|  |  | 

Jañalıqtar Qazaq şejiresi

11-12 millionğa äreñ jetken qazaqtı qırıq ruğa bölsek, bıt-şıt bolamız – Nazarbaev

QR Prezidenti Nwrswltan Nazarbaev memlekettiñ damuı üşin halıqtıñ birligi boluı kerek ekenin qadap ayttı., – dep habarlaydı Tengrinews.kztilşisi.

Beysen Qwranbek Prezidentten ruınıñ atın kiimine, köligine jazıp alatındar jaylı ne oylaytının swradı. Elbası tilşiniñ swrağına qaytara swraq qoydı: “Sen öziñ qalay oylaysıñ, aytşı, käne? Öziñniñ oyıñdı aytşı mağan”, – dedi Nazarbaev. Oğan tilşi “Men bılay oylaymın. Qazaq ruğa bölinbeydi, qazaq rudan qwraladı. YAğni ol bizdi qwrastıruğa qızmet etedi”, – dep jauap qattı sol kezde tilşi. Osı sätte Prezident “Iä” dep, onıñ oyına qosıldı. Sonımen qatar, Beysen Qwranbek “Älgindey qisıq äreketter qoğamdağı qisıq ayna tärizdi”, – dedi.

“Men mwnı jaqtamaymın, – dep qoldau bildirdi tilşiniñ swrağına elbası. – Biz at töbelindey qazaqpız, biz 80 million emespiz, türik siyaqtı, 140 million emespiz orıstar siyaqtı, milliard ta emespiz, europanıñ köp elinen azbız. Eger 11-12 millionğa äreñ jetken qazaqtı qırıq ruğa böletin bolsaq bıt-şıt bolamız. Reseydiñ tarihında, arhivinde qazaqtı qalay jaulap alğanı, jatır bäri. Köp tarihşılar biledi, qazaqtı ruğa bölip-jarıp jeñgen bolatın. Qazaq birikkende Añıraqayda eñ qauipti jauına soqqı bergen. Nege jeñdi? Birikkende jeñdi. Bası birikkende. Ol jerde “sen qay jaqtansıñ” dep aytqan joq. Abılayhannıñ jan-jağında är jaqtıñ batırları boldı. Eger biz mwnday nauqasqa ilinetin bolsaq, anau qazirgi Liviyağa wqsap bıt-şıt bolıp ketemiz. Taypa deydi, “plemena” dep jatır ğoy. “Plemena” degen bizdiñ ru bolıp ketse ne boladı sonda, ne bolamız? Bıt-şıt bolıp, kim bolsa sonıñ auzında ketemiz, qaytadan bodan bolamız. El bolayıq desek, birigu kerek”, – dedi Nazarbaev.

Sonımen qatar, Nazarbaev mısalğa V'etnam elin keltirdi. “Kezinde v'etnamdardı alpauıt qwrama ştattarı ala almadı qanşa soğıssa da. Birligi mıqtı, sodan keyin ruhı küşti el. Biz el bolamız desek, keler wrpaqtıñ jolın aşamız desek, mwnday nauqastan ayırılğımız kelse, äsirese ziyalı qauım ökilderi qolğa aluı kerek”, – dedi elbası.

Jauabınıñ soñında QR Prezidenti qazaq jastarına keñesin ayttı. Aytuınşa, eñ nağız joldasıñ, süyenetin dosıñ, ağayınıñ – eñbekti birge istep, qaynasıp, qiınşılıq pen quanıştı birge köretin janıñdağı qızmetker dosıñ bolıp şığadı. “Kim bolsa – ol bolsın. Negizi joq bolsa, onday adamdardan aulaq bolu kerek. Men ağayın-tuğannan alıs jür dep aytpaymın, qazaq bolğannan keyin jeti atamızdı bilemiz, ağayın-tuğanımızdı bilemiz, olardı sıylaymız, şüyirkelesemiz, toy-tomalaqta da kezdesemiz, tuısqandarımız ana düniege ketkende de kezdesemiz, şildehanada da kezdesemiz. Bwl boyımızğa siñgen jaqsı qasiet. Biraq odan arı barmau kerek. Abaydıñ “Biriñdi qazaq, biriñ dos, körmesiñ istiñ bäri bos”, – degen sözi bar. Men ılği aytıp jüremin. Är jerde, är auılda osı sözdi jazıp qoyu kerek. Biz şılbır-tizgindi qolımızğa alğan halıqpız, ölip-öşip osığan jettik. Tarihımızda eşuaqıtta mwnday zaman bolğan joq. Qazaq özin-özi igerip, mınaday kölemde, mınaday şekarada twrğan joq. (…) Meniñ aytatınım, bizdi sırttan alatın jau joq. Birligimiz bolsa qazaq eşkimge boy bermeydi. Biz sonday ör ösken halıqpız, namıstı halıqpız, qoldan bermeytin, “arım janımnıñ sadağası” degen halıqpız. Sondıqtan ata-babamızdıñ qaldırğan salt-dästüri men amanattı saqtau üşin biz bir boluımız kerek”, – dey kele elbası qızmet alu üşin konkurstan ötu kerek ekenin, bilimdi körsetu kerek ekenin, joğarılau üşin barlıq satıdan ötu kerek ekenin aytıp, keñes berdi. “Meritokratiya degen, mısalı, audan äkimi bolu üşin birinşi auıl äkimi bolıp alu kerek. Oblıs äkimine jaqındau üşin qala men audan äkimi bolu kerek. Eşkim ağayın-tuğanmen jüre almaydı. Mısalı Nazarbaev universitetin basqarıp otırğan japon ğalımın aytayıq, onıñ “blat-svat” degeni joq. Onda 10 mıñ bala tapsıradı, on mıñnıñ 500-i ğana bilimimen tüse aladı. Osınday bolatın bolsaq, bilimimiz örkendeydi. Nağız bilimdi, qolınan jwmıs keletin adamdar bilikke keledi. Bizge sol kerek”, – dep ayaqtadı jauabın elbası.

Related Articles

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Tek tilge baylanıstı…

    Tek tilge baylanıstı…

    Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,

  • “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

  • “Töñkeris jasauğa maşıqtanğandar” kim? Qañtar qwpiyası aşılsa, saldarı ne boladı? Deputatpen swhbat

    “Töñkeris jasauğa maşıqtanğandar” kim? Qañtar qwpiyası aşılsa, saldarı ne boladı? Deputatpen swhbat

    Nwrbek TÜSİPHAN Qazaqstan parlamenti mäjilisiniñ deputatı, zañger Abzal Qwspan Azattıqqa swhbat berip otır. Astana, 26 qazan, 2023 jıl Qañtardı kim wyımdastırğanın bilik bile me, bilse nege aşıq aytpadı? Parlamentte nege Qañtar boyınşa tağı tıñdau ötpeydi? Prezident Toqaev Qañtar “töñkeris jasauğa äbden maşıqtanğan mamandardıñ jetekşiligimen” wyımdastırıldı dedi. Olar kimder? Mäjilis deputatı Abzal Qwspan osı swraqtarğa jauap berdi Azattıq: Abzal mırza, siz – Qañtar oqiğasına bir taraptan emes, jan-jağınan qarauğa mümkindik alğan adamsız. Eñ aldımen sol oqiğağa tikeley qatıstıñız, jwrttı alañğa şığuğa şaqırdıñız. Odan keyin qandı qırğında qamauğa alınğandardı bosatuğa at salısıp, zañger retinde de aralastıñız. Odan bölek mäjilis deputatı esebinde de jaña bir rakurstan qarap otırsız. Aytıñızşı, jan-jağınan qarağanda Qañtar oqiğasında sizge

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: