170 جىلدىقتىڭ قۇرمەتىنە وراي تۋعان توپىراعى شىعىس قازاقستان وڭىرىندە ءدۇبىرلى توي وتپەك. اقىن مۇراسىن دارىپتەۋدە ۇرىمشىدەگى قانداستارىمىز دا شەت قالماسا كەرەك. حاكىم اتا تويىنا ارناپ 3D-دە مۋلتفيلم ءتۇسىرۋدى قولعا الىپتى. ءفيلمنىڭ رەجيسسەرى عۇسمان قاجىتايۇلى. ابايدىڭ بالالىق شاعى تۋرالى تۇسىرىلەتىن انيماتسيالىق فيلم 104 سەريادان تۇرادى. «بالا اباي» كومپانيانىڭ العاشقى جوباسى. بۇل ءساتتى بولىپ شىقسا، ۇرىمشىدەگى قانداستارىمىز تولىق مەتراجدى فيلمدەردى ءتۇسىرۋدى دە قولعا الماق ەكەن.
رەجيسسەردىڭ ايتۋىنشا، ءمۋلتفيلمنىڭ ستسەناريىن قازاقستان ازاماتتارى مەن ۇرىمشىدەگى قانداستارىمىز ورتاقتاسىپ جازىپتى. نەگىزىنەن، قازاقتىڭ ميفتىك اڭىزدارى مەن مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومانىنان الىنعان. رەجيسسەر «100 پايىز روماننان الىندى دەپ ايتا ال­مايمىز. ويتكەنى بۇل مۋلتفيلمدە ابايدىڭ بالا كەزى، قازاق بالالارىنىڭ ۇلكەندى سىيلاپ، كىشىنى ايالايتىن ءتار­بيەلىلىگى، قيىنشىلىق الدىندا سابىر­لىلىعى مەن تاپقىرلىعى، الا ءجىپتى ات­تا­ماي­تىن ادالدىعى مەن اقىلدى اباي وبرازى سومدالادى. نەگىزىنەن، بالالىق شاعى ايتى­لادى» دەيدى.
ءتىپتى، عۇسمان قاجىتايۇلى باسقاراتىن «اباي» اكادەمياسى قازاق انيماتورلارىن دايىنداۋعا كۇش سالۋدا. «ءبىز كەمىندە 500-دەن استام انيماتور ماماندار دايىن­داۋىمىز كەرەك» دەۋى وسىنىڭ دالەلى. ويتكەنى 500-دەن ارتىق انيماتور ۇل­تى­مىزدىڭ اتادان كەلە جاتقان ميفتىك اڭىز-اڭگىمەلەرى نەگىزىندە انيماتسيالىق فيلم­دەر تۇسىرسە، ەل رۋحانياتى ءۇشىن قۇندى قا­زىناعا اينالار ەدى. جىل سايىن اكادەميا كەمىندە ەلۋ شاكىرت تاربيەلەۋدى قولعا الۋدا. ءار جىلى قابىلداناتىن با­لالاردىڭ سانى دا ارتا تۇسپەك.
«بالا اباي» جوباسى جان دۇنيەمىزبەن، تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىكپەن، قوعام جانە ۇرپاق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىكپەن، ەڭ وزىق تەحنولوگيالارمەن حالىقارالىق دەڭگەيگە، نارىققا شىعۋعا كۇش سالىپ جاتىرمىز» دەگەن ەكەن رەجيسسەر. ۇرىمشىدە تۇرىپ، قازاق انيماتسياسىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ۇلەس قوسىپ جاتقان قانداستارىمىزدىڭ بۇل يگى ءىسى قۋانتارلىق جايت. ولار شەتتە جۇرسە دە قازاق مادەنيەتىنىڭ بولاشاعىنا الاڭ­داي­دى. قازاق ءمۋلتفيلمىنىڭ الەمدىك نا­رىققا شىققانىن قالايدى.
«ءبىر ۇلتتىڭ مادەنيەتى – سول ۇلتتىڭ گەنى». عۇسمان قاجىتايۇلىنىڭ بۇل ءپى­كىرىنىڭ جانى بار. ۇلتتىڭ مادەنيەتى دە­گەنىمىز – كينوسى، ءمۋلتفيلمى، ونەرى، ءانى مەن جىرى، كۇيى، جىر-داستانى. سول سەبەپتى، شەتتەگى قانداستارىمىز ۇلتتىق ونەرگە جانى اۋىرادى. ۇلتتىق مادەنيەتتى دا­مىتقىسى كەلەدى. ۇلتتىق مادەنيەتكە بۇيرەگى بۇرىپ تۇرادى.
بىزدە شە؟ راس، ەلىمىزدەگى قازاق اني­ماتورلارىنىڭ «شەكەسى شىلقىپ» تۇرعان جوق. قازاق انيماتسياسىنىڭ دا كۇيى كەرى كەتكەن. ايتپەسە، قازاق مۋلتفيلمىنە نەگىز بولارلىق دۇنيە قازاق ميفولو­گيا­سىندا جەتىپ ارتىلادى. وزىمىزدەگى باردى ۇقساتا المايتىنىمىز نە سەبەپتەن؟! «بالا اباي» جوباسى قولعا الىندى دەپ قۋانامىز، بىراق سونى وزىمىزدە جاساعىمىز كەلمەيتىنى قالاي؟! قازاق انيماتورلارىن تاربيەلەۋدى شەتتەگى قانداستارىمىز قولعا الدى دەپ ورەكپيمىز، وزىمىزدە دامىتۋعا كەجەگەمىز كەرى تارتىپ تۇراتىنى نەلىكتەن؟!
وسىنداي ساۋالدار اياق باسقان سايىن الدىمىزدان شىعادى. تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعى كەلە جاتىر. شيرەك عاسىر بويى شەشىلمەگەن سانسىز ساۋال اۋادا تۇرا بەرە مە؟ الدە ۇلى اباي ايتقانداي «ورىندى قارەكەت» جاساۋدىڭ كەزى ءالى جەتپەدى مە؟!
قازاق كەلەر تاڭدا وزگە ۇلتتىڭ مادە­نيەتىن قابىلداۋشى عانا ەمەس، ءوز مادە­نيەتىن تاراتۋشى ۇلتقا اينالۋى كەرەك. سوندا عانا قازاق مادەنيەتىنىڭ كۇنى وڭىنان تۋاتىن بولادى.
ال ازىرگە قىتايداعى قانداستارىمىزدىڭ «بالا ابايى» عانا كوڭىلگە مەدەت. «دانا اباي» بەينەسىن ەلىمىزدىڭ كينو مەن اني­ماتسيا سالاسىنان كورەتىن كۇن قاشان كەلەر ەكەن؟..