«Алтын Ордаға-750 жыл». Бабалар мұрасын насихаттау балабақшадан басталу керек – Ұстаздар

«Altın Ordağa-750 jıl». Babalar mwrasın nasihattau balabaqşadan bastalu kerek – Wstazdar

| Feb 18, 2020

Batır babalardıñ mwrasın nasihattau balabaqşadan bastalu kerek. Biıl Altın Ordanıñ qwrılğanına -750 jıl. Külli el köleminde eske alıp jatqan tarihi oqiğanı kişkentay büldirşinderge tärbieşiler özgeşe ädispen jetkizdi dep habarlaydı kerey.kz aqparattıq portalınıñ tilşisi.

Almatı qalası, Alatau audanı KMQK №37 böbekjay – balabaqşasında bolğan seminarğa tek balalar ğana emes, qalanıñ özge mekemelerinen de wstaz-tärbieşiler qatıstı. «Altın Ordağa -750» jıl attı seminarğa wzaq uaqıt dayındalğan balalar bir sät özderin bwrınğınıñ jauıngeri retinde sezindi.

El qorğauda erlerdiñ rölinde oynağan balalardıñ qılışpen şayqasuı körinistiñ körkin aşa tüsti. Has batır retinde negizgi jattığulardı jasap, denelerin şınıqtırdı. «Jekpe- jek», «Tuıñdı tik» oyındarı oynatıldı. Körinis soñında jeñisten süyinşi swrağan äjey Altın Ordanıñ töl teñgesin tarattı. Büldirşinderge bağzı tarihtan mälimet beretin körinisten soñ pedagogtar şeberlik sabağına qatıstı. Seminarğa «Qalalıq mektepke deyingi tärbie böliminiñ basşısı Lunara Masaqbaeva jäne ädisker Gülnaz Serikqızı bastap özge de balabaqşalardan pedagogtar qatıstı.

«Biıl Wlıq wlıs – aybındı Altın Ordanıñ qwrılğanına 750 jıl tolıp otır. Osığan oray Prezident Qasım-Jomart Toqaevtıñ Altın Ordanıñ 750 jıldığın layıqtı atap ötu jäne wlıstıñ negizin qalağan Joşı han esimin wlıqtau turalı sözderin zor ıqılaspen qabıldadıq. Seminarda tärbielenuşiler öz önerlerin körsetip, pedagogtar özderi tikken quırşaqtarına jan bitirip, muzıkalıq nömir körsetti. Pedagogtar bir –birimen oy bölisti. Qonaqtar öz oyların erkin jetkizip, şın jürekten alğıstarın bildirdi»,-dedi şaranı wyımdastıruşılar.

1269 jılı Talas qwrıltayında derbestigi tolıq moyındalğan Altın Orda (Joşı wlısı) imperiyasınıñ 750 jıldığı biıl toylanbaq. Joşınıñ wldarı Batu han negizin qalap, Berke han irgesin bekitken «Altın Orda» Möñke Temirdiñ biligi twsında 1269 jılı Talas özeniniñ boyında şaqırılğan Şıñğıs wrpaqtarınıñ qwrıltayında öz aldına derbes imperiya ekenin tolıq moyındatuğa qol jetkizdi. Qazaq dalasında osıdan segiz ğasır bwrın qwrılğan alıp imperiya Altın Ordanıñ mereytoyı Wlıtauda ötedi.

«İs-şaranıñ maqsatı “Altın Ordanıñ” tarihın mektep jasına deyingi balalarğa qızıqtı, äri tüsinikti etip jetkizu edi. Oqu qızmetinde balalar özderin sol “Altın Orda” wlısınıñ batırınday körsete bildi. Altın Ordanıñ 750 jıldığın toylau “Mäñgilik el” boludı közdegen Elbasımız N.Nazarbaevtıñ bastaması. “Altın Ordağa -750 jıl” attı tarihi mañızı bar merekelik is-şaranı qalalıq deñgeyde ötkizdik. Qaladağı özge balabaqşalardan da pedagog mamandardı şaqırdıq. Oyğa alğan josparımız orındalıp, balalar öz deñgeyinde tarihtan mağwlmat aldı», -dedi KMQK N 37 böbekjay-balabaqşasınıñ meñgeruşisi Aynwr Älimbekova.
Ämirbolat Qwsayınwlı, Almatı

Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

kerey.kz

Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa
Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

kerey.kz

Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ
KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

kerey.kz

Adamnıñ bäri birdey emes. Aqıl-oyı erkin, mändi, qwndı dünieler tuğıza alatın, jasampazdıq quatı zor adamdar boladı. Sol siyaqtı örkeniettik äleueti (potencialı) zor halıqtar boladı. Onday qasiet özindik qwndılıqtar jüyetin jasay alatın, eşkimge wqsamaytın, tereñ tamırlı ruhaniyatı bar halıqtarda boladı. Qazaqtıñ bükil tarihı men mädenieti bizdiñ sonday halıqtar sanatına jatatınımızdıñ ayğağı. Sonday ayğaq Abaydıñ aqındıq mektebiniñ körnekti ökili Kökbay Janataywlı şığarmaşılığında molınan tabıladı… Keşe Semey qalasındağı Abaydıñ qorıq- muzeyinde Kökbay Janataywlınıñ 165 jıldığına arnalğan “Abaydan sabaq aldım bala jastan” attı ädebi keş ötti. Zal belgili abaytanuşı, professor Jandos Äubäkirdiñ tağılımı mol, äserli bayandamasın erekşe ıntamen tıñdadı. Spikerdi tıñdap otırıp: “Biz Kökbaydı tipti bilmeymiz deuge bolğanday eken ğoy… Keyde tipti jeñil, üstirt
ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

kerey.kz

Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı. «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq
Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

kerey.kz

Bügin Almatı qalası äkimdigi Mädeniet basqarmasınıñ wyımdastıruımen Panfilov köşesi boyındağı sahnada Naurız merekesine arnalğan «Än qanatındağı Naurız» attı jas orındauşılardıñ dästürli än keşi joğarı deñgeyde ötti. Almatı qalası HH ğasırdıñ 30-jıldarınan bastap wlt mädenietiniñ wyıtqısı, ordası qızmetin atqarıp keledi. Dästürli önerdiñ iri ökilderi, zertteuşileri osı qalada twrıp, eñbek etti. Qazir de professionaldıq tiptegi dästürli muzıkanıñ eñ iri oşağı – Almatı. Mwnda etnomuzıkanıñ belgili qayratkerleri, dästürli dombıraşı, qobızşı, sıbızğışı, änşi-termeşiler äzirleytin arnaulı orta jäne joğarı oqu orındarı, öner wjımdarı şoğırlanğan. Qazaq köne muzıka aspaptarınıñ jer betindegi jalğız muzeyi men elimizdegi jalğız dästürli öner teatrı da osında. Soñğı uaqıttarı Almatı qalasında dästürli önerdi nasihattap jürgen jas önerpazdardıñ arnayı än keşi ötpep edi.