالۋ كەرەك – ۇستازدار

 

باتىر بابالاردىڭ مۇراسىن ناسيحاتتاۋ بالاباقشادان باستالۋ كەرەك. بيىل التىن وردانىڭ قۇرىلعانىنا -750 جىل. كۇللى ەل كولەمىندە ەسكە الىپ جاتقان تاريحي وقيعانى كىشكەنتاي بۇلدىرشىندەرگە تاربيەشىلەر وزگەشە ادىسپەن جەتكىزدى دەپ حابارلايدى kerey.kz اقپاراتتىق پورتالىنىڭ ءتىلشىسى.

WhatsApp Image 2020-02-18 at 5.24.44 PM

الماتى قالاسى، الاتاۋ اۋدانى كمقك №37 بوبەكجاي – بالاباقشاسىندا بولعان سەمينارعا تەك بالالار عانا ەمەس، قالانىڭ وزگە مەكەمەلەرىنەن دە ۇستاز-تاربيەشىلەر قاتىستى. «التىن ورداعا -750» جىل اتتى سەمينارعا ۇزاق ۋاقىت دايىندالعان بالالار ءبىر ءسات وزدەرىن بۇرىنعىنىڭ جاۋىنگەرى رەتىندە سەزىندى.

WhatsApp Image 2020-02-18 at 5.24.48 PM

ەل قورعاۋدا ەرلەردىڭ رولىندە ويناعان بالالاردىڭ قىلىشپەن شايقاسۋى كورىنىستىڭ كوركىن اشا ءتۇستى. حاس باتىر رەتىندە نەگىزگى جاتتىعۋلاردى جاساپ، دەنەلەرىن شىنىقتىردى. «جەكپە- جەك»، «تۋىڭدى تىك» ويىندارى ويناتىلدى. كورىنىس سوڭىندا جەڭىستەن ءسۇيىنشى سۇراعان اجەي التىن وردانىڭ ءتول تەڭگەسىن تاراتتى. بۇلدىرشىندەرگە باعزى تاريحتان مالىمەت بەرەتىن كورىنىستەن سوڭ پەداگوگتار شەبەرلىك ساباعىنا قاتىستى. سەمينارعا «قالالىق مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە ءبولىمىنىڭ باسشىسى لۋنارا ماساقباەۆا جانە ادىسكەر گۇلناز سەرىكقىزى باستاپ وزگە دە بالاباقشالاردان پەداگوگتار قاتىستى.

WhatsApp Image 2020-02-18 at 5.24.48 PM-2

«بيىل ۇلىق ۇلىس – ايبىندى التىن وردانىڭ قۇرىلعانىنا 750 جىل تولىپ وتىر. وسىعان وراي پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ التىن وردانىڭ 750 جىلدىعىن لايىقتى اتاپ ءوتۋ جانە ۇلىستىڭ نەگىزىن قالاعان جوشى حان ەسىمىن ۇلىقتاۋ تۋرالى سوزدەرىن زور ىقىلاسپەن قابىلدادىق. سەميناردا تاربيەلەنۋشىلەر ءوز ونەرلەرىن كورسەتىپ، پەداگوگتار وزدەرى تىككەن قۋىرشاقتارىنا جان ءبىتىرىپ، مۋزىكالىق ءنومىر كورسەتتى. پەداگوگتار ءبىر –بىرىمەن وي ءبولىستى. قوناقتار ءوز ويلارىن ەركىن جەتكىزىپ، شىن جۇرەكتەن العىستارىن ءبىلدىردى»،-دەدى شارانى ۇيىمداستىرۋشىلار.

WhatsApp Image 2020-02-18 at 5.24.49 PM

1269 جىلى تالاس قۇرىلتايىندا دەربەستىگى تولىق مويىندالعان التىن وردا (جوشى ۇلىسى) يمپەرياسىنىڭ 750 جىلدىعى بيىل تويلانباق. جوشىنىڭ ۇلدارى باتۋ حان نەگىزىن قالاپ، بەركە حان ىرگەسىن بەكىتكەن «التىن وردا» موڭكە تەمىردىڭ بيلىگى تۇسىندا 1269 جىلى تالاس وزەنىنىڭ بويىندا شاقىرىلعان شىڭعىس ۇرپاقتارىنىڭ قۇرىلتايىندا ءوز الدىنا دەربەس يمپەريا ەكەنىن تولىق مويىنداتۋعا قول جەتكىزدى. قازاق دالاسىندا وسىدان سەگىز عاسىر بۇرىن قۇرىلعان الىپ يمپەريا التىن وردانىڭ مەرەيتويى ۇلىتاۋدا وتەدى.

«ءىس-شارانىڭ ماقساتى “التىن وردانىڭ” تاريحىن مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالارعا قىزىقتى، ءارى تۇسىنىكتى ەتىپ جەتكىزۋ ەدى. وقۋ قىزمەتىندە بالالار وزدەرىن سول “التىن وردا” ۇلىسىنىڭ باتىرىنداي كورسەتە ءبىلدى. التىن وردانىڭ 750 جىلدىعىن تويلاۋ “ماڭگىلىك ەل” بولۋدى كوزدەگەن ەلباسىمىز ن.نازارباەۆتىڭ باستاماسى. “التىن ورداعا -750 جىل” اتتى تاريحي ماڭىزى بار مەرەكەلىك ءىس-شارانى قالالىق دەڭگەيدە وتكىزدىك. قالاداعى وزگە بالاباقشالاردان دا پەداگوگ مامانداردى شاقىردىق. ويعا العان جوسپارىمىز ورىندالىپ، بالالار ءوز دەڭگەيىندە تاريحتان ماعۇلمات الدى»، -دەدى كمقك N 37 بوبەكجاي-بالاباقشاسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى اينۇر الىمبەكوۆا.
ءامىربولات قۇسايىنۇلى، الماتى

Related Articles

  • قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    Zhalgas Yertay قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق. ول حالىقتىڭ ىشكى كۇشى مەن بيلىكتىڭ ساياسي ەركىنە قارايلاپ تۇر ەرتەرەكتەن باستايىق. باياعىدا قازاقتىڭ باستى پروبلەماسى سانىندا ەدى، ول راس. قازاقتار ءوز جەرىندە ازشىلىققا اينالعان-دى. ال قالادا قازاقشا ەستۋ قيىن بولاتىن. مەكتەپتەردە، ۋنيۆەرسيتەتتەردە، مەملەكەتتىك باسقارۋدا، بيزنەستە قازاق ءتىلى شەتتەتىلدى. سول كەزدە قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى دەموگرافياعا تاۋەلدى ەدى. بۇل لوگيكا ۇزاق ۋاقىت دۇرىس سانالعان. بىراق بۇگىنگى قازاقستانعا قاراساق، جاعداي وزگەردى. قازاقتار كوپشىلىككە اينالدى. قازاق ءتىلىن تۇسىنەتىندەر مەن سويلەيتىندەر سانى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتتى. قازاق مەكتەبىنە باراتىن بالالاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. قازاق ءتىلى كۇندەلىكتى ءومىردىڭ نەگىزگى تىلىنە اينالدى. بىراق نەگە ءتىل ماسەلەسى ءالى وزەكتى بولىپ تۇر؟ ماسەلە سانعا ەمەس، ساناعا

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. اقىل-ويى ەركىن، ءماندى، قۇندى دۇنيەلەر تۋعىزا الاتىن، جاسامپازدىق قۋاتى زور ادامدار بولادى. سول سياقتى وركەنيەتتىك الەۋەتى (پوتەنتسيالى) زور حالىقتار بولادى. ونداي قاسيەت وزىندىك قۇندىلىقتار جۇيەتىن جاساي الاتىن، ەشكىمگە ۇقسامايتىن، تەرەڭ تامىرلى رۋحانياتى بار حالىقتاردا بولادى. قازاقتىڭ بۇكىل تاريحى مەن مادەنيەتى ءبىزدىڭ سونداي حالىقتار ساناتىنا جاتاتىنىمىزدىڭ ايعاعى. سونداي ايعاق ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى كوكباي جاناتايۇلى شىعارماشىلىعىندا مولىنان تابىلادى… كەشە سەمەي قالاسىنداعى ابايدىڭ قورىق- مۋزەيىندە كوكباي جاناتايۇلىنىڭ 165 جىلدىعىنا ارنالعان “ابايدان ساباق الدىم بالا جاستان” اتتى ادەبي كەش ءوتتى. زال بەلگىلى ابايتانۋشى، پروفەسسور جاندوس اۋباكىردىڭ تاعىلىمى مول، اسەرلى بايانداماسىن ەرەكشە ىنتامەن تىڭدادى. سپيكەردى تىڭداپ وتىرىپ: ء“بىز كوكبايدى ءتىپتى بىلمەيمىز دەۋگە بولعانداي ەكەن عوي… كەيدە ءتىپتى جەڭىل، ءۇستىرت

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: