|  |  | 

كوز قاراس ساياسات

باتىستاعى بەيساياسي وليمپيادا تۋرالى ءبىر ءسوز

Danyar Eleusin

وليمپيادا كەزىندە سپورتشىلارىمىز جەڭگەن سايىن “بۇل – بۇكىل ەلدىڭ جەڭىسى” دەپ ءدۇر-ءدۇر ەتۋ نەگىزىنەن سپورتتى ساياسيلاندىرىپ، مەملەكەت قاراۋىنا العان رەسەي مەن قىتاي باستاعان پوست-سوۆەتتىك جانە سوتسياليستىك ەلدەرگە عانا ءتان بە دەپ قالام. كۇنىنە التىندى ۋىستاپ الىپ جاتقان باتىس ەلدەرىندە قانداي دا ءبىر جەڭىس ەڭ اۋەلى سول ءبىر جەكە سپورتشىنىڭ ماڭداي تەرىنىڭ ناتيجەسى رەتىندە قابىلدانادى. ول جەڭىس تۇتاس مەملەكەتتىڭ “ۇستەم” ەكەنىن، حالقىنىڭ “ساپالى” ەكەنىن، بيلىگىنىڭ “ەرەكشە قامقور” ەكەنىن كورسەتپەيدى. ەل ىشىنەن شىققان جەكە ءبىر چەمپيوننىڭ جىگەرلى، قاجىرلى، قايراتتى، تالانتتى ءھام ەڭبەكقور ادام ەكەنىن كورسەتەدى. سول سەبەپتى ۇلىبريتانيا مەن گەرمانيا سپورتشىسى، يا كومانداسى فينالدا كەزدەسىپ قالسا، جانكۇيەرلەر ەڭ اۋەلى ەكى كۇش يەسىنىڭ نەمەسە ەكى ۇجىمنىڭ باسەكەسىن باقىلايدى. سپورتشىلار دا، ولاردىڭ قولداۋشىلارى دا وتكەن تاريحتا ۇلىبريتانيا مەن گەرمانيانىڭ اراسىندا بولعان قيساپسىز قىرعىن، نەبىر سوعىستى جادىندا قايتا جاڭعىرتىپ، ءبىر-بىرىنە كەكتەنە قاراپ، كەمسىتە سويلەپ، “جامان نەمىستەن جەڭىلدىك-اۋ”، يا بولماسا ء“تالپىش اعىلشىننىڭ استىنا ءتۇسىپ قور بولدىق-اۋ”، “باسقانى جەڭۋ ءبىر بولەك تە، اعىلشىندى تۇقىرتۋ ءبىر بولەك قوي، شىركىن!” دەپ كىجىنبەيدى:) جەڭگەن جاق تا، جەڭىلگەن جاق تا جەكپە-جەك، جارىس، يا ماتچتان سوڭ ءتوس قاعىستىرىپ، “كۇش اتاسىن تانىماس” دەگەن – وسى” دەپ جىلى جىميىسىپ تارايدى.

باتىس ەلدەرىندە وليمپيادا قۇراماسىن مەملەكەت ەمەس، حالىق قارجىلاندىرادى. مىسالى، وليمپيادا جاقىنداعان كەزدە اقش-تىڭ بانكتەرى بارلىق كليەنتتەرىنە ارنايى حات جىبەرەدى. سونىڭ بىرنەشەۋىن ءوز كوزىممەن كوردىم. قىسقاشا بايانداسام، بىلاي دەپ جازىلعان: “قۇرمەتتى پالەنشە! الداعى وليمپيادا كەزىندە ۇلتتىق قۇرامامىزداعى سپورتشىلارىمىزدىڭ ماڭدايى جارقىراپ ءجۇرۋى ءۇشىن، سپورتتىق فورماسى ەرەكشە ادەمى بولىپ تىگىلۋى ءۇشىن، جاتىن ورىندارى جايلىراق، اس-سۋلارى قۇنارلىراق، قۇرال-جابدىقتارى تولىعىراق بولۋى ءۇشىن قايىرىمدىلىق قولىن سوزساڭىز. جوسپارىمىز – 1 دوللاردان جيناۋ. ەگەر 2 دوللارىڭىزدى قيساڭىز – قۇبا-قۇپ. قۇرمەتپەن، بانكىڭىز”. سول سەبەپتى دە ميلليونداعان امەريكالىقتىڭ قارجىسىمەن جارىسقا اتتانعان وليمپيادا قۇراماسى شىنايى “حالىق كومانداسى” بولىپ قابىلدانادى. وليمپيادا جەڭىمپازدارىنا ۇلىبريتانيا ۇكىمەتى كوك تيىن تولەمەيدى. ويتكەنى چەمپيوندار ەلگە ورالعاسىن ولارعا ەركىن نارىق زاڭدارىمەن ءىس قىلاتىن جەرگىلىكتى نەبىر بيزنەس كومپانيالار مەن برەندتەر تاۋارىن ناسيحاتتاۋ ءۇشىن “جارنامامىزعا تۇسسەڭىز” دەپ جاتا كەپ جابىسادى. كەيبىر اتاعى شىققان جۇلدەگەرلەر ءتيىمدى كونتراكتىلەر ارقىلى ميلليونداپ تا پايدا تابادى. بىلايشا ايتقاندا، اينالىپ كەلگەندە تاعى سول قاراپايىم تۇتىنۋشىلاردىڭ – حالىقتىڭ ارقاسىندا ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن، بەينەتىنىڭ زەينەتىن كورەدى. سوندىقتان بيلىككە جالتاقتامايدى، پرەزيدەنتكە العىس ايتپايدى، ۇكىمەتتىڭ پيار اكتسيالارىنا پىسقىرىپ تا قارامايدى.

باتىس ەلدەرىندە وليمپيادا قۇراماسىنا ءىلىنۋ ءۇشىن جەكە-جەكە اۋەسقوي سپورت كلۋبتارىنىڭ اراسىندا ءادىل باسەكە وتەدى. وليمپياداعا كىم باراتىنىن قۇرامانىڭ باس باپكەرى شەشپەيدى، باسەكە شەشەدى. سول سەبەپتى كەيبىر جارىس تۇرلەرى بويىنشا ءبىر ەلدەن بىرنەشە سپورتشى جولداما الىپ، قاتار قاتىسىپ جاتادى. بۇنىڭ ءبىر جاقسىسى – جانكۇيەرلەر اراسىندا “تۇگەنشە مىقتىراق ەدى، باس باپكەر ءوز كانديداتىنا بۇرا تارتىپ، قۇراماعا الماي قويدى” دەگەن اڭگىمە تۋمايدى.

وسىنداعى فرەندتەرىمنىڭ قاپەرىندە ءجۇرسىن دەپ ەسكەرتىپ جاتقانىم.

عالىم بوقاشتىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعى

    Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعى

    شۆەتسيا مەن دانيا ۋكرايناعا ارناپ بريتان-شۆەد وندىرىسىندەگى زاماناۋي Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعىلارىن ساتىپ الۋعا بىرىگىپ كىرىستى. كەشەن اسىرەسە جاقىن قاشىقتىقتا ۇشاتىن يراندىق «شاحەد» دروندارىنا قارسى ەڭ ءتيىمدى قارۋدىڭ ءبىرى. قازىرگى ۋاقىتتا Tridon Mk2 ءوز كلاسىنداعى ەڭ وزىق اۋە شابۋىلىنا قارسى جۇيە سانالادى. Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعىسىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى اتىس قارقىنى. ول مينۋتىنا 300 وققا دەيىن جاۋدىرا الادى. وسىلايشا اۋە كەڭىستىگىنە ەنەتىن شاعىن درونداردىڭ كوزىن جىلدام ءارى ءدال جويۋعا مۇمكىندىك تۋادى. تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى اتىلاتىن 40-مم سناريادتاردىڭ قۇنى نەبارى 27 دوللاردى قۇرايدى. ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى ەكەنىن دالەلدەيدى. قارۋ-جاراق سالاسىنداعى ماماندار ۋكرايناداعى اسكەري قاقتىعىستاردى ەسكەرە وتىرىپ، ارزان ءارى ءتيىمدى اۋە قورعانىسى قارۋىنا سۇرانىس جوعارى ەكەنىن ايتادى. Tridon Mk2 جۇيەسىندە قولدانىلاتىن ارنايى بريتاندىق

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

  • قىزىق…

    قىزىق…

    1989 جىلى قازاق سسر-دىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى بىرەۋ، ول قازاق ءتىلى بولعان. 2026 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەتتىك ءتىل بىرەۋ، ول قازاق ءتىلى بولماق. ماسەلە، 37 جىلدان بەرى پۋبليكاتسياعا ءتىل تۋرالى باپتىڭ 1- تارماعىن كورسەتىپ (قوعامداعى ۇلتشىلدىقتى باسۋ ءۇشىن) ال ىسجۇزىندە 2- تارماقپەن باسا جۇمىس ىستەۋىندە جاتىر. 1989 جىلدان بەرى قازاق ءتىلىنىڭ قۇزىرەتى كونستيتۋتسيانىڭ كۇشىنەن كوبىرەك قازاق ۇلتشىلارىنىڭ ينەرتسياسىنىڭ ارقاسىندا وركەندەدى. ويتكەنى قازاقتىلدى ورتا ۋربانيزاتسيالاندى، بىلايشا ايتقاندا قالاداعى مادەني ايماقتاردى قازاقتىلدى ىشكى ميگراتسيا باسىپ الدى. قازاقشا مەكتەپ، بالا-باقشا، ورتا جانە شاعىن بيزنەس تب ءبارى ىشكى ميگراتسيا مەن ۋربانيزاتسيانىڭ ەسەبىندە كوبەيدى. كونستيتۋتسيادا مەم-ءتىل قازاق ءتىلى دەپ كورسەتىلسە دە مەم-جۇيە 2-تارماقپەن جۇمىس جاسادى. ال كەيبىر مەكەمەلەر مەن وبلىستارداعى قازاق تىلىنە باسىمدىقتىڭ بەرىلۋى تىكەلەي دەموگرافيالىق

  • ماتەماتيكانىڭ Nature-سى مەن Science-ى

    ماتەماتيكانىڭ Nature-سى مەن Science-ى

    ماتەماتيكانىڭ Nature-سى مەن Science-ى: ماتەماتيكا سالاسى ءاردايىم باسقا عىلىمداردان ەرەكشەلەنىپ تۇرادى جانە ەشبىر عىلىمنان تاۋەلسىز، ءوز الدىنا دامىپ كەلەدى. كەرىسىنشە، كوپتەگەن باسقا عىلىم سالالارىن ماتەماتيكاسىز ەلەستەتۋ قيىن. بۇگىنگى جازبامدا ماتەماتيكانىڭ تاعى بىرنەشە ەرەكشەلىگىن اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل اقپارات عىلىمي ورتادا جۇرگەن كوپتەگەن ادامدارعا پايدالى بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىن. بارلىعىمىز بىلەتىندەي، كوپتەگەن عىلىم سالالارى ءۇشىن ەڭ جوعارى ماراپات سانالاتىن نوبەل سىيلىعى ماتەماتيكتەرگە بەرىلمەيدى. الايدا بۇل ماتەماتيكتەر نوبەل الۋعا قابىلەتتى ەمەس دەگەندى بىلدىرمەيدى. كەرىسىنشە، باسقا سالالار بويىنشا نوبەل سىيلىعىن العان ماتەماتيكتەر دە بار. ماتەماتيكتەردىڭ «نوبەلى» سانالاتىن الەمدە ەڭ ءىرى ەكى سىيلىق بار. ءبىرىنشىسى – فيلدس سىيلىعى. بۇل ماراپات 40 جاسقا دەيىنگى ەڭ ۇزدىك ماتەماتيكتەرگە، ۇزاق جىلدار بويى شەشىلمەي كەلگەن اسا كۇردەلى ەسەپتەردى شەشكەن

  • “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن. “جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ” 9-باپ 2-تارماعى تۇرعاندا قۇجاتتار ەشقاشان قازاقشا جاسالمايدى. تەك اۋدارما ءتىلى بولىپ قالادى. سەبەبى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيا 9-باپتىڭ 2-تارماعىنا سۇيەنىپ، ءىس-قاعازداردى ورىسشا جاساپ ۇيرەنگەن. سول سەبەپتى ءىس-قاعازدىڭ ءبارى الدىمەن ورىسشا جاسالادى، كەيىن قازاقشاعا قالاي بولسا سولاي اۋدارىلادى. سول سەبەپتى 1-تارماقتىڭ بولعانى قازاق ءتىلىنىڭ ناعىز مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىندە بولۋىنا ەش كومەكتەسە المايدى. ءبىر عانا جولى بار: كونستيتۋتسيادا مەملەكەتتىك ءتىل دە، رەسمي ءتىل دە – قازاق ءتىلى دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلىپ تۇرۋى كەرەك. قۇجاتتىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى نۇسقاسىنىڭ عانا زاڭدى كۇشى بولۋى ءتيىس. سول كەزدە باسقا تىلدەردەگى نۇسقاسى جاي اۋدارماسى بولادى. سول كەزدە عانا قازاق

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: