«اينالايىن اشىربەك ءىنىم! سالەمەت پە؟ ءوزىڭ، اتا-اناڭ، مەكتەپتەس دوستارىڭ، ۇستازدارىڭ امانشىلىقتا ما؟ سالەم ايتارسىڭ. بىرىنشىدەن، عافۋ وتىنەمىن، ىنىشەگىم. بىردەن جاۋاپ جازۋعا ۋاقىت تاپشىلاۋ بولىپ، ءىشىنارا ءبىر كەزەكتى سەمكا قولبايلاۋ بولىپ دەگەندەي، ەڭ باستىسى، م.اۋەزوۆ پەن ل.سوبولەۆتىڭ «اباي» دەپ اتالاتىن تراگەدياسىن ساحناعا شىعارۋ تاۋقىمەتىمەن اۋرەلەنىپ جاتىرمىز. ونى «جانداندىرىپ» جاتقان تالانتتى رەجيسسەر ءازىربايجان ءماديۇلى مامبەتوۆ. وعان تەاترىمىزدىڭ باس ارتيستەرى، بار ارتيستەرى، ونەر ارداگەرلەرى تەگىس قاتىسادى. سەركە قوجامقۇلوۆ، ەلۋباي ومىرزاقوۆ، قاپان بادىروۆ، ىدىرىس نوعايباەۆ، شاحان مۋسين، مۇلىك سۇرتىباەۆ، ءسابيرا مايقانوۆا، حاديشا بوكەەۆا، بيكەن ريموۆا، شولپان جانداربەكوۆا سىندى اپا-اعالارىمىز ونەر تولعايدى. وسى جولى جاستارعا، ياعني بىزدەرگە دە زور ءۇمىت ارتىلىپ وتىر. ف.ءشارىپوۆا، ن.مىشباەۆا، ر.اۋەزباەۆا، ت.تاسىبەكوۆا، س.ورازباەۆتارمەن بىرگە مەن دە باس رولدەردىڭ بىرىندە كورىنبەكپىن. ول – ءابىشتىڭ ءرولى. «اباي جولى» رومانىن وقىعان بولارسىڭ. وقىماساڭ، تەز وقىپ شىق. ءتۇسىنىپ وقى. ءتۇيسىنىپ وقى. سىدىرتىپ شىقپاي، ويلانا، مازمۇنىنا ەنە وقى. حاتىڭا قاراعاندا ءوزىڭدى زەرەك پە دەپ قالدىم. تولعانىستارىڭدى قاعازعا جاقسى ءتۇسىرىپسىڭ. 

ونەرگە دەگەن كوڭىل (اسىرەسە، اۋىلدىق جەرلەردە) پالەندەي ەمەس. ايتسە دە، مەن دە سول اۋىلدان شىقتىم. مەنىڭ ارىپتەستەرىمنىڭ كوبى… ءاسانالى دە، ءسابيت تە، ماتان دا… تاعى باسقالار دا…

ءتىلىڭ، تۇسىنىگىڭ جاقسى ەكەن. جازۋعا دەگەن قابىلەتىڭدى دە قۇپتايمىن. ونى تاستاما. ونەر مەن ادەبيەت – ەگىز. مىرعالىمساي مەكتەبىندە (كەيىننەن كەنتاۋ) جۇرگەندە مەن دە ادەبي ۇيىرمەلەرگە بەلسەنە قاتىسقانمىن. ولەڭ جازۋعا دا تالاپتانعانمىن. ول جاس كەزىڭدە مىندەتتى تۇردە باسىڭنان وتۋگە ءتيىس جاعدايلار. 

ال، ونەر تابيعاتى تەگىندە اسا نازىك قۇبىلىس. ول – ەلىكتىرگىش، ەلىتتىرگىش. ۇستىرتتىكتى جاقتىرمايدى. ونەرگە وڭاي دەپ تالاپتانبا، قيىن دەپ تالاپتان! قۇر سىرتتاي قۇمارتۋشىلىق الىسقا اپارمايدى. اسىرە قىزىل، الەم-جالەم جەڭىلتەك ويلارمەن ونەر دۇنيەسىنە كىرىگۋ ەكىتالاي نارسە. ونەر جايلى ادەبيەتتەرگە زەر سال. ولار سيرەك، ارينە. دەگەنمەن، گازەت-جۋرنالدارعا شىققان ونەر ماقالالارىن نازارىڭدا ۇستا…» 

كەنتاۋدىڭ حانتاعى دەگەن اۋىلىندا تۇراتىن سەگىزىنشى كلاسس وقۋشىسى اشىربەك سىعاەۆقا سوناۋ الماتىدان، قازاق دراما تەاترىنىڭ ءارتيسى رايىمبەك سەيتمەتوۆتەن كەلگەن وسى ءبىر حاتتى تەبىرەنبەي وقۋ مۇمكىن ەمەستەي. بەلگىلى تەاتر سىنشىسى، كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى اشىربەك تورەبايۇلى سىعاي جارتى عاسىرعا جۋىق ساقتاعان وسى حاتتىڭ سالماعى اتان تۇيەگە جۇك دەرلىك. وسى حاتتى العاندا اشاعاڭ 15-تەگى بوزاڭ جىگىت.  ال رايىمبەك اعامىز وقۋىن ەكى-ءۇش جىل بۇرىن عانا بىتىرگەن جاس ارتيست. بىراق، اعانىڭ ىنىگە اماناتى دەرسىڭ. ۇلى ءارتيستىڭ ارتىنان ەرگەن تالانتتى باۋىرىنا بەرگەن باتاسى دەرسىڭ. ءوزىنىڭ ءالى دە تاجىريبەسىنىڭ جوقتىعىن العا تارتا كەلىپ تە، اقىل-كەڭەسىن بەرۋدەن تانباپتى. ونەردىڭ وقۋىنا ءتۇسۋ ءۇشىن نە ىستەپ، نە قويۋ كەرەكتىگىن تاپتىشتەپ ءتۇسىندىرىپتى. مىنە، مەكتەپتەگى كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسىنىڭ كورىگىن قىزدىرىپ جۇرگەن كورىكتى جىگىت، وسىلايشا، بولاشاق جولىن ناقتىلاپ الادى.

جالعىز اپكەسىنىڭ جان قۇربىسى اسەمگۇلدىڭ ءبىر اۋىز سوزىمەن ومىرىندەگى ەڭ ۇلكەن، ەڭ ۇلى تاڭداۋدى جاساعان اشاعا – اشىربەك سىعاي قازاق ونەرىنىڭ عانا ەمەس، مادەنيەتى مەن ادەبيەتىنىڭ دە بىلگىرى، جاناشىرى، جىلناماشىسى بولدى دەسەك، قاتەلەسپەيمىز. بۇل سوزىمىزگە ءاز اعانىڭ «تولعام»، «ساحنا ساڭلاقتارى»، «تاڭعاجايىپ تەاتر» سىندى كىتاپتارى دالەل. اشىربەك سىعايدىڭ ون  بەس كىتابى باسپا بەتىن كورگەن. ونىڭ ىشىندە ءوزىنىڭ ونەردەگى جولباسشىسى بولعان ۇستازى تۋرالى «رايىمبەك سەيتمەتوۆ» دەگەن عۇمىرنامالىق كىتاپ تا بار. ءسابيرا مايقانوۆا تۋرالى، ءانشى ساكەن قالىموۆ تۋرالى دا جەكە كىتاپ جازدى. ال قازاق تەاتر ونەرىندە اشىربەك سىعاي جازباعان، اشىربەك سىعاي توقتالماعان ونەر ادامى كەمدە-كەم. جوققا ءتان. تەاتر ارتىستەرىن بىلاي قويعاندا، ادەبيەتشىلەر، عالىمدار، جالپى مادەنيەتتىڭ قايراتكەرلەرى تۋرالى پورترەتتەرى ءوز الدىنا ءبىر توبە.

كوزى تىرىسىندە شىققان سوڭعى كىتابى «تاڭعاجايىپ تەاتر» بولسا، اشاعاڭسىز وتكەن ءبىر جىلدا شىققان العاشقى كىتاپ – «جانساراي». اتى ايتىپ تۇرعانداي، وسى اتتاس باعدارلامانىڭ كىتاپ نۇسقاسى. «اشەكەڭنىڭ سوڭعى كىتابى ءبىزدىڭ باسپادان شىقتى عوي. سول كەزدە وسى «جانسارايدى» دا كىتاپ ەتىپ شىعارۋ جونىندە ۇسىنىس ايتقانبىز. قۋانا كەلىستى. ءوزى جاساپ بەرەتىن بولعان. بىراق، اياق استىنان مىناداي جاعداي بولدى. دەگەنمەن، ءوزىنىڭ اماناتى بولعاننان كەيىن ءبىز وسى كىتاپتى اشاعاڭنىڭ جارى كۇلاشتىڭ قاتىسۋىمەن دايىندادىق. شاكىرتتەرى دە اتسالىستى», – دەيدى كىتاپتى شىعارعان «انا ءتىلى» باسپاسىنىڭ ديرەكتورى، جازۋشى جاقاۋ داۋرەنبەكوۆ. «انا ءتىلى» باسپاسى «حابار» اگەنتتىگىنىڭ قولداۋىمەن، اشاعاڭنىڭ وتباسىنىڭ دەمەۋىمەن وسى كىتاپتى باسپاعا دايىنداپ، جۋىردا عانا جارىققا شىعاردى. الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانادا «جانسارايدىڭ» تۇساۋكەسەرى دە ءوتتى. «جانسارايدا» جالپى سانى ەلۋگە جۋىق تۇلعا توبە كورسەتكەن ەكەن. ونىڭ ىشىندە اكادەميك، كۇنى كەشە عانا دۇنيەدەن وتكەن تۇرسىنبەك كاكىشۇلى، ومىرزاق ايتبايۇلى باستاعان 7-8 ادامنىڭ تۇسكەن حابارى ساقتالماعان. «حاباردىڭ» ارحيۆىندە دە قالماعان. كوزىنىڭ تىرىسىندە مۇنى بىلگەن اشاعا قاتتى اشۋلانعان ەكەن. قالعان قىرىق ادامنىڭ سۇحباتى وسى كىتاپقا توپتاستىرىلدى. ولاردىڭ ىشىندە تورەگەلدى شارمانوۆ، كامال ورمانتاەۆ باستاعان ءار سالانىڭ كورنەكتى قايراتكەرلەرى بار. ءار سۇحباتقا ايرىقشا دايىندىقپەن كەلگەنى كورىنەدى. حاباردىڭ ءون بويىنان اڭعارىلىپ تۇرادى. مول مالىمەت الاسىڭ. ءتىپتى، كىتاپتاعى نۇسقاسىن وقىپ وتىرعاننىڭ وزىندە، اشاعاڭنىڭ ءۇنى قۇلاعىڭا كەلەدى. تىنىسىن سەزەسىڭ. ۇلكەنگە دە، كىشىگە دە تەڭ قادىرلى قايراتكەردىڭ ءوزىنىڭ بولمىسىن دا تانيسىڭ، كەيىپكەردىڭ دە ىشەك قىرىندىسىنا دەيىن كورىنىپ تۇرادى. ءازىلى قانداي! ادامنىڭ نامىسىنا دا تيمەي، اسا جاۋىردى جابا توقىماي دا، بىراق اششى شىندىقتى دا جاسىرماي قوياتىن شەبەرلىككە قايران قالاسىڭ. ماسەلەن، كوپەن امىربەككە قويعان ساۋالدارىنان بۇل شەبەرلىك انىق اڭعارىلادى. باۋىرجان يبراگيموۆپەن سۇحباتىندا دا سونى بايقايمىز. «استانا-وپەرانىڭ» قازىرگى باسشىسى تولەگەن مۇحامەتجانوۆتى دا ءبىراز تىعىرىققا تىرەيدى. «ەل اعاسى بولىپ قالدىڭىز، اقساقالدىق جاسقا جەتىپ قالدىڭىز. فرانكولار جاقسى، ارينە. بىراق، ءوزىمىزدىڭ مىڭجاسارلار، تولەگەندەر بار ەمەس پە؟!» – دەپ وي تاستايدى. «مۇحامەتجانوۆ ءوزىمىزدىڭ كادرلارعا قويا تۇر دەپتى، يتاليادان مامان اكەلمەكشى ەكەن» دەگەن قاۋەسەتتىڭ راس-وتىرىگىن سۇرايدى. سۇراقتى قابىرعاسىنان قويادى. 80 جىلدىق تاريحى بار اباي اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ حال-احۋالى جونىندەگى ماسەلەنى دە وتكىر كوتەرەدى. «بار جاقسىسىن وزدەرىڭىزگە الىپ الساڭىزدار، ەرتەڭ جامان-جاۋتىكتەردەن بىتىرگەندەر قايدا بارادى؟» – دەپ تە سۇرايدى. «استانا-وپەراعا» قوسىلعان كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى تەاتردىڭ جاعدايىنا دا الاڭداۋشىلىق بىلدىرەدى. سۇحباتتىڭ ءون بويىنان ونەرگە دەگەن شىن جاناشىرلىق اڭعارىلادى.

بەلگىلى جىرشى-جىراۋ الماس الماتوۆپەن، ءداستۇرلى ءانشى قايرات بايبوسىنوۆپەن، عالىم مۇرات جۇرىنوۆپەن اڭگىمەلەرى اسەرلى. تەاتر قايراتكەرلەرى ءسابيت ورازباەۆ، ءاسانالى ءاشىموۆ، ەسمۇحان وباەۆتارمەن اڭگىمەسى وزىنشە ادەمى. تۇڭعىش عارىشكەرىمىز توقتار اۋباكىروۆپەن سىرلاسۋى قانداي! سپورتشىلارىمىز جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ پەن باقتيار ارتاەۆتى قالاي اشقان؟ اكادەميكتەرىمىز تورەگەلدى شارمانوۆ پەن كامال ورمانتاەۆتىڭ جان سارايىنا دا جاقسى ۇڭىلە بىلگەن. كاكىمبەك سالىقوۆ، قويشىعارا سالعاراۇلى، قاجىعالي مۇحانبەتقاليۇلى، اكىم تارازي، نەسىپبەك ايتۇلى باستاعان قالام ۇستاعان قاۋىمنىڭ، ءابساتتار قاجى دەربىسالىنىڭ، وپەرا ءانشىسى كەنجەعالي مىرجىقبايدىڭ اڭگىمەلەرى قانداي! جازۋشى-دراماتۋرگ روزا مۇقانوۆانىڭ، اكتەر تىلەكتەس مەيراموۆ پەن اكتريسا عازيزا ابدىنابيەۆانىڭ ىشكى جان دۇنيەسىن جايىپ سالۋى ەرەكشە اسەر ەتەدى. وسىندا اتى-ءجونى اتالعان-اتالماعان اعالارىمىزدىڭ ءبىرازى «جانسارايدىڭ» تۇساۋكەسەرىنە ارنايى كەلىپ قاتىسىپ، ءوز ويلارىمەن ءبولىستى. اشاعانىڭ ءوزىنىڭ مىنەزىنە، بولمىس-بىتىمىنە ساي جۇرەكجاردى اڭگىمە بولدى. ساليقالى ءسوز دە، ادەمى ءازىل دە ايتىلدى. جازۋشى قۋانىشباي قۇرمانعاليۇلى اشىربەك اعانىڭ «لەنينشىل جاستا» جاريالانعان العاشقى رەتسەنزيالارى تۋرالى ادەمى ەستەلىك ايتتى. اكادەميك ومىرزاق ايتبايۇلى ساليقالى ءسوز ايتسا، كىتاپتى ءبىر دەممەن وقىپ شىققان بەلگىلى سىنشى ءاليا بوپەجانوۆا العاشقى اسەرىمەن ءبولىستى. بارىنەن دە بۇرىنعى مادەنيەت ءمينيسترى، مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى جەكسەنبەك ەركىمبەكوۆتىڭ اڭگىمەسى اسەرلى بولدى. تالاي جىل اشاعاڭمەن بىرگە قىزمەت ىستەگەن، اشاعاڭ اۋزىنان تاستاماي ايتىپ جۇرەتىن اقساقال: «اشىربەكتىڭ ەڭبەگى ەلەندى، تەاتر سىنشىسى بولا ءجۇرىپ مەملەكەتتىك سىيلىقتى العان تۇڭعىش ادام. ادال، اقجارقىن ەدى. ەش ۋاقىتتا ەلدىڭ سىرتىنان عايبات ايتپايتىن. بىراق ءوز پىكىرىن تىكە، اشىق ايتاتىن. ەش بۇكپەلەمەيتىن. سوندىقتان دا حالىق جاقسى كورگەن شىعار. مىناۋ كىتابى حالىققا جەتسە، كەلەشەك ۇرپاق ۇلگى-ونەگە الارىنا سەنىمدىمىن», – دەپ سويلەدى. تۇساۋكەسەر كەشىن جۇرگىزگەن اقىن جاناربەك ءاشىمجان دا اشاعانىڭ بولمىس-بىتىمىنە، اتقارعان قىزمەتىنە قاتىستى مول ماعلۇمات بەرىپ وتىردى. ءبىز تۇساۋكەسەر راسىمىندە ايتىلعان قايسىبىر پىكىرلەردى سول كۇيىندە جاريالاۋدى ءجون كوردىك.

ءاسانالى ءاشىموۆ، كسرو جانە قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى: 

جەتىمسىرەپ قالدىق…

–تەاتر قاۋىمى اشىربەككە ءومىر-باقي قارىز. اشىربەكتىڭ تالقىلاۋى، تەاتر ونەرى جونىندەگى ءبىلىمى ەرەك. حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالدەرىنىڭ قاي-قايسىسىندا دا قازىلار القاسىن باسقارىپ، ورتاسىندا وتىردى. بۇرىنعى وداق كولەمىندەگى تەاتر سىنشىلارى اراسىندا دارەجەسى ۇلكەن. ءوزىم اكتەر رەتىندە، دوس اعاسى رەتىندە ءار سپەكتاكلدەن كەيىن، ءار پرەمەرادان كەيىن اشىربەكتىڭ پىكىرىن كۇتەتىنمىن. ءبىزدىڭ ونەرىمىز حالىق ءۇشىن عوي. بىراق سول حالىققا ونەرىمىز شىڭدالىپ بارۋى ءۇشىن سونى شىڭدايتىن اشىربەك سياقتى بىلگىر تەاتر قايراتكەرى كەرەك. قازىر ءبىز جەتىمسىرەپ قالدىق، شىنىن ايتقاندا. اسىرەسە، ءبىزدىڭ بۋىن. جاستاردىڭ ءوز قاتارلاستارى، قۇرداستارى بار. ال مەن اشىربەكتى كوپ جوقتايمىن. كەيدە تۇسىمە كىرەدى. اشىربەكتىڭ كەتۋى ءبىز ءۇشىن شوك بولدى. شىنشىل، ادال، تازا ازامات. مينيسترلىكتە ىستەدى، ونەر اكادەمياسىنىڭ رەكتورى بولدى. ءبىر مينيستر كەلگەندە سونىڭ ساۋاتسىزدىعىنا نالىپ، «وسى جەردە مەن ىستەمەي-اق قويايىن» دەپ، قىزمەتىن تاستاپ كەتىپ قالدى. ونداي ەرلىك ءار ادامنىڭ قولىنان كەلمەيدى. بۇگىنگى تۇساۋكەسەرگە حالىقتىڭ كوپ جينالعانىنا ريزامىن. تاعزىم ەتىپ جاتىرمىز.

ءبىز كوپ نارسەگە ۇقىپسىز حالىقپىز. باياعى اقسەلەۋ سەيدىمبەك پەن جانىبەك كارمەنوۆتىڭ اڭگىمەسى قانداي كەرەمەت ەدى! سول جوق بولىپ كەتتى، كۇيىپ كەتتى. «جانسارايدىڭ» دا ءبىراز سانى كۇيىپ كەتكەن ەكەن. مۋزەي جونىنەن، ارحيۆ جونىنەن ءبىزدىڭ حالىق سونداي سالاق. ول ءۇشىن ارنايى ورىن، ارنايى تەمپەراتۋرا قاجەت. ءبىزدىڭ بۇكىل كينوفيلمدەردىڭ نەگاتيۆى ماسكەۋدە ساقتاۋلى. تىراشتانىپ سونى ماسكەۋدەن الىپ كەلەمىز. اقشا تولەپ ساتىپ الامىز. ويتكەنى، وزىمىزدە جوق. تەلەۆيدەنيەدە تۇسىرىلگەن نارسەلەردى ساقتاۋدا دا سالاقتىق كوپ. ساقتالاتىن جەر جوق. ال مىناۋ – كىتاپ. كىتاپتىڭ ساقتالۋى باسقاشا. قۋانىپ وتىرمىن. بارىمىزگە كەرەك كىتاپ بۇل.

ومىرزاق ايتبايۇلى، اكادەميك: 

ادام ىزدەگەن ادام ەدى

–مەن اشىربەكتى ادام رەتىندە ساعىندىم. ىسكەرلىگى، اتقارعان قىزمەتى ءوز الدىنا ءبىر دۇنيە عوي. سان ءتۇرلى ورتادا ءجۇرىپ، ءوزىنىڭ ادامدىق قالپىن ساقتاي بىلگەن ەدى. قايبىر كۇنى اشىربەكتىڭ بالالارى، شاكىرتتەرى تەلەفون سوعىپ، ەستەلىك كىتاپ جازىلىپ جاتقانىن ايتتى. سوعان «سابىرلى ءسوزدىڭ سالماعى» دەگەن تاقىرىپتا ءۇش-ءتورت بەت جازىپ بەردىم. اشىربەك ادام ىزدەيتىن، ادامنىڭ ىشكى جان دۇنيەسىنە ەنىپ، سودان وزىنە كەرەكتىڭ ءبارىن تاباتىن. ءاربىر ادامنىڭ بويىنان ادامي قاسيەت ىزدەيتىن وزگەشە سەزىمتالدىعى بولاتىن. «كوكە» دەگەن سوزىمەن-اق جان دۇنيەمە ەرەكشە جىلۋ بەرەتىن.  اينالايىن، قانات، اكەڭ ادام ىزدەگەن ادام ەدى. سول قاسيەتى وزىڭە، بارلىق ۇرپاعىنا جۇعىستى بولسىن. اكەڭ ادام ىزدەپ قانا قويماي، سولاردىڭ ءبارىنىڭ ءتىلىن تاباتىن. سودان ءلاززات الاتىن. ءوزى تانىپ-ءبىلىپ قانا قويماي، بۇكىل قازاققا ناسيحاتتايتىن. «وسىنداي-وسىنداي ادامدار بار، وسىنداي تىرلىك كەشتى، وسىنداي ءىس ءبىتىردى» دەپ جۇرەتىن. مەن اشىربەكتى جوقتايتىن ادامداردىڭ بولعانىنا مىڭ دا ءبىر شۇكىرشىلىك دەيمىن.

ەسمۇحان وباەۆ، قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى: 

كوپ نارسەنى ايتا الماي كەتتى

–اشىربەك جۇمباق جاعدايدا كەتتى، كوپ نارسەنى ايتا الماي كەتتى. مىناۋ كىتاپتىڭ مۇقاباسىنداعى سۋرەتىنە قاراساڭىزدار، كوزىندە ءبىر مۇڭ بار. «نە بولدى، قالاي بولدى، نەعىپ كەتتىم، نەگە از جاسادىم؟..» دەگەندى وقيمىن كوزىنەن. اشىربەكتى كورگەن، ونىمەن ۇزاق جىل دوس بولعان ادام رەتىندە ماعان ايرىقشا اۋىر. كەزدەسكەندە «امانبىسىڭ، ەسكى دوسىم گارتەنزيا؟!» دەۋشى ەدى. وتىرىپ، ءبىر-ەكى كەسە ىستىق ءشاي ىشكەننەن كەيىن اندەتۋشى ەدىك. پويىزدى جارىپ جىبەرۋشى ەدىك. ءسويتىپ جارقىراپ جۇرگەن اشىربەگىمىز اللانىڭ جازۋىمەن كەتە باردى. بىراق، ارتىندا مول دۇنيە قالدى. كىتاپتان دا بيىك ءۇش ۇلى قالدى. جارى كۇلاش وتىر. سىزدەر تۇرعاندا، ءبىز تۇرعاندا اشىربەكتىڭ ەسىمى ۇمىتىلمايدى.

دۋلات يسابەكوۆ, جازۋشى-دراماتۋرگ، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى: 

«ءبارىنىڭ رەتى كەتتى-اۋ» دەپ ەدى…

–اشىربەك سياقتى تۇلعا قازاق ونەرىندە وتە از. جاقاۋعا قاتتى ريزا بولىپ وتىرمىن. بۇل وڭاي جۇمىس ەمەس. ونىڭ الدىندا دا تەاتر سىنشىلارى بولدى. بىراق، اشىربەكتىڭ جۇلدىزى بارىنەن بيىك دەسەك، باسقالاردى تومەندەتكەنىمىز ەمەس. ورنى قازىر ۇڭىرەيىپ بوس تۇر. ۇزاق ۋاقىتقا دەيىن بوس تۇراتىن سياقتى. اشىربەك سياقتى بارلىق جاعىنان جان-جاقتى حاباردار ادام دۇنيەگە كەلە مە، كەلمەي مە، بىلمەيمىن. كەيبىرەۋلەر تەاترتانۋ سالاسىنىڭ مامانى بولسا، سول سالادان باسقا ەشتەڭە بىلمەيدى. كينوتانۋشى بولسا، كينوسىنان باسقا دىم بىلمەيدى. گوريزونت تار، ەرۋديتسيانىڭ شەڭبەرى شەكتەۋلى. ال اشىربەك ىشكى-سىرتقى ساياساتتان باستاپ، كادر ماسەلەسى دەيسىڭ بە، ەكونوميكا دەيسىڭ بە، ءبارىن ءبىلىپ، تانىپ، سودان كەيىن ايتاتىن. ساعات ونداردان كەيىن ءبىر-بىرىمىزگە تەلەفون سوعۋشى ەدىك. «ال، ءشايىڭدى ءىشىپ بولدىڭ، كوڭىلىڭ جايلانعان شىعار. حاباردىڭ ءبارىن كورىپ بولدىق. ەلدە مىناداي وزگەرىس بولىپ جاتىر ەكەن. سەن نە دەيسىڭ؟» – دەسۋشى ەدىك. ۇزاق-ۇزاق پىكىر الىسۋشى ەدىك. اشىربەكتىڭ ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قىزمەتىنەن كەتۋى جونىندە ەل اراسىندا اڭىزعا بەرگىسىز اڭگىمەلەر بار. كەزدەيسوق مينيسترلەر كەلگەن كەزدە ءوز ەركىمەن كەتتى عوي قىزمەتتەن. مەنىڭشە، بۇل كادر ماسەلەسىندەگى العاشقى وراشولاقتارعا اشىربەكتىڭ العاشقى قارسىلىعى. سول كەزدە سويلەسكەنىمىزدە: «ءاي، ەندى ءبارىنىڭ رەتى كەتتى-اۋ. ەندىگى زامان وسىلاردىكى بولادى-اۋ»، – دەگەن ەدى. مىنە، سودان بىلمەستەردىڭ زامانى باستالدى، ەندى ءبىز ونى جەڭە المايمىز.

اشىربەك بۇكىل قازاقستاننىڭ تەاترلارىنداعى جاعدايدى بەس ساۋساعىنداي ءبىلىپ وتىراتىن. سوعان ارالاساتىن دا. تامىرىن تاپ باساتىن. كەي اكتەرلارعا ءرولدى جۇلىپ الىپ بەرەتىنى بار ەدى. جاستاردى تارتاتىن. ساكەن ءجۇنىسوۆتىڭ «ءولىاراسىندا» كەڭەس جۇمابەكوۆكە ءرولدى تارتىپ الىپ بەرگەن. مۇلىك سۇرتىباەۆتى شاقىرامىز دەپ وتىرعان جەرىنەن «قاشانعى سۇرتىباەۆتار ويناي بەرەدى، جاستاردى نەگە تارتپايمىز؟» دەگەن ەدى. سويتكەن كەڭەس جۇمابەكوۆ لەنيندىك سىيلىقتى الدى. ول كەزدە لەنيندىك سىيلىق ەكىنىڭ بىرىنە ماڭدايىنا جازىلماعان باقىت بولاتىن.

ءولىمنىڭ ءبارى وكىنىشتى. بىراق، اشىربەكتىڭ ويدا جوقتا، ايىل-تارتپاسىن جيماستان كەتىپ قالعانى ۇلكەن وكىنىش. تەك تەاتر قاۋىمى ەمەس، ويلى ازاماتتاردىڭ ءبارى دە جەتىمسىرەپ قالدى. مۇقان يمانجانوۆتىڭ ءبىر ءسوزى بار. «ءبىر ادامدى جەك كورسەم، پالتوسىنىڭ تۇيمەسىنە دەيىن جەك كورەمىن» دەگەن. مەن دە سوندايمىن. ءپرينتسيپى، ادالدىعى بولماسا، كەي ادامداردى قانشا جاقىن تارتايىن دەسەم دە، تارتا المايمىن. قابىلداي المايمىن. ال اشىربەك ەلدىڭ بارىمەن دوس بولاتىن. مەن سوعان تاڭعالاتىنمىن. ول ءتىپتى كوشە كەزگەن ادامنىڭ دا ءتىلىن تاباتىن. «ەگەمەننىڭ» بۇرىنعى رەداكتسياسىنىڭ الدىندا كەلە جاتىر ەدىك، الدىمىزدان ءبىر بومج شىعا كەلدى. اشەكەڭ وعان امانداسىپ، جاعدايىن سۇراپ جاتىر. مەن تىقىرشىپ تۇرمىن. ءوزى كوشە كەزىپ كەتكەن ادامداردىڭ كوبى اقىلدى بولادى عوي، اناۋ دا اشەكەڭدى تاني كەتتى. اماندىق سۇراستى. «بىزبەن بىرگە جۇرسەيشى» دەدى اشەكەڭ. مەن كۇيىپ تۇرمىن، مازامىزدى الاتىن بولدى-اۋ دەپ. «جارايدى، ءوزىڭ سىرا الىپ ىشەرسىڭ» دەپ قولىنا اقشا ۇستاتتى. مىنە، اشىربەك سونداي بولاتىن. ونداي مىنەز اركىمنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى.

مىنە، «تاڭعاجايىپ تەاتردى» پاراقتاپ وتىرمىز. مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى اكادەميالىق دراما تەاترى باستاعان بۇكىل وبلىس تەاترلارىنىڭ شەرۋى… قازاق جەرىندەگى ۇلت تەاترلارىنىڭ بارلىعى قامتىلعان. ودان كەيىن جەكەلەگەن قويىلىمدار مەن تۇلعالار جونىندە تولعايدى. «جارقىن تۇلعالار» ءبولىمىن ەلۋباي ومىرزاقوۆپەن باستاپ، دوسحان جولجاقسىنوۆپەن اياقتاپتى. قۇرمانبەك جانداربەكوۆ، شاكەن ايمانوۆ، بايعالي دوسىمجانوۆ، حاديشا بوكەەۆا، نۇرمۇحان ءجانتورين باستاعان تەاتر قايراتكەرلەرى، ءابدىلدا تاجىباەۆ پەن ورالحان بوكەي باستاعان ادەبيەتتىڭ ارداقتىلارى، «قىرعىز كينوسىنىڭ قۇلاگەرى» سۇيمەنقۇل چوقموروۆقا دەيىنگى تۇلعالار تەگىس قامتىلعان. تۇتاس ءبىر ەنتسيكلوپەديا. ءبۇتىن ءبىر ينستيتۋتتىڭ اتقاراتىن شارۋاسىن ءبىر ءوزى اتقارىپ كەتە باردى. اتقاراتىنى ءالى دە كوپ ەدى. قازىر ەكى بىردەي كىتاپ باسپاعا دايىندالىپ جاتىر. ەستەلىك كىتابى دا، جەكە كىتابى دا شىعارى ءسوزسىز. سونىمەن بىرگە، ءوزىنىڭ ءبىر شاكىرتىنە تابىستاپ، ءبولىم-بولىمگە دەيىن ءبولىپ بەرىپ، دايىنداتىپ جاتقان كىتابى بار ەكەن. «مەن ءاپ-ءازىر ولەيىن دەپ جاتقان جوقپىن. دەگەنمەن دە، وسىلاردى جيناپ ءبىر شىعارسام دەيمىن»، – دەگەن ەكەن ءوزى. بۇل امانات تا مىندەتتى تۇردە ورىندالادى. ويتكەنى، ول اشىربەك سىعايدىڭ اماناتى! 

سۋرەتتەر اسىلحان ءابدىرايىمۇلىنىڭ جەكە قورىنان الىندى.