ТАМЫЗ БҮЛІГІ КЕЗІНДЕ

| Aug 20, 2016

1991 жылы 19-тамыз – КСРО Президенті М.Горбачевті ығыстырып, билікті басып алмақ болған Төтенше Жағдай жөніндегі Мемлекеттік Комитет (ГКЧП) құрылған тұс есімнен кетпейді. Одан бері де ширек ғасыр өтіпті ғой.
Ол кезде Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің органы – «Халық Кеңесі» газетінде жауапты хатшы болуым керек. ГКЧП-ның тоталитарлық сипатын ішіміз сезіп тұр. Азаттықты аңсап тұрғандықтан Г.Янаев пен В.Крючков бастаған төтенше бүлікке жан-тәнімізбен қарсымыз. 20-тамыз күні таңертең Алматы қалалық атқару комитетінде жұмыс істейтін демократ пейілді Кенесары Қаптағаев деген жігіт маған іш тартып бір құпия құжаттың көшірмесін көрсетті. Онда Алматы қалалық атқару комитеті «ГКЧП-ны» қолдайтыны, шаһардағы стратегиялық нысандарды күзету, қолдан шығармау, құқықтық режимді күшейту туралы тапсырмалар көзделініпті.

Дереу жағдайды айтып, «Азат» азаматтық қозғалысындағы жігіттерге хабарластым. Айналдырған екі сағаттың ішінде қалалық атқару комитетінің алдында үш жүздей адам жинап, наразылық пикетін өткіздік. Сол аралықта плакаттар да жазып үлгердік. Түс ауа сол кездегі директоры, жанып тұрған патриот Айтан Нүсіпхановтың батыл рұқсатымен «Азат» азаматтық қозғалысы Үйлестіру кеңесінің мүшелері ретінде Жасарал Қуанышалин (тең төраға), Дос Көшім және мен үшеуміз Алатау» телеарнасынан тікелей эфирге шықтық.

Жасарал орысша, Дос екеуміз қазақша ТЖМК (ГКЧП) бүлігінің халыққа қарсы сипатын әшкерелеп бақтық. Қолымыздағы құжаттар арқылы ТЖМК-ға қолдау көрсеткен қала басшысы міндетін атқарушы В.В.Храпуновтың масқара әрекеттерін жария еттік. Бұл сол кезде өте қауіпті қадам болатын. Әсіресе қорықпай бізге тікелей эфирге шығуымызға мүмкіндік берген Айтан (марқұмның жаны жаннатта болсын!) бауырымыздың ерлігіне әлі күнге таң қаламын. Әйтеуір біз жарты сағат ішінде «Азат» қозғалысының, бүкіл демократиялық топтардың, неформалдардың ГКЧП-ға қарсы екендігін, бүліктің халыққа қарсы сипатын айтып үлгердік.

Сол күні бүлікшілік әрекетті айыптаған мақала жазылып, ол ертесіне «Халық Кеңесі» газетінде жарияланып кетті. Қазақта «Әр нәрседе бір қайыр бар» дейді ғой, төтенше тамыз бүлігі Жаңа одақтық шарт құру туралы, оның федерациялық немесе конфедерациялық сипаты жөнінде жүріп жатқан толассыз дауларды сап тиып, Кеңес Одағының ыдырау үдерісін тездетті.

Марат Токашбаевтың facebook парақшасынан алынды

Тек тілге байланысты…

kerey.kz

Қазақ Республикасында бір ғана мемлекеттік тіл бар. Ол- қазақ тілі. Қазақ тілінен басқа ешбір екінші тілге мемлекеттік мәртебе берілмеуі керек! Отыз жылдан астам уақыттан бері геосаяси ахуалды сылтауратып келдік. Енді біздің де мінезімізді һәм мысымызды көрсететін уақыт келді. ҚР-ның азаматы һәм салық тапсырушы қатардағы тұрғыны ретінде талап етемін! Алдағы бес жылда Қазақ Республикасында елеулі демографиялық өзгерістер болады. Атап айтқанда 2030 жылынан кейін қазақтардың республикадағы жалпы үлесі 80-85% ке дейін артады. Славян халықтарының өсімі азайып 10%-ға дейін түседі. Есесіне елдегі түркітілдес өзбек, татар, ұйғырлардың өсімі еселеп өсіп тіпті 10-15 жылда орыстардың орнын басып озуы мүмкін. Сол кезде Қазақ Республикасындағы жалпы түркітілдес халықтардың үлес салмағы 85-90% ке жетеді. Нәтижесінде қазақ мектептерінің саны,
“Төңкеріс жасауға машықтанғандар” кім? Қаңтар құпиясы ашылса, салдары не болады? Депутатпен сұхбат

kerey.kz

Нұрбек ТҮСІПХАН Қазақстан парламенті мәжілісінің депутаты, заңгер Абзал Құспан Азаттыққа сұхбат беріп отыр. Астана, 26 қазан, 2023 жыл Қаңтарды кім ұйымдастырғанын билік біле ме, білсе неге ашық айтпады? Парламентте неге Қаңтар бойынша тағы тыңдау өтпейді? Президент Тоқаев Қаңтар “төңкеріс жасауға әбден машықтанған мамандардың жетекшілігімен” ұйымдастырылды деді. Олар кімдер? Мәжіліс депутаты Абзал Құспан осы сұрақтарға жауап берді Азаттық: Абзал мырза, сіз – Қаңтар оқиғасына бір тараптан емес, жан-жағынан қарауға мүмкіндік алған адамсыз. Ең алдымен сол оқиғаға тікелей қатыстыңыз, жұртты алаңға шығуға шақырдыңыз. Одан кейін қанды қырғында қамауға алынғандарды босатуға ат салысып, заңгер ретінде де араластыңыз. Одан бөлек мәжіліс депутаты есебінде де жаңа бір ракурстан қарап отырсыз. Айтыңызшы, жан-жағынан қарағанда Қаңтар оқиғасында сізге
Олжас Сүлейменов. Мен білем!..

kerey.kz

Серік Ерғали Суреттер: madeniportal.kz және С.Ерғали мұрағаттарынан алынды. «Я знаю!..» кітабынан үзінді-аударма. ОСИРИС ЗАҢЫ I Біз адамзат тарихын өте нашар білеміз. XIX ғасырдың басында Наполеон әлемге Мысырды ашты, ал ғалымдар бұл елдің қирандыларын зерттеп, оның шамамен б.з.д. III мыңжылдыққа тиесілі екенін анықтады. Сол кезде адамзат тарихы тағы да қос мыңжылдыққа тереңдей түсті. Бірнеше мыңжылдық бұрын (мен білем) адамзат (немесе оның кейбір бөлігі) таңбалы жазуды қолданып, жазып жүрген. Бұл білімдерді қалпына келтіру арқылы біз XX ғасырдың басында жасанды түрде үзілген тіліміздің тарихына қатысты қолжетер шындықты қайта тануымызға тура келді. 1926 жылы Бакуде өткен алғашқы түркологиялық конгрестен кейін түркология ғылым ретінде қалыптаса алмады… …2018 жылы Назарбаев мені әңгімелесу үшін Ақордаға шақырды. Үлкен үстелдің басында
Қытай интеллигенциясы қытай иероглифін сынады, қытай тілін емес…

kerey.kz

Қазір әлеуметтік желіде кейбір қазақ зиялыларының қазақ тілін сынаған пікірі тарап жүр. Есіме бір кездері Қытай интеллигенциясының қытай иероглифін сынағаны түсіп кетті. 20- ғасырдың алғашқы ширегінде қытайдың дәстүрлі иероглифтерін сынамаған зиялы кемде кем. *** *** *** “Иероглифтерде заманауи идеялар мен теорияларды жеткізетін сөздік қор жоқ, әрі олар зиянды ойлардың ұясына айналады. Оларды жоюда ұят жоқ” деп жазды 1918 жылы Қытай Коммунистік партиясының негізін қалаушылардың бірі әрі Жаңа мәдениет қозғалысының жетекші қайраткері Чэнь Дусю (陈独秀). Қытай иероглифін қатты сынаушылардың қатарында тағы да Қытай коммунистік қозғалыстың жетекшілерінің бірі Цюй Цюбай (瞿秋白) де болған. Ол тіпті 1931 жылы “Қытай иероглифтері шын мәнінде әлемдегі ең лас, ең жексұрын әрі ең жиренішті нәрсе. Тіпті ортағасырлық
Елдес Орда, тарихшы: «Түркістан» атауын қолдану – аймақтағы жұмсақ күш позициясын нығайту тәсілі

kerey.kz

Фото ашық дереккөздерден алында Өткен аптада Түркияның ұлттық білім министрлігі мектеп бағдарламасына «Түркістан» деген терминді енгізген еді. Шетел басылымдарының жазуынша, бұл атау енді «Орталық Азия» ұғымының орнына қолданылмақ. Білім министрі Юсуф Текин жаңа атау түркі әлемінің бірлігін қамтамасыз етуге бағытталғанын айтады. Оның сөзінше, үкімет оқу бағдарламасынан империялық мағынасы бар географиялық атауларды алып тастамақшы. Ең қызығы, «Түркістан» аумағына Қазақстаннан бөлек, Қырғызстан, Өзбекстан, Түркіменстан мен Тәжікстан жатады екен. Сондай-ақ кейбір басылымдар бұл терминнің Қытайдың батысында орналасқан Шыңжан өлкесіне қатысы барын да атап өтті. Кейбір ғалымдар «Орталық Азия» термині колониализмнен қалғанын жиі атап жүр. ХХ ғасырдағы әлемдік академиялық ғылымды сол кездегі ірі империялар қалыптастырғандықтан, бүгінде мұндай терминдер мен атаулар халық санасына әбден сіңіп