|  | 

Köz qaras

Qazaq qızdarınıñ özge wlt ökilderine twrmısqa şığuına “BOYKOT” jariyalaymın!

 

  • Qarlığaş NwrbayQarlığaş Nwrbay

Wlttıñ jamanı joq. Alayda, ärbir wlttıñ öz wstanımı, dili men dini, adet-ğwrpı, salt-dästüri bar. Jüz jerden mahabbat pen tüsinistik bolğannıñ özinde wlttıq bolmısı jağınan bir-birinen erekşelenip, közqaras ekige bölinedi. Bireudiñ qateligin körip, adam onı qaytalamauğa tırısuı tiic.
Bir beytanıs qızdıñ äñgimesi äli oyımnan keter emes. Ülde men büldege oranıp, ertegidegi hanşayımday ömir süremin dep oylap, arab arab jigitine twrmısqa şığadı. Söytip onımen Birikken Arab Ämirligine kete baradı. Onda barğanda küyeui qara hidjap kigizip, üyde qamap wstaydı. Özinen basqa tağı üş arab äyeli bar eken. Ol arab jigitine twrmısqa şıqqanına qattı ökinedi. Mwnda nege keldim dep jılaumen künderi ötedi. Armanı köz aldınan bal-bwl wşadı. Qaşudıñ amalın qarastıradı. Balalı boladı. Eki ret qaşqanda küyeui wstap alıp, qwjattarın tartıp alıp, elden şığarmaytınday etedi, qara tizimge engizedi.
Küyeui basqa elge issaparğa ketkenin paydalanıp, üyde tığulı qwjattı tauıp alıp, balasımen qaşadı. Qazaqstanğa baratın aqşası bolmağandıqtan jol-jönekey kölik toqtatıp, qayır swrap alğa jıljıp otırğan. Elşilikten kömek swrap, elge oralğan. Arab jigitine twrmısqa şıqqanına ökinetinin qayta-qayta aytıp, qazaq qızdarınıñ basqa wlt ökiline twrmısqa şığuına keñes bermeytinin, oğan qarsı ekenin bildirdi. Tanımı men bolmısı bölek, közqarastarı ärtürli bolğandıqtan ärkim öz wltına üylengeni dwrıs eken deydi ömirden tayaq jegen qwrbım.
Qızdar, qwlaqtarıñızğa «altın sırğa», eşqaşan, qanday jağday bolmasın özge wlt ökilderine twrmısqa şığuğa qızıqpañızdar! Özge wltqa twrmısqa şığıp, şekesi qızıp jürgen ilude bir kezdeser, yağni 10 qızdıñ bireui ğana. Al qalğanı tuğan-tuısınan ajırap, totıqwstay torda ömir sürip,eşqanday baylıq ta, baqıt ta joq ekenin bilip, ökinip jatqandarı barşılıq. Beyhabar ketken qanşama qazaq qızdarı da bar.
«Baqıt oñay sipatpaydı bwrımın» dep M.Şahanov ağamız aytqanday, baqıttı alıstan izdemey, janıñızdan izdeseñiz tabıladı. Sondıqtan päterden päterdäi jağalasa da qazaqtıñ jigitiniñ eteginen wstağan dwrıs. Keybir adamdar işkiş, jalqau qazaq jigitterine twrmısqa şıqqanşa, jağdayı jaqsı özge wltqa ketken dwrıs dep aqıl aytadı. Bizde bay bolsa boldı, wltına qaramay kete ber degen qağida payda bola bastadı. Twrmısqa şıqqıñ kelse, şetelge barıñdar, ol jaqta erkekter köp deytin pikirlerdi feysbukten oqıp qaldım.
Birde taksige birge mingen qızdıñ janındağı jigit türik eken. Odan «bwğan nesine qızıqtıñ, qazaq jigitteri qwrıp qaldı ma» dep swradım. Ol: «qazaqtıñ jigitteri döreki, jalqau, türiktiñ jigitteri siyaqtı qızğa qattı köñil bölmeydi» dedi. Mine, osılay bir kız basqa wltqa tağı ketti. Al olardıñ öz elderinde äyeli men bala-şağaları bar. Ne deymiz, özge wltqa twrmısqa şığıp qoyğandarğa baqıt tileymiz. Al äli twrmıs qwrmağan qızdarğa özge wlt ökilderine qwmar bolmañızdar deymiz. Qazaqstanda qızdar köp, jigitter az degenmenen üylenetin jigitter barşılıq.
Qorıta aytqanda, qazaqtıñ qanı bwzılmasın, qazaq qızdarı tek qazaq jigitterine twrmısqa şıqsın!
Qarlığaş Nwrbay
Facebook-tegi paraqşasınan

Alashainasy.kz 

 

Related Articles

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: