|  |  | 

جاڭالىقتار قازاق شەجىرەسى

11-12 ميلليونعا ارەڭ جەتكەن قازاقتى قىرىق رۋعا بولسەك، بىت-شىت بولامىز – نازارباەۆ

قر پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ مەملەكەتتىڭ دامۋى ءۇشىن حالىقتىڭ بىرلىگى بولۋى كەرەك ەكەنىن قاداپ ايتتى.، – دەپ حابارلايدى Tengrinews.kzءتىلشىسى.

بەيسەن قۇرانبەك پرەزيدەنتتەن رۋىنىڭ اتىن كيىمىنە، كولىگىنە جازىپ الاتىندار جايلى نە ويلايتىنىن سۇرادى. ەلباسى ءتىلشىنىڭ سۇراعىنا قايتارا سۇراق قويدى: “سەن ءوزىڭ قالاي ويلايسىڭ، ايتشى، كانە؟ ءوزىڭنىڭ ويىڭدى ايتشى ماعان”، – دەدى نازارباەۆ. وعان ءتىلشى “مەن بىلاي ويلايمىن. قازاق رۋعا بولىنبەيدى، قازاق رۋدان قۇرالادى. ياعني ول ءبىزدى قۇراستىرۋعا قىزمەت ەتەدى”، – دەپ جاۋاپ قاتتى سول كەزدە ءتىلشى. وسى ساتتە پرەزيدەنت ء“يا” دەپ، ونىڭ ويىنا قوسىلدى. سونىمەن قاتار، بەيسەن قۇرانبەك “الگىندەي قيسىق ارەكەتتەر قوعامداعى قيسىق اينا ءتارىزدى”، – دەدى.

“مەن مۇنى جاقتامايمىن، – دەپ قولداۋ ءبىلدىردى ءتىلشىنىڭ سۇراعىنا ەلباسى. – ءبىز ات توبەلىندەي قازاقپىز، ءبىز 80 ميلليون ەمەسپىز، تۇرىك سياقتى، 140 ميلليون ەمەسپىز ورىستار سياقتى، ميلليارد تا ەمەسپىز، ەۋروپانىڭ كوپ ەلىنەن ازبىز. ەگەر 11-12 ميلليونعا ارەڭ جەتكەن قازاقتى قىرىق رۋعا بولەتىن بولساق بىت-شىت بولامىز. رەسەيدىڭ تاريحىندا، ارحيۆىندە قازاقتى قالاي جاۋلاپ العانى، جاتىر ءبارى. كوپ تاريحشىلار بىلەدى، قازاقتى رۋعا ءبولىپ-جارىپ جەڭگەن بولاتىن. قازاق بىرىككەندە اڭىراقايدا ەڭ قاۋىپتى جاۋىنا سوققى بەرگەن. نەگە جەڭدى؟ بىرىككەندە جەڭدى. باسى بىرىككەندە. ول جەردە “سەن قاي جاقتانسىڭ” دەپ ايتقان جوق. ابىلايحاننىڭ جان-جاعىندا ءار جاقتىڭ باتىرلارى بولدى. ەگەر ءبىز مۇنداي ناۋقاسقا ىلىنەتىن بولساق، اناۋ قازىرگى ليۆياعا ۇقساپ بىت-شىت بولىپ كەتەمىز. تايپا دەيدى، “پلەمەنا” دەپ جاتىر عوي. “پلەمەنا” دەگەن ءبىزدىڭ رۋ بولىپ كەتسە نە بولادى سوندا، نە بولامىز؟ بىت-شىت بولىپ، كىم بولسا سونىڭ اۋزىندا كەتەمىز، قايتادان بودان بولامىز. ەل بولايىق دەسەك، بىرىگۋ كەرەك”، – دەدى نازارباەۆ.

سونىمەن قاتار، نازارباەۆ مىسالعا ۆەتنام ەلىن كەلتىردى. “كەزىندە ۆەتنامداردى الپاۋىت قۇراما شتاتتارى الا المادى قانشا سوعىسسا دا. بىرلىگى مىقتى، سودان كەيىن رۋحى كۇشتى ەل. ءبىز ەل بولامىز دەسەك، كەلەر ۇرپاقتىڭ جولىن اشامىز دەسەك، مۇنداي ناۋقاستان ايىرىلعىمىز كەلسە، اسىرەسە زيالى قاۋىم وكىلدەرى قولعا الۋى كەرەك”، – دەدى ەلباسى.

جاۋابىنىڭ سوڭىندا قر پرەزيدەنتى قازاق جاستارىنا كەڭەسىن ايتتى. ايتۋىنشا، ەڭ ناعىز جولداسىڭ، سۇيەنەتىن دوسىڭ، اعايىنىڭ – ەڭبەكتى بىرگە ىستەپ، قايناسىپ، قيىنشىلىق پەن قۋانىشتى بىرگە كورەتىن جانىڭداعى قىزمەتكەر دوسىڭ بولىپ شىعادى. “كىم بولسا – ول بولسىن. نەگىزى جوق بولسا، ونداي ادامداردان اۋلاق بولۋ كەرەك. مەن اعايىن-تۋعاننان الىس ءجۇر دەپ ايتپايمىن، قازاق بولعاننان كەيىن جەتى اتامىزدى بىلەمىز، اعايىن-تۋعانىمىزدى بىلەمىز، ولاردى سىيلايمىز، شۇيىركەلەسەمىز، توي-تومالاقتا دا كەزدەسەمىز، تۋىسقاندارىمىز انا دۇنيەگە كەتكەندە دە كەزدەسەمىز، شىلدەحانادا دا كەزدەسەمىز. بۇل بويىمىزعا سىڭگەن جاقسى قاسيەت. بىراق ودان ارى بارماۋ كەرەك. ابايدىڭ ء“بىرىڭدى قازاق، ءبىرىڭ دوس، كورمەسىڭ ىستىڭ ءبارى بوس”، – دەگەن ءسوزى بار. مەن ىلعي ايتىپ جۇرەمىن. ءار جەردە، ءار اۋىلدا وسى ءسوزدى جازىپ قويۋ كەرەك. ءبىز شىلبىر-تىزگىندى قولىمىزعا العان حالىقپىز، ءولىپ-ءوشىپ وسىعان جەتتىك. تاريحىمىزدا ەشۋاقىتتا مۇنداي زامان بولعان جوق. قازاق ءوزىن-ءوزى يگەرىپ، مىناداي كولەمدە، مىناداي شەكارادا تۇرعان جوق. (…) مەنىڭ ايتاتىنىم، ءبىزدى سىرتتان الاتىن جاۋ جوق. بىرلىگىمىز بولسا قازاق ەشكىمگە بوي بەرمەيدى. ءبىز سونداي ءور وسكەن حالىقپىز، نامىستى حالىقپىز، قولدان بەرمەيتىن، “ارىم جانىمنىڭ ساداعاسى” دەگەن حالىقپىز. سوندىقتان اتا-بابامىزدىڭ قالدىرعان سالت-ءداستۇرى مەن اماناتتى ساقتاۋ ءۇشىن ءبىز ءبىر بولۋىمىز كەرەك”، – دەي كەلە ەلباسى قىزمەت الۋ ءۇشىن كونكۋرستان ءوتۋ كەرەك ەكەنىن، ءبىلىمدى كورسەتۋ كەرەك ەكەنىن، جوعارىلاۋ ءۇشىن بارلىق ساتىدان ءوتۋ كەرەك ەكەنىن ايتىپ، كەڭەس بەردى. “مەريتوكراتيا دەگەن، مىسالى، اۋدان اكىمى بولۋ ءۇشىن ءبىرىنشى اۋىل اكىمى بولىپ الۋ كەرەك. وبلىس اكىمىنە جاقىنداۋ ءۇشىن قالا مەن اۋدان اكىمى بولۋ كەرەك. ەشكىم اعايىن-تۋعانمەن جۇرە المايدى. مىسالى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىن باسقارىپ وتىرعان جاپون عالىمىن ايتايىق، ونىڭ “بلات-سۆات” دەگەنى جوق. وندا 10 مىڭ بالا تاپسىرادى، ون مىڭنىڭ 500-ءى عانا بىلىمىمەن تۇسە الادى. وسىنداي بولاتىن بولساق، ءبىلىمىمىز وركەندەيدى. ناعىز ءبىلىمدى، قولىنان جۇمىس كەلەتىن ادامدار بيلىككە كەلەدى. بىزگە سول كەرەك”، – دەپ اياقتادى جاۋابىن ەلباسى.

Related Articles

  • پرەزيدەنتتىڭ بەنيليۋكس گامبيتى نەمەن اياقتالادى؟

    پرەزيدەنتتىڭ بەنيليۋكس گامبيتى نەمەن اياقتالادى؟

    ەۋروپا جۇرەگىندە اشىلعان گەشتالت. پرەزيدەنتتىڭ بەنيليۋكس گامبيتى نەمەن اياقتالادى؟ ەلىمىزدە الماتى حالقى جاڭا تاكسي اشىپ، ال شىمكەنت حالقى وزبەك كورشىسىمەن بىرگە كەشكى ماتچتى تاماشالايىن دەپ وتىرعاندا قازاق ءۇمىتىن ارقالاعان Airbus موتورىن دۇرىلدەتىپ، بريۋسسەلگە ۇشىپ كەتكەن بولاتىن. پرەزيدەنت توقاەۆ گەوساياسي قاقتىعىستار، ساۋدا سوعىستارى، سانكتسيالىق قىسىم مەن لوگيستيكالىق تاۋەكەلدەر كۇشەيىپ جاتقان بۇل زاماندا قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيا ءۇشىن ەڭ تىنىش ايلاق ەكەنىن تاعى ءبىر ەسكە سالۋ ءۇشىن بارا جاتقانى انىق. تۋرا وسى ساپار الدىندا Fitch قازاقستاننىڭ ۆۆۆ رەيتينگىن راستاپ، مىقتى ارگۋمەنتتى قالتامىزعا سالىپ جىبەردى. بريۋسسەل ەۋروپا كاپيتالىنىڭ سورەسى ەكەنىن بىلەمىز. سول سورەدە جاتقان ميلليارد ەۋرو ينۆەستيتسياعا ءبىز قول سالعاندا، باستىسى ەشكىم ء“تايت” دەمەۋى كەرەك. سوندىقتان قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بەلگيا پرەمەر-ءمينيسترى بارت دە ۆەۆەرمەن

  • عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    Altyn Magauina بۇگىن اتامىزدىڭ ەڭ جاقىن شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى، ءبىزدىڭ باۋىرىمىز، قازاقتىڭ ماقتان تۇتاتىن جاستارىنىڭ ءبىرى عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاسقا تولىپ وتىر. ءبىز ءۇشىن بۇل كۇن – جاي عانا عالىمنىڭ تۋعان كۇن ەمەس، بۇل – ونىڭ جارتى عاسىرلىق ونەگەلى ءومىر جولىنىڭ، ادال ەڭبەگىنىڭ، بيىك پاراسات پەن ادامگەرشىلىگىنىڭ مەرەكەسى. ءبىز عالىمدى تەك تەرەڭ ءبىلىمى ءۇشىن ەمەس، ۇلكەن جۇرەگى ءۇشىن قادىرلەيمىز. عالىمنىڭ الەمنىڭ ەڭ بەدەلدى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى – وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الىپ، “ازاتتىق راديوسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ، بۇگىندە امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتىندە ابىرويلى جۇمىس اتقارىپ جۇرگەنى ونىڭ تاباندىلىعىنىڭ، بىلىمگە قۇشتارلىعىنىڭ جانە ەڭبەكقورلىعىنىڭ ايقىن كورىنىسى. الايدا ادامنىڭ شىنايى باعاسى ونىڭ قىزمەتىمەن نەمەسە جەتكەن جەتىستىكتەرىمەن عانا ولشەنبەسە كەرەك. ادامنىڭ قادىرى ونىڭ جۇرەگىندە،

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • ەل قورعانى – المات ساردار

    ەل قورعانى – المات ساردار

    ساردار المات توبابەرگەنۇلى – ءوز داۋىرىندە ەل باسقارعان، بەدەلدى تۇلعالاردىڭ ءبىرى بولعان. ول ىرعىزدا بولىس قىزمەتىن اتقارىپ، حالىق اراسىندا سىيلى ادام رەتىندە تانىلعان. المات توبابەرگەنۇلىنىڭ ەرلىك پەن ەلدىك توعىسقان دارا جولىن كەيىن بالالارى سامىرات پەن تورەمۇراتتا جالعىستىردى. ال ونىڭ شوبەرەسى عالىمجان ءابدىسالاموۆ ەۋروپا مەن ورتا ازياعا تانىمال قازاقتان شىققان تۇڭعىش سكريپكاشى بولعان. ءحىح عاسىردىڭ باسىندا دۇنيەگە كەلىپ، سول عاسىردىڭ سوڭعى ون جىلدىعىندا ومىردەن وتكەن المات توبابەرگەنۇلى باسىنداعى بيلىگى مەن بەدەلىن ەلىنىڭ يگىلىگىنە، جۇرتىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە ارنالعان ءوز زامانىنىڭ ايتۋلى تۇلعالارىنىڭ ءبىرى ەدى.  «ارجاعى دا اتاقتى ەر…» تاعى ءبىر ءجۇز جىل ءارى جىلجىپ، ءحVىىى عاسىر تاريحىن پاراقتاساق، ول كەزەڭدە ەل باسىنان وتكەن قايعىلى وقيعالار كوپ بولعانىن كورەمىز، «اقتابان شۇبىرىندى، القاكول سۇلاما» حالقىمىزدى

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: