|  | 

كوز قاراس

قازاق قىزدارىنىڭ وزگە ۇلت وكىلدەرىنە تۇرمىسقا شىعۋىنا “بويكوت” جاريالايمىن!

 

  • قارلىعاش نۇربايقارلىعاش نۇرباي

ۇلتتىڭ جامانى جوق. الايدا، ءاربىر ۇلتتىڭ ءوز ۇستانىمى، ءدىلى مەن ءدىنى، ادەت-عۇرپى، سالت-ءداستۇرى بار. ءجۇز جەردەن ماحاببات پەن تۇسىنىستىك بولعاننىڭ وزىندە ۇلتتىق بولمىسى جاعىنان ءبىر-بىرىنەن ەرەكشەلەنىپ، كوزقاراس ەكىگە بولىنەدى. بىرەۋدىڭ قاتەلىگىن كورىپ، ادام ونى قايتالاماۋعا تىرىسۋى تيic.
ءبىر بەيتانىس قىزدىڭ اڭگىمەسى ءالى ويىمنان كەتەر ەمەس. ۇلدە مەن بۇلدەگە ورانىپ، ەرتەگىدەگى حانشايىمداي ءومىر سۇرەمىن دەپ ويلاپ، اراب اراب جىگىتىنە تۇرمىسقا شىعادى. ءسويتىپ ونىمەن بىرىككەن اراب امىرلىگىنە كەتە بارادى. وندا بارعاندا كۇيەۋى قارا حيدجاپ كيگىزىپ، ۇيدە قاماپ ۇستايدى. وزىنەن باسقا تاعى ءۇش اراب ايەلى بار ەكەن. ول اراب جىگىتىنە تۇرمىسقا شىققانىنا قاتتى وكىنەدى. مۇندا نەگە كەلدىم دەپ جىلاۋمەن كۇندەرى وتەدى. ارمانى كوز الدىنان بال-بۇل ۇشادى. قاشۋدىڭ امالىن قاراستىرادى. بالالى بولادى. ەكى رەت قاشقاندا كۇيەۋى ۇستاپ الىپ، قۇجاتتارىن تارتىپ الىپ، ەلدەن شىعارمايتىنداي ەتەدى، قارا تىزىمگە ەنگىزەدى.
كۇيەۋى باسقا ەلگە ىسساپارعا كەتكەنىن پايدالانىپ، ۇيدە تىعۋلى قۇجاتتى تاۋىپ الىپ، بالاسىمەن قاشادى. قازاقستانعا باراتىن اقشاسى بولماعاندىقتان جول-جونەكەي كولىك توقتاتىپ، قايىر سۇراپ العا جىلجىپ وتىرعان. ەلشىلىكتەن كومەك سۇراپ، ەلگە ورالعان. اراب جىگىتىنە تۇرمىسقا شىققانىنا وكىنەتىنىن قايتا-قايتا ايتىپ، قازاق قىزدارىنىڭ باسقا ۇلت وكىلىنە تۇرمىسقا شىعۋىنا كەڭەس بەرمەيتىنىن، وعان قارسى ەكەنىن ءبىلدىردى. تانىمى مەن بولمىسى بولەك، كوزقاراستارى ءارتۇرلى بولعاندىقتان اركىم ءوز ۇلتىنا ۇيلەنگەنى دۇرىس ەكەن دەيدى ومىردەن تاياق جەگەن قۇربىم.
قىزدار، قۇلاقتارىڭىزعا «التىن سىرعا»، ەشقاشان، قانداي جاعداي بولماسىن وزگە ۇلت وكىلدەرىنە تۇرمىسقا شىعۋعا قىزىقپاڭىزدار! وزگە ۇلتقا تۇرمىسقا شىعىپ، شەكەسى قىزىپ جۇرگەن ىلۋدە ءبىر كەزدەسەر، ياعني 10 قىزدىڭ بىرەۋى عانا. ال قالعانى تۋعان-تۋىسىنان اجىراپ، توتىقۇستاي توردا ءومىر ءسۇرىپ،ەشقانداي بايلىق تا، باقىت تا جوق ەكەنىن ءبىلىپ، وكىنىپ جاتقاندارى بارشىلىق. بەيحابار كەتكەن قانشاما قازاق قىزدارى دا بار.
«باقىت وڭاي سيپاتپايدى بۇرىمىن» دەپ م.شاحانوۆ اعامىز ايتقانداي، باقىتتى الىستان ىزدەمەي، جانىڭىزدان ىزدەسەڭىز تابىلادى. سوندىقتان پاتەردەن پاتەرداى جاعالاسا دا قازاقتىڭ جىگىتىنىڭ ەتەگىنەن ۇستاعان دۇرىس. كەيبىر ادامدار ىشكىش، جالقاۋ قازاق جىگىتتەرىنە تۇرمىسقا شىققانشا، جاعدايى جاقسى وزگە ۇلتقا كەتكەن دۇرىس دەپ اقىل ايتادى. بىزدە باي بولسا بولدى، ۇلتىنا قاراماي كەتە بەر دەگەن قاعيدا پايدا بولا باستادى. تۇرمىسقا شىققىڭ كەلسە، شەتەلگە بارىڭدار، ول جاقتا ەركەكتەر كوپ دەيتىن پىكىرلەردى فەيسبۋكتەن وقىپ قالدىم.
بىردە تاكسيگە بىرگە مىنگەن قىزدىڭ جانىنداعى جىگىت تۇرىك ەكەن. ودان «بۇعان نەسىنە قىزىقتىڭ، قازاق جىگىتتەرى قۇرىپ قالدى ما» دەپ سۇرادىم. ول: «قازاقتىڭ جىگىتتەرى دورەكى، جالقاۋ، تۇرىكتىڭ جىگىتتەرى سياقتى قىزعا قاتتى كوڭىل بولمەيدى» دەدى. مىنە، وسىلاي ءبىر كىز باسقا ۇلتقا تاعى كەتتى. ال ولاردىڭ ءوز ەلدەرىندە ايەلى مەن بالا-شاعالارى بار. نە دەيمىز، وزگە ۇلتقا تۇرمىسقا شىعىپ قويعاندارعا باقىت تىلەيمىز. ال ءالى تۇرمىس قۇرماعان قىزدارعا وزگە ۇلت وكىلدەرىنە قۇمار بولماڭىزدار دەيمىز. قازاقستاندا قىزدار كوپ، جىگىتتەر از دەگەنمەنەن ۇيلەنەتىن جىگىتتەر بارشىلىق.
قورىتا ايتقاندا، قازاقتىڭ قانى بۇزىلماسىن، قازاق قىزدارى تەك قازاق جىگىتتەرىنە تۇرمىسقا شىقسىن!
قارلىعاش نۇرباي
Facebook-تەگى پاراقشاسىنان

Alashainasy.kz 

 

Related Articles

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

  • ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى.

    ارمان المەنبەت ەكى-ءۇش كۇن ۋايىمعا سالىنىپ كەتتىم. وسى سوڭعى جازعانىم بولسىن. ءارى قاراي قۇدايعا تاپسىرىپ، جۇمىسىمدى ىستەيىن. 6 اقپان كۇنگى ويىم: ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى. كوۆيد كەزىندە وكپەسى جۇمىس ىستەمەي قالعان ادامدارعا تۇركيادان يۆل دەگەن اپپارات اكەلگەنى ەستەرىڭىزدە مە؟ يۆل بولماي، قانشا ادام ءولىپ قالدى. ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، ماڭگىلىك ەل مەن ەسىل وزەنىنىڭ ورتاسىنداعى بەس-التى عيمارات بوساپ قالادى. تەك ورىسشا ويلاناتىن ادامدار جينالىپ اپ، وزدەرى ادەمى وتىر و جەردە. مەنىڭ تۇسىنىگىمدە، ورىس ءتىلىن كونستيتتسيادان الىپ تاستاۋ ءۇشىن وعان الدىن الا دايىندالۋ كەرەك. سوڭعى ەكى جارىم جىلدا وسىنى قاتتى ويلانىپ ءجۇرمىن. ۇسىنايىن دەپ ەدىم، قىزىعاتىن ادام تابا المادىم. ءسويتىپ «انا ءتىل

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: