Zuqa batır 150 jıl Tarih Twlğalar Qazaq handığına 550 jıl
OSPAN BATIRDIÑ KÜRSİNİSİ
kerey.kz
OSPAN BATIRDIÑ KÜRSİNİSİ
(bügin 29 säuir Ospan batırdıñ şahid bolğan küni)
Atın aytqısı kelmegen Altaylıq qariya mınaday äñgime ayttı:
Äkem Ospannıñ bas sardarlarınıñ biri boldı. Qandı köylekti birge kiip ne bir auır künderdi birge keşip edi. Men sol töñkeris jıldarı 16-17 jastağı bozbala edim. Mıltıq atudı bilsemde soğısqa qatıspay köbinde arttağı mal-janğa bas köz bolıp auılda qalatınmın.
Ospan batır ataq dañqı şığıp, tası örge domalap twrğan kezde iri şayqastarğa bolmasa, ädettegi küresterde batırlarınıñ nasihatımen öz ordasında qalatın. Sonday künderdiñ birinde batır auılda qalğan bir top jigitti şaqırıp alıp:
̶ Jä, jigitter, tekten-tekke qarap jatamız ba? Bökterde jatqan jılqılar ne boldı? «Bireu toyğa aynalğanda, bireu qoyğa aynaladı», dep jigitterdiñ bäri wrısqa ketkende, jılqını bireuler quıp jürmesin. Bir jağı aynalanı qarauıldap, bir jağı at üsti sergip, jılqılardı bayqap keleyik, ̶ dedi.
Bärimiz quana maqwldadıq. Auılda qalğan az ğana jigit atqa er salıp, batırğa ilestik. Biraz jerdi şarladıq. Sartoğaydıñ bası, Bäytik-Qaptıqqa qarağan beti biik adırlardıñ arası at ayağı alğısız qalıñ aq jañqa adam süyegi. Qalıñ süyekten at sürinetindey äzer jol tauıp, biik qırqanıñ basına şıqtıq.
Batırdıñ qasındağı jigitterdiñ biri say tağanındağı aq jañqa süyekti qamşısımen nwsqap twrıp:
̶ Batır, sizde arman joq şığar. Mına jatqan mıñdağan qıtaydıñ aq jañqa süyegin körgende kegimizdi ayamay qaytarğanımız bayqaladı, ̶ dedi. Oşıñnıñ betine maqtanışpen qarağan onıñ kütkeni bolmadı.
Bärimiz onıñ jüzine qaradıq.
Batırdıñ sabırlı jüzi twnjırap, mwñaya kürsindi:
̶ E, e, – dep dauısın soza tereñnen kürsindi, ̶ mına mıñdağan qıtaydıñ bas süyegi han twqımı dutıñ Şäriphan Kögedaetıñ basınıñ, qaradan şığıp han bolğan Mämi wlı Mäñkeydiñ basınıñ sadaqasına tati ma, ̶ dep qatulanıp kişkene böbek atalatın kişkentay sausağın şoşayttı.
̶ Mına qalıñ bas bir bası mıñğa bergisiz bozdaqtardıñ bası tügil şınaşağına da tatımaydı. Onday asıldar endi tua ma, joq pa, kim bilsin!
Batırdı jelpindirmek bolğan söz onıñ kökiregindegi jaranı tırnap alğanday boldı. Bärimiz de ünsiz qaldıq.
Batır aynalağa, alıs adırlarğa mwñmen qaraydı.
Şäriphan Kögedaev dep otırğanı Äbilpeyiz hannıñ şöpşegi. Han twqımı, Altay qazağınıñ basşısı bolğan äygili twlğa edi. Mäñkey Mämiwlı da Altay qazağınan şıqqan tört bidiñ biri Köken bidiñ şöberesi. Ekeui de sol kezdegi Şınjañnıñ qıtay bileuşisi Şıñ Şısaydıñ qolınan jauızdıqpen öltirilgen. Ospan batırdıñ meñzep otırğanı osı ekeuiniñ öltirilgenin aytqanı edi.
Mine, balalar, Ospan batırmen bir retki az ğana saparlastıq sätinde osınday äñgimiege kuä bolıp edim, ̶ dep qartım äñgimesin ayaqtadı.
Jädi ŞÄKENWLI
Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ,
Euraziya jazuşılar odağınıñ müşesi.
Derek közi : kerey.kz
Pikir qaldıru