|  |  | 

جاڭالىقتار ساياسات

قازاقستان ەو-نىڭ “جاقىن ارىپتەسىنە” اينالدى

  2015 جىلعى 21 جەلتوقساندا استانادا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ پەن ەو-نىڭ سىرتقى ىستەر جانە قاۋىپسىزدىك ساياساتى جونىندەگى جوعارعى وكىلى فەدەريكە موگەريني قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى كەڭەيتىلگەن سەرىكتەستىك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى.

وسىلايشا، قازاقستان ورتالىق ازيانىڭ ەۋرووداقپەن ءبارىن قامتيتىن جاڭا قۇجاتقا قول قويعان العاشقى ەلى بولدى.

جاڭا كەلىسىم ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق سالاداعى، ونىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا قوسىلۋىن جانە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى دامىتۋدى قوسا العاندا، قر مەن ەو اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل شەڭبەرىن ەداۋىر ۇلعايتادى جانە ىنتىماقتاستىق ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشادى.

قازاقستان مەن ەۋرووداق قاتىناستاردىڭ تۇجىرىمدامالىق جاڭا دەڭگەيىنە كوشۋگە جانە اتالعان كەلىسىم قامتيتىن 29 سالاداعى ءوزارا ءتيىمدى سەرىكتەستىكتى جانداندىرۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن بىلدىرۋدە. ىنتىماقتاستىق باعىتتارىنا ەكونوميكا جانە قارجى، كولىك، ەنەرگەتيكا، قورشاعان ورتانى قورعاۋ، ءبىلىم جانە زەرتتەۋ، سونداي-اق دەرەكتەردى قورعاۋ، كوشى-قون، زاڭنىڭ ۇستەم بولۋى، سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس سالالارى كىرەدى. تاراپتار سونىمەن قاتار تەرروريزمگە جانە ترانسۇلتتىق ۇيىمداسقان قىلمىسقا قارسى كۇرەستەگى ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋدى، حالىقارالىق جانە وڭىرلىك قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىققا كومەكتەسۋدى كوزدەۋدە.

جاڭا كەلىسىم شەڭبەرىندەگى ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى ازاماتتاردىڭ ءوزارا ساپارلارىن جەڭىلدەتۋ بولىپ تابىلادى. وسى ورايدا، استاناداعى كەلىسسوزدەر بارىسىندا وسى باعىتتاعى ءارى قارايعى قادامدار تالقىعا سالىندى. ە. ىدىرىسوۆ اتاپ وتكەندەي، قازاقستان ۆيزالىق ساياسات سالاسىندا ۇلتتىق زاڭنامانى ەۋروپالىق نورمالارمەن ۇيلەستىرۋمەن قاتار، شەتەلدىك ازاماتتاردىڭ قازاقستانعا كەلۋىن جەڭىلدەتۋگە دە ەلەۋلى كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. مىسالى، 2014 جىلعى جازدان باستاپ الەمنىڭ 20 دامىعان ەلىنە قازاقستانعا ۆيزالىق تالاپتارسىز كەلۋگە رۇقسات بەرەتىن پيلوتتىق جوبا جۇزەگە اسۋدا. ولاردىڭ كوبىسى ەۋروپالىق ەلدەر. قر ءسىم باسشىسى ەۋروپالىق تاراپتىڭ جاۋاپتى ارەكەتىنە ءپوزيتيۆتى كوزقاراسىنا سەنەتىنىن جەتكىزدى.

كەڭەيتىلگەن سەرىكتەستىك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويۋ قازاقستان مەن ەو قاتىناستارىن دامىتۋ مەن نىعايتۋدا ماڭىزدى كەزەڭ بولىپ، بۇل قاتىناستاردىڭ ساپالى جاڭا دەڭگەيگە وتكەنىن كورسەتتى.

قۇجاتقا قول قويۋ ءراسىمى قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى كارىم ءماسىموۆتىڭ قاتىسۋىمەن ءوتتى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ەۋروپالىق قوعامداستىق جانە وعان مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى سەرىكتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى ءبىرىنشى كەلىسىم 1995 جىلعى 23 قاڭتاردا 10 جىل مەرزىمگە قول قويىلىپ، ول 1999 جىلعى 1 شىلدەدە كۇشىنە ەندى. 

قازاقستان مەن ەو اراسىنداعى كەڭەيتىلگەن سەرىكتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى جاڭا كەلىسىم بويىنشا كەلىسسوزدەر 2011 جىلعى 27 ماۋسىمدا بريۋسسەلدە باستالدى.

2014 جىلعى 9 قازاندا قر پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ بريۋسسەلگە رەسمي ساپارى بارىسىندا قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى كەڭەيتىلگەن سەرىكتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم بويىنشا كەلىسسوزدەردى اياقتاۋ تۋرالى حاتتاماعا قول قويىلدى. 

بۇگىنگى تاڭدا ەۋروپالىق وداق قازاقستاننىڭ ءىرى ساۋدا سەرىكتەسى بولىپ تابىلادى. ەو-مەن سىرتقى ساۋدا 2014 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 53 ملرد. دوللاردان استام سومانى قۇرادى. بۇل قر-نىڭ بارلىق سىرتقى ساۋدا اينالىمىنىڭ 53,2%-ىنا تەڭ. 2015 جىلدىڭ قاڭتارى مەن قىركۇيەگى ارالىعىنداعى كەزەڭدە اتالعان كورسەتكىش 24,5 ملرد. دوللاردى قۇرادى. ول قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋداسىنىڭ جالپى كولەمىنىڭ 51,8%-ىن سايكەس كەلەدى. 

قر سىم باسپا ءسوز قىزمەتى

Related Articles

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: