ۋكراينانىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك جانە قورعانىس كەڭەسى رەسەي قىرىمدى باسىپ الاردان بىرەر كۇن بۇرىن، ياعني 2014 جىلعى 28 اقپاندا وتكەن وتىرىسىنىڭ ستەنوگرامماسىن جاريالادى. وسىعان دەيىن مەملەكەتتىك قۇپيا بولىپ كەلگەن 37 بەتتىك قۇجاتتا بيلىككە كەلگەنىنە ءبىر اپتا دا بولماعان ۋاقىتشا ۇكىمەتتىڭ دايىندىعى ناشار ارميانىڭ رەسەي شابۋىلىنا توتەپ بەرە الماسىن ءبىلىپ قاتتى ساسقالاقتاعانى انىق بايقالادى.

ۋكراينا پارلامەنتىنىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك جانە قورعانىس كوميتەتى قىرىمدى اننەكسيالاۋ باستالعان تۇستا ەلدىڭ قانداي جاعدايدا بولعانىن جانە ۇكىمەتتىڭ قانداي قارسى شارالار قولدانباققا ارەكەتتەنگەنىن اشىق كورسەتۋ ءۇشىن ستەنوگراممانى جارىققا شىعارعاندارىن حابارلادى.

“كەيىننەن بۇعان قاتىستى وسەك-اياڭ مەن ارانداتۋ كوبەيدى. مۇمكىن ەندى ەكى جىلدان سوڭ شىعىستاعى سوعىستىڭ قالاي باستالعانىن دا ايتىپ بەرەرمىز”، – دەيدى كوميتەت توراعاسى سەرگەي پاشينسكي.

رۋحى السىرەگەن جاۋىنگەرلەر 

قىرىمداعى ۋكراين سولداتتارىنىڭ جاۋىنگەرلىك رۋحى تومەندەگەن ءارى ولاردىڭ كوبى ۆيكتور يانۋكوۆيچ ەلدەن قاشىپ كەتكەننەن سوڭ بيلىككە كەلگەن ۋاقىتشا ۇكىمەتتى مويىنداماعان. جينالىس كەزىندە وسىنى ايتقان ۋكراينا قاۋىپسىزدىك قىزمەتىنىڭ باسشىسى ۆالەنتين ناليۆايچەنكو «اسكەر كيەۆتەن بەرىلەتىن بۇيرىقتى ورىنداۋعا دايىن ەمەس» دەيدى.

ۋكراينا قاۋىپسىزدىك قىزمەتىنىڭ باسشىسى ۆالەنتين ناليۆايچەنكو.

سونىمەن بىرگە ول ساربازداردىڭ اراسىندا ۋكرايناعا بەرگەن انتتارىن بۇزعانداردىڭ بار ەكەنىن جەتكىزگەن. بۇل فاكتىنى مويىنداعان ىشكى ىستەر ءمينيسترى ارسەن اۆاكوۆ ۋكراينانىڭ 67 پوليتسەيىنىڭ رەسەيگە “ساتىلعانىن” حابارلايدى.

كەڭەس مۇشەلەرى قىرىم تۇبەگىندە 15 مىڭعا جۋىق ۋكراين ساربازىنىڭ جۇرگەنىنە قاراماستان، جالپى قارۋلى كۇشتىڭ تىم ءالسىز ەكەنىن ايتادى. «اسكەريلەردىڭ كوبى – كەلىسىم-شارت بويىنشا قىزمەتكە الىنعان جەرگىلىكتى تۇرعىندار. ولار ءۇشىن اسكەري قىزمەت – تەك تابىس كوزى. كوپ دەگەندە 1500-2000 جاۋىنگەر عانا قارۋ قولدانۋ بۇيرىقتارىن ورىنداۋعا دايىن»، – دەيدى قورعانىس ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى يگور تەنيۋح.

ۋكراينا جاۋىنگەرلەرىنىڭ اراسىندا تەك  5 مىڭ سارباز عانا اسكەري ۇرىستارعا قاتىسۋعا ءازىر بولىپ شىقتى. «ولاردى قىرىمعا جىبەرسەك بولادى، بىراق بۇل قىرىم ماسەلەسىن شەشە المايدى. تەك ولاردى ولىمگە ايداپ سالامىز»، – دەيدى ي.تەنيۋح.

رەسەيدىڭ 58 مىڭ سولداتى  

كەڭەس مۇشەلەرى ۋكراينا اۋماعىندا جۇرگەن نەمەسە شەكارانىڭ ار جاعىندا تۇرعان رەسەي اسكەرىنىڭ سانىنا قاتىستى ءتۇرلى مالىمەتتەردى ورتاعا سالادى.

«كيەۆ، دونەتسك جانە حاركوۆ باعىتىنا قاراي 38 مىڭداي ادام دايىندالىپ قويعان. ەگەر ولار تاڭەرتەڭ چەرنيگوۆ وبلىسىنا كەلەتىن بولسا، وندا كەشكە كيەۆكە جەتەدى»، – دەيدى قورعانىس ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ي.تەنيۋح.

يگور تەنيۋح.

كەڭەس بارىسىندا رەسەيدىڭ قىرىمعا شابۋىلداۋشى وتريادتارى مەن باس بارلاۋ باسقارماسىنىڭ ارنايى كۇشتەرىن جىبەرىپ جاتقانى ايتىلادى.  ي.تەنيۋحتىڭ ايتۋىنشا، كەڭەس وتىرىسى ءوتىپ جاتقان تۇستا قىرىم تۇبەگىندە 20 مىڭعا جۋىق رەسەي اسكەرى بولعان. (رەسەي ول كەزدە قىرىمداعى «كىشكەنە جاسىل ادامدار» دەلىنىپ كەتكەن قارۋلى ادامداردىڭ وزدەرىنە قاتىسى جوقتىعىن، ولاردىڭ جەرگىلىكتى ەرىكتىلەر ەكەنىن ايتىپ انت-سۋ ىشكەن.  الايدا كەيىننەن پرەزيدەنت ۆلاديمير پۋتين ولاردىڭ رەسەي جاۋىنگەرلەرى بولعانىن مويىندادى).

وتىرىس بارىسىندا ي.تەنيۋح ۋكراينا اسكەري-تەڭىز فلوتى مەن رەسەي قارا تەڭىز فلوتى كومانديرلەرىنىڭ اراسىندا بولعان سۇحبات تۋرالى دا ايتقان. اڭگىمە بارىسىندا رەسەي قارا تەڭىز فلوتىنىڭ باسشىسى «ءبىز اقىرىنا دەيىن سوعىسامىز» دەپ قورقىتقان.

«بارلىق كۇشتەر سوعىسقا ساقاداي ساي دايىن. ەگەر سەندەر قارسىلاسپاساڭدار، ەشقانداي قان توگىلمەي، ءبارى بەيبىت تۇردە شەشىلەدى»، – دەپتى رەسەي فلوتىنىڭ كومانديرى.

رەسەيدى قولداعان قىرىم

ۋكراينا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك قىزمەتىنىڭ توراعاسى ۆ.ناليۆايچەنكونىڭ ايتۋىنشا، قىرىم تۇرعىندارى رەسەيدىڭ ارەكەتتەرىنە جاپپاي قولداۋ كورسەتكەن. «رەسەي مەن قىرىمنىڭ اقپارات قۇرالدارىنىڭ كومەگىمەن جالعان اقپارات تاراتۋ، جالا جابۋ، قوعامدىق پىكىردى بۇرمالاۋ ناۋقانى جاپپاي ءجۇرىپ جاتىر»، – دەيدى ول.

سول كەزدەگى ۋكراينا پرەزيدەنتى مىندەتىن اتقارۋشى ءارى پارلامەنت سپيكەرى الەكساندر تۋرچينوۆ قىرىم حالقىنا قايىرىلىپ، ۋكراينا ۇكىمەتىنىڭ ولارعا جاۋ ەمەستىگىن ءتۇسىندىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتادى. «ءبىز قىرىمدىقتاردىڭ وزدەرى ۋكرايناعا قارسى كوتەرىلدى دەگەن جالعان ءسوزدى تەرىستەۋىمىز كەرەك. كوتەرىلگەن قىرىمدىقتار ەمەس. بۇل – ەگەمەن مەملەكەتكە جاسالعان ناعىز اسكەري وپەراتسيا»، – دەيدى ا.تۋرچينوۆ.

قىرىمنىڭ جاڭا ستاتۋسىنا ۇسىنىستار

سول كەزدەگى پرەمەر-مينيستر ارسەني ياتسەنيۋك قىرىم اۆتونوميالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ مارتەبەسىن وزگەرتىپ، وعان كوبىرەك ەركىندىك بەرۋ ارقىلى ساياسي داعدارىستان شىعۋعا بولادى دەگەن وي ايتادى. جاڭا قابىلداناتىن زاڭدا قىرىم ءوزىنىڭ ىشكى ماسەلەلەرىن، قارجىلىق جۇيەسىن ءوزى رەتتەيدى دەيدى ۋكراينا ۇكىمەت باسشىسى.

«مۇنى شارتتى تۇردەگى تاۋەلسىزدىك دەۋگە بولادى. ماسەلەن، ولارعا قوسىمشا قۇن سالىعىن، اكتسيزدىك الىمداردىڭ ءبىر بولىگىن قالدىرۋعا بولادى. سونىمەن بىرگە تىلدىك، ۇلتتىق، مادەني جانە ەتنوستىق ماسەلەلەردىڭ ءبارىن وزدەرى شەشسىن»، – دەيدى ا.ياتسەنيۋك.

دەسە دە ول بۇل جوسپاردىڭ ىسكە اسپايتىنىن ءوزى دە مويىندايدى. پرەمەردىڭ ايتۋىنشا، رەسەي بۇل ستسەناريدىڭ جۇزەگە اسۋىنا جول بەرمەيدى، سەبەبى ولار «كونفليكتىنىڭ بەيبىت شەشىلگەنىن قالامايدى».

اسكەري جاعداي

پرەزيدەنت مىندەتىن اتقارۋشى ا.تۋرچينوۆ ۋكراينادا اسكەري جاعداي جاريالاۋ تۋرالى باستاما كوتەرەدى. باسقالاردىڭ «بۇل ەل ىشىندە ءتىپتى دۇربەلەڭ تۋعىزادى» دەگەن سوزىنە تۋرچينوۆ: «كرەششاتيكتە [كيەۆتىڭ باستى كوشەسى] رەسەي تانكىلەرى جۇرسە، دۇربەلەڭنىڭ كوكەسى سوندا بولادى»، – دەپ قارسى ءۋاج ايتادى. ونىڭ پىكىرىنە قۇلاق اسقان ەشكىم بولمايدى.

الەكساندر تۋرچينوۆ.

«ءبىز اسكەري جاعداي جاريالاساق نە بولاتىنىن بىلەسىڭ بە؟ ولاردىڭ [رەسەيدىڭ] كوكسەگەنى – وسى. سولداتتارمەن قوسا ول جەرگە شەشەندەر بارادى، بالكىم قازىر-اق سوندا جۇرگەن شىعار. وندا ەتنوستىق كونفليكت باستالادى»، – دەيدى ا.ياتسەنيۋك. تۋرچينوۆ سوندا دا اسكەري جاعداي جاريالاۋ ماسەلەسىن داۋىسقا سالادى.

«كىم قولدايدى؟ جاقسى، تەك تۋرچينوۆ قانا قولدادى.  شەشىم قابىلدانعان جوق»، – دەيدى ول.

رەسەيدەن سوعىلعان قوڭىراۋ

جيىن ورتاسىندا رەسەيدەن تەلەفون شالىنىپ، ۋكراينا قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسى اياقسىز توقتاپ قالادى. رەسەي مەملەكەتتىك دۋماسىنىڭ توراعاسى سەرگەي نارىشكين تەز ارادا الەكساندر تۋرچينوۆپەن بايلانىستىرۋدى تالاپ ەتىپ، قوڭىراۋ سوققان.

«نە دەسەم ەكەن؟ نارىشكين ءپۋتيننىڭ قوقان-لوققىسىن جەتكىزدى. ايتۋىنشا، ولار ۋكراينانىڭ ورىستار مەن ورىستىلدىلەردى قۋدالاۋىنا بايلانىستى قاتاڭ شەشىم قابىلداۋى مۇمكىن ەكەندىكتەرىن دە جوققا شىعارمايدى. بالكىم، ولار اسكەردى تەك قىرىمعا عانا جىبەرمەيمىز دەگەندى مەڭزەپ تۇرعان بولار»، – دەيدى تۋرچينوۆ.

اننا شامانسكايانىڭ ماتەريالى اعىلشىن تىلىنەن اۋدارىلدى. 

ازاتتىق راديوسىجانەمۇحتار ەكەي

ازات ەۋروپا / ازاتتىق راديوسى