زۋقا باتىر 150 جىل تاريح تۇلعالار قازاق حاندىعىنا 550 جىل
وسپان باتىردىڭ كۇرسىنىسى
kerey.kz
وسپان باتىردىڭ كۇرسىنىسى
(بۇگىن 29 ءساۋىر وسپان باتىردىڭ شاھيد بولعان كۇنى)
اتىن ايتقىسى كەلمەگەن التايلىق قاريا مىناداي اڭگىمە ايتتى:
اكەم وسپاننىڭ باس ساردارلارىنىڭ ءبىرى بولدى. قاندى كويلەكتى بىرگە كيىپ نە ءبىر اۋىر كۇندەردى بىرگە كەشىپ ەدى. مەن سول توڭكەرىس جىلدارى 16-17 جاستاعى بوزبالا ەدىم. مىلتىق اتۋدى بىلسەمدە سوعىسقا قاتىسپاي كوبىندە ارتتاعى مال-جانعا باس كوز بولىپ اۋىلدا قالاتىنمىن.
وسپان باتىر اتاق داڭقى شىعىپ، تاسى ورگە دومالاپ تۇرعان كەزدە ءىرى شايقاستارعا بولماسا، ادەتتەگى كۇرەستەردە باتىرلارىنىڭ ناسيحاتىمەن ءوز ورداسىندا قالاتىن. سونداي كۇندەردىڭ بىرىندە باتىر اۋىلدا قالعان ءبىر توپ جىگىتتى شاقىرىپ الىپ:
̶ ءجا، جىگىتتەر، تەكتەن-تەككە قاراپ جاتامىز با؟ بوكتەردە جاتقان جىلقىلار نە بولدى؟ «بىرەۋ تويعا اينالعاندا، بىرەۋ قويعا اينالادى»، دەپ جىگىتتەردىڭ ءبارى ۇرىسقا كەتكەندە، جىلقىنى بىرەۋلەر قۋىپ جۇرمەسىن. ءبىر جاعى اينالانى قاراۋىلداپ، ءبىر جاعى ات ءۇستى سەرگىپ، جىلقىلاردى بايقاپ كەلەيىك، ̶ دەدى.
ءبارىمىز قۋانا ماقۇلدادىق. اۋىلدا قالعان از عانا جىگىت اتقا ەر سالىپ، باتىرعا ىلەستىك. ءبىراز جەردى شارلادىق. سارتوعايدىڭ باسى، بايتىك-قاپتىققا قاراعان بەتى بيىك ادىرلاردىڭ اراسى ات اياعى العىسىز قالىڭ اق جاڭقا ادام سۇيەگى. قالىڭ سۇيەكتەن ات سۇرىنەتىندەي ازەر جول تاۋىپ، بيىك قىرقانىڭ باسىنا شىقتىق.
باتىردىڭ قاسىنداعى جىگىتتەردىڭ ءبىرى ساي تاعانىنداعى اق جاڭقا سۇيەكتى قامشىسىمەن نۇسقاپ تۇرىپ:
̶ باتىر، سىزدە ارمان جوق شىعار. مىنا جاتقان مىڭداعان قىتايدىڭ اق جاڭقا سۇيەگىن كورگەندە كەگىمىزدى اياماي قايتارعانىمىز بايقالادى، ̶ دەدى. وشىڭنىڭ بەتىنە ماقتانىشپەن قاراعان ونىڭ كۇتكەنى بولمادى.
ءبارىمىز ونىڭ جۇزىنە قارادىق.
باتىردىڭ سابىرلى ءجۇزى تۇنجىراپ، مۇڭايا كۇرسىندى:
̶ ە، ە، – دەپ داۋىسىن سوزا تەرەڭنەن كۇرسىندى، ̶ مىنا مىڭداعان قىتايدىڭ باس سۇيەگى حان تۇقىمى دۋتىڭ ءشارىپحان كوگەداەتىڭ باسىنىڭ، قارادان شىعىپ حان بولعان ءمامي ۇلى ماڭكەيدىڭ باسىنىڭ ساداقاسىنا تاتي ما، ̶ دەپ قاتۋلانىپ كىشكەنە بوبەك اتالاتىن كىشكەنتاي ساۋساعىن شوشايتتى.
̶ مىنا قالىڭ باس ءبىر باسى مىڭعا بەرگىسىز بوزداقتاردىڭ باسى تۇگىل شىناشاعىنا دا تاتىمايدى. ونداي اسىلدار ەندى تۋا ما، جوق پا، كىم ءبىلسىن!
باتىردى جەلپىندىرمەك بولعان ءسوز ونىڭ كوكىرەگىندەگى جارانى تىرناپ العانداي بولدى. ءبارىمىز دە ءۇنسىز قالدىق.
باتىر اينالاعا، الىس ادىرلارعا مۇڭمەن قارايدى.
ءشارىپحان كوگەداەۆ دەپ وتىرعانى ابىلپەيىز حاننىڭ شوپشەگى. حان تۇقىمى، التاي قازاعىنىڭ باسشىسى بولعان ايگىلى تۇلعا ەدى. ماڭكەي ءماميۇلى دا التاي قازاعىنان شىققان ءتورت ءبيدىڭ ءبىرى كوكەن ءبيدىڭ شوبەرەسى. ەكەۋى دە سول كەزدەگى شىنجاڭنىڭ قىتاي بيلەۋشىسى شىڭ شىسايدىڭ قولىنان جاۋىزدىقپەن ولتىرىلگەن. وسپان باتىردىڭ مەڭزەپ وتىرعانى وسى ەكەۋىنىڭ ولتىرىلگەنىن ايتقانى ەدى.
مىنە، بالالار، وسپان باتىرمەن ءبىر رەتكى از عانا ساپارلاستىق ساتىندە وسىنداي اڭگىمىەگە كۋا بولىپ ەدىم، ̶ دەپ قارتىم اڭگىمەسىن اياقتادى.
ءجادي شاكەنۇلى
قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ،
ەۋرازيا جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى.
دەرەك كوزى : kerey.kz
پىكىر قالدىرۋ