بىشكەكتە جۇما نامازىنا ۋاقىت بولەتىن زاڭ جوباسىن قاراماق
kerey.kz
بىشكەكتەگى مەشىتتە جۇما نامازىن وقىپ وتىرعان ازامات. 28 قازان 2011 جىل. (كورنەكى سۋرەت)
قىرعىزستاندا مەملەكەت مەكەمەلەرى، جەكە كاسىپورىنداردا جۇمىس ىستەيتىن مۇسىلمانداردىڭ جۇما نامازىنا قاتىسۋىنا ۋاقىت ءبولۋ ءۇشىن ەڭبەك كودەكسىنە تۇزەتۋ ەنگىزۋ تۋرالى ۇسىنىس قارالىپ جاتىر.
قىرعىزستاندا كەيدە وسىنداي ءدىني داۋلار شىعىپ تۇرادى. بۇل جولى جۇما كۇنگى جۇمىستىڭ اراسىنداعى تۇسكى ءۇزىلىستى ۇزارتۋ ماسەلەسى تالقىلانىپ جاتىر. بىرقانشا دەپۋتاتتار حالقىنىڭ مۇسىلماندارى كوپ، بىراق رەسمي تۇردە زايىرلى ەل سانالاتىن قىرعىزستاندا جۇمىس بەرۋشىلەر قىزمەتكەرلەردىڭ جۇما نامازىنا بارۋىنا جاعداي جاساۋى كەرەك دەپ سانايدى.
جۇما نامازى – الەمدەگى بارلىق مۇسىلماندار ءۇشىن نەگىزگى قۇلشىلىقتىڭ ءبىرى. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن جۇمىس اپتاسىن دۇيسەنبىدەن جۇماعا دەيىن ەمەس، مۇسىلماندار تۇراتىن باسقا ەلدەردەگىدەي جەكسەنبى مەن بەيسەنبى ارالىعىنا جىلجىتايىق دەگەن ۇسىنىسى بار زاڭ جوباسى قارالعان ەدى. بىراق ول جوبا وتپەي قالعان.
قازىر قىرعىزستان بيلىگى اسىرەدىنشىلدەردەن قاۋىپتەنەدى، كەيىنگى كەزدە قىرعىزستانداعى اسىرەدىنشىلدەر ءرولى تۋرالى پىكىرتالاستار كۇشەيىپ كەلەدى. بىراق قالىڭدىق الىپ قاشۋ نەمەسە كوپ ايەل الۋ سياقتى زاڭسىز ارەكەتتەردى قاساقانا بايقاماۋ قۇبىلىسى دا بار.
جاڭا زاڭ جوباسىنداعى ۇسىنىستار ەڭبەك كودەكسىنە ەنگىزىلسە، بارلىق مەملەكەتتىك مەكەمەلەر جانە جەكە كاسىپورىندار قىزمەتكەرلەرى 12:30-دان 14:30-عا دەيىن ءۇزىلىس الىپ، جۇما نامازىن وقىپ كەلۋ مۇمكىندىگىنە يە بولماق. باسقا كۇندەرى تۇسكى ءۇزىلىس ۋاقىتى بۇرىنعىشا ءبىر ساعات بولىپ وزگەرىسسىز قالادى.
قىرعىزستانداعى جۇما نامازى تۋرالى ورىس تىلىندەگى رەپورتاج:
كۇنىنە بەس ۋاقىت ناماز وقۋ – يسلام ءدىنىنىڭ پارىزى. بىراق كەيبىر ءدىندارلار ايەلدەردىڭ مەشىتتە ناماز وقۋىن قۇپتامايدى. ال جۇما كۇنى تۇسكى ءۇزىلىستى ۇزارتۋدى قولداۋشىلار «بۇل شارا جۇمىسشىلاردىڭ قۇقىن قورعايدى» دەسە، سىنايتىندار «ءدىني ەرەجەلەر زايىرلى مەملەكەتتىڭ ەڭبەك كەستەسىنە ىقپال ەتپەۋى كەرەك» دەگەن ءۋاج ايتادى.
«بۇل كۇنىنە ءبىر ساعات، اپتاسىنا ءبىر كۇن عانا، ءبىر جىلدا ەكى-اق كۇنتىزبەلىك كۇن بولادى» دەيدى وزگەرىستى قولدايتىن پارلامەنت دەپۋتاتى تازابەك يكراموۆ. ونىڭ ايتۋىنشا، «زاڭ شىعارۋشىلاردىڭ كوبى بۇنى قۇپتايدى».
ول «ادامدار مەشىتكە ناماز وقۋعا ءبارىبىر بارا بەرەدى، ءتىپتى زاڭدى وزگەرتپەگەن كۇندە دە ولار جۇما نامازىنان قالمايدى» دەيدى.
قىرعىزستان حالقىنىڭ تورتتەن ءۇشى، ياعني 6 ميلليونعا جۋىق ادام – مۇسىلمان. قىرعىزستان ءمۇفتيىنىڭ ورىنباسارى اكيمجان ەرگەشوۆ زاڭ جوباسىن قولدايدى. «مۇسىلمان ءدىنىن ۇستاناتىن ازاماتتار سولايشا زاڭ تالابىنا قايشى كەلمەيتىن بولادى» دەيدى ول.
ازاتتىقتىڭ قىرعىز قىزمەتىنە سۇحبات بەرگەن ول «قازىر ءدىندار ازاماتتار زاڭ بۇزۋعا ءماجبۇر، جۇمىستا ەسكەرتۋ الادى، ءدىن تالابىن ورىنداعانى ءۇشىن جۇمىسسىز قالىپ، ناپاقادان قاعىلىپ جاتادى» دەيدى. بىراق زاڭ جوباسىنا قارسىلار اراسىندا مۇسىلماندىق پارىزىن وتەپ جۇرگەن ءدىندار ادامدار دا كەزدەسەدى.
بىشكەكتەگى جۋرناليست بايان كۋلوۆا «مۇسىلمانمىن، يسلام ءدىنى تالاپتارىن قۇرمەتتەيمىن، ءدىن ۇستايمىن، بىراق ناماز ءۇشىن جۇمىس ساعاتىن قىسقارتۋ دۇرىس ەمەس دەپ ويلايمىن» دەيدى. كۋلوۆانىڭ پىكىرىنشە، مۇسىلماندار جۇما نامازىن كابينەتتەرىندە وقي الادى. «كوپتەگەن مەكەمەلەردە ناماز بولمەسى بار. اسىرەسە دەپۋتتاتتاردىڭ جەكە كابينەتى بار، ەگەر وقىعىسى كەلسە نامازدى سوندا وقىسىن» دەيدى ول.
قىرعىزستان جوعارعى كەڭەسى (پارلامەنتى). بىشكەك، 28 قازان 2015 جىل. (كورنەكى سۋرەت)
ادۆوكات نۋردين اسانوۆ «بۇل زاڭ جوباسىن ۇلگى تۇتقان وزگە ءدىن وكىلدەرى دە تالاپ قويۋى مۇمكىن» دەيدى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، «باسقا ءدىني سەنىمدەگى ادامدار زاڭدى وزدەرىنىڭ دىندەرىنە ساي وزگەرتۋدى تالاپ ەتۋى ىقتيمال. قىرعىزستاندا پراۆوسلاۆ شىركەۋى وكىلدەرى مەن كاتوليكتەر بار، مۇسىلماندار ءسۇننيت جانە شيت بولىپ بولىنەدى جانە ولاردىڭ عۇرىپتارى دا ءارتۇرلى».
پارلامەنت زاڭ جوباسىن تالقىلايتىن كۇندى ءالى بەلگىلەگەن جوق. قىرعىزستاننىڭ بۇرىنعى ومبۋدسمەنى تۇرسىنباي باكيرۇلى 2013 جىلى «باسقا مۇسىلمان ەلدەرىندەگىدەي جۇمىس اپتاسىن وزگەرتەيىك، ەكى كۇنگە سوزىلاتىن دەمالىس جۇما باستالسىن» دەگەن ۇسىنىس جاساعان ەدى. بىراق ونى قولداۋشىلار از بولدى.
قىرعىز بيلىگى تىيىم سالىنعان ۇيىم «حيزب-ۋت تاحرير» اسىرەدىنشىلدەرتوبى مۇشەلەرىن ۇنەمى تۇتقىنداپ جاتادى. ودان بولەك، جاستاردىڭ راديكالدانىپ كەتۋىنەن قاۋىپتەنەدى ءارى ولاردىڭ «ءال-قايدا» مەن «يسلام مەملەكەتى» تەرروريستىك ۇيىمدارى سياقتى توپتارمەن بايلانىسىپ، سيريا مەن يراكقا كەتىپ جاتقانىنا الاڭدايدى. جاقىندا بىشكەك ەلدەگى 100-گە جۋىق يسلام ءدىنى مەكتەپتەرى نەمەسە مەدرەسەلەرىنىڭ ونداعان باسشىسىنا ليتسەنزياعا سايكەستىكتەرىن تەسكەرەتىنى تۋرالى ەسكەرتۋ جاسادى.
ازاتتىقتىڭ قىرعىز قىزمەتىنىڭ ماقالاسى اعىلشىن تىلىنەن اۋدارىلدى.
پىكىر قالدىرۋ