Qırğızstanda keyde osınday dini daular şığıp twradı. Bwl jolı jwma küngi jwmıstıñ arasındağı tüski üzilisti wzartu mäselesi talqılanıp jatır. Birqanşa deputattar halqınıñ mwsılmandarı köp, biraq resmi türde zayırlı el sanalatın Qırğızstanda jwmıs beruşiler qızmetkerlerdiñ jwma namazına baruına jağday jasauı kerek dep sanaydı.

Jwma namazı – älemdegi barlıq mwsılmandar üşin negizgi qwlşılıqtıñ biri. Osıdan üş jıl bwrın jwmıs aptasın düysenbiden jwmağa deyin emes, mwsılmandar twratın basqa elderdegidey jeksenbi men beysenbi aralığına jıljıtayıq degen wsınısı bar zañ jobası qaralğan edi. Biraq ol joba ötpey qalğan.

Qazir Qırğızstan biligi äsiredinşilderden qauiptenedi, keyingi kezde Qırğızstandağı äsiredinşilder röli turalı pikirtalastar küşeyip keledi. Biraq qalıñdıq alıp qaşu nemese köp äyel alu siyaqtı zañsız äreketterdi qasaqana bayqamau qwbılısı da bar.

Jaña zañ jobasındağı wsınıstar eñbek kodeksine engizilse, barlıq memlekettik mekemeler jäne jeke käsiporındar qızmetkerleri 12:30-dan 14:30-ğa deyin üzilis alıp, jwma namazın oqıp kelu mümkindigine ie bolmaq. Basqa künderi tüski üzilis uaqıtı bwrınğışa bir sağat bolıp özgerissiz qaladı.

Qırğızstandağı jwma namazı turalı orıs tilindegi reportaj:

 2:30

 Jüktep alu 

​Künine bes uaqıt namaz oqu – islam dininiñ parızı. Biraq keybir dindarlar äyelderdiñ meşitte namaz oquın qwptamaydı. Al jwma küni tüski üzilisti wzartudı qoldauşılar «bwl şara jwmısşılardıñ qwqın qorğaydı» dese, sınaytındar «dini erejeler zayırlı memlekettiñ eñbek kestesine ıqpal etpeui kerek» degen uäj aytadı.

«Bwl künine bir sağat, aptasına bir kün ğana, bir jılda eki-aq küntizbelik kün boladı» deydi özgeristi qoldaytın parlament deputatı Tazabek Ikramov. Onıñ aytuınşa, «zañ şığaruşılardıñ köbi bwnı qwptaydı».

Ol «adamdar meşitke namaz oquğa bäribir bara beredi, tipti zañdı özgertpegen künde de olar jwma namazınan qalmaydı» deydi.

Qırğızstan halqınıñ törtten üşi, yağni 6 millionğa juıq adam – mwsılman. Qırğızstan müftiiniñ orınbasarı Akimjan Ergeşov zañ jobasın qoldaydı. «Mwsılman dinin wstanatın azamattar solayşa zañ talabına qayşı kelmeytin boladı» deydi ol.

Azattıqtıñ Qırğız qızmetine swhbat bergen ol «Qazir dindar azamattar zañ bwzuğa mäjbür, jwmısta eskertu aladı, din talabın orındağanı üşin jwmıssız qalıp, näpaqadan qağılıp jatadı» deydi. Biraq zañ jobasına qarsılar arasında mwsılmandıq parızın ötep jürgen dindar adamdar da kezdesedi.

Bişkektegi jurnalist Bayan Kulova «Mwsılmanmın, islam dini talaptarın qwrmetteymin, din wstaymın, biraq namaz üşin jwmıs sağatın qısqartu dwrıs emes dep oylaymın» deydi. Kulovanıñ pikirinşe, mwsılmandar jwma namazın kabinetterinde oqi aladı. «Köptegen mekemelerde namaz bölmesi bar. Äsirese deputtattardıñ jeke kabineti bar, eger oqığısı kelse namazdı sonda oqısın» deydi ol.

Qırğızstan Joğarğı Keñesi (parlamenti). Bişkek, 28 qazan 2015 jıl. (Körneki suret)

Advokat Nurdin Asanov «bwl zañ jobasın ülgi twtqan özge din ökilderi de talap qoyuı mümkin» deydi. Onıñ sözine qarağanda, «Basqa dini senimdegi adamdar zañdı özderiniñ dinderine say özgertudi talap etui ıqtimal. Qırğızstanda pravoslav şirkeui ökilderi men katolikter bar, mwsılmandar sünnit jäne şiit bolıp bölinedi jäne olardıñ ğwrıptarı da ärtürli».

Parlament zañ jobasın talqılaytın kündi äli belgilegen joq. Qırğızstannıñ bwrınğı ombudsmeni Twrsınbay Bakirwlı 2013 jılı «basqa mwsılman elderindegidey jwmıs aptasın özgerteyik, eki künge sozılatın demalıs jwma bastalsın» degen wsınıs jasağan edi. Biraq onı qoldauşılar az boldı.

Qırğız biligi tıyım salınğan wyım «Hizb-ut Tahrir» äsiredinşildertobı müşelerin ünemi twtqındap jatadı. Odan bölek, jastardıñ radikaldanıp ketuinen qauiptenedi äri olardıñ «Äl-Qaida» men «Islam memleketi» terroristik wyımdarı siyaqtı toptarmen baylanısıp, Siriya men Irakqa ketip jatqanına alañdaydı. Jaqında Bişkek eldegi 100-ge juıq islam dini mektepteri nemese medreseleriniñ ondağan basşısına licenziyağa säykestikterin teskeretini turalı eskertu jasadı.

Azattıqtıñ Qırğız qızmetiniñ maqalası ağılşın tilinen audarıldı.

Azattıq radiosı

Dinara ÄLİMJAN