|  |  | 

Köz qaras Sayasat

Batıstağı beysayasi olimpiada turalı bir söz

Danyar Eleusin

Olimpiada kezinde sportşılarımız jeñgen sayın “bwl – bükil eldiñ jeñisi” dep dür-dür etu negizinen sporttı sayasilandırıp, memleket qarauına alğan Resey men Qıtay bastağan post-sovettik jäne socialistik elderge ğana tän be dep qalam. Künine altındı uıstap alıp jatqan Batıs elderinde qanday da bir jeñis eñ äueli sol bir jeke sportşınıñ mañday teriniñ nätijesi retinde qabıldanadı. Ol jeñis twtas memlekettiñ “üstem” ekenin, halqınıñ “sapalı” ekenin, biliginiñ “erekşe qamqor” ekenin körsetpeydi. El işinen şıqqan jeke bir çempionnıñ jigerli, qajırlı, qayrattı, talanttı häm eñbekqor adam ekenin körsetedi. Sol sebepti Wlıbritaniya men Germaniya sportşısı, ya komandası finalda kezdesip qalsa, janküyerler eñ äueli eki küş iesiniñ nemese eki wjımnıñ bäsekesin baqılaydı. Sportşılar da, olardıñ qoldauşıları da ötken tarihta Wlıbritaniya men Germaniyanıñ arasında bolğan qisapsız qırğın, nebir soğıstı jadında qayta jañğırtıp, bir-birine kektene qarap, kemsite söylep, “jaman nemisten jeñildik-au”, ya bolmasa “tälpiş ağılşınnıñ astına tüsip qor boldıq-au”, “basqanı jeñu bir bölek te, ağılşındı twqırtu bir bölek qoy, şirkin!” dep kijinbeydi:) Jeñgen jaq ta, jeñilgen jaq ta jekpe-jek, jarıs, ya matçtan soñ tös qağıstırıp, “küş atasın tanımas” degen – osı” dep jılı jımiısıp taraydı.

Batıs elderinde olimpiada qwramasın memleket emes, halıq qarjılandıradı. Mısalı, olimpiada jaqındağan kezde AQŞ-tıñ bankteri barlıq klientterine arnayı hat jiberedi. Sonıñ birneşeuin öz közimmen kördim. Qısqaşa bayandasam, bılay dep jazılğan: “Qwrmetti Pälenşe! Aldağı olimpiada kezinde wlttıq qwramamızdağı sportşılarımızdıñ mañdayı jarqırap jürui üşin, sporttıq forması erekşe ädemi bolıp tigilui üşin, jatın orındarı jaylıraq, as-suları qwnarlıraq, qwral-jabdıqtarı tolığıraq boluı üşin qayırımdılıq qolın sozsañız. Josparımız – 1 dollardan jinau. Eger 2 dollarıñızdı qisañız – qwba-qwp. Qwrmetpen, bankiñiz”. Sol sebepti de milliondağan amerikalıqtıñ qarjısımen jarısqa attanğan olimpiada qwraması şınayı “halıq komandası” bolıp qabıldanadı. Olimpiada jeñimpazdarına Wlıbritaniya ükimeti kök tiın tölemeydi. Öytkeni çempiondar elge oralğasın olarğa erkin narıq zañdarımen is qılatın jergilikti nebir biznes kompaniyalar men brendter tauarın nasihattau üşin “jarnamamızğa tüsseñiz” dep jata kep jabısadı. Keybir atağı şıqqan jüldegerler tiimdi kontraktiler arqılı milliondap ta payda tabadı. Bılayşa aytqanda, aynalıp kelgende tağı sol qarapayım twtınuşılardıñ – halıqtıñ arqasında eñbeginiñ jemisin, beynetiniñ zeynetin köredi. Sondıqtan bilikke jaltaqtamaydı, prezidentke alğıs aytpaydı, ükimettiñ piar akciyalarına pısqırıp ta qaramaydı.

Batıs elderinde olimpiada qwramasına ilinu üşin jeke-jeke äuesqoy sport klubtarınıñ arasında ädil bäseke ötedi. Olimpiadağa kim baratının qwramanıñ bas bapkeri şeşpeydi, bäseke şeşedi. Sol sebepti keybir jarıs türleri boyınşa bir elden birneşe sportşı joldama alıp, qatar qatısıp jatadı. Bwnıñ bir jaqsısı – janküyerler arasında “Tügenşe mıqtıraq edi, bas bapker öz kandidatına bwra tartıp, qwramağa almay qoydı” degen äñgime tumaydı.

Osındağı frendterimniñ qaperinde jürsin dep eskertip jatqanım.

Ğalım BOQAŞtıñ facebook paraqşasınan alındı

Related Articles

  • Putin Qazaqstan jäne Özbekstanmen äskeri kelisimderdi qayta qarauğa köşti. Bwl oğan ne üşin kerek?

    Putin Qazaqstan jäne Özbekstanmen äskeri kelisimderdi qayta qarauğa köşti. Bwl oğan ne üşin kerek?

    Kamilla VALIEVA Kollaj avtorı — Timur Timaev Şildeniñ ayağında Resey prezidenti Vladimir Putin Qazaqstan jäne Özbekstanmen äskeri-tehnikalıq ıntımaqtastıq turalı kelisimderdi qayta qaraudı tapsırdı. Qoldanıstağı kelisimderdi Mäskeu Astanamen 2013 jılı, al Taşkentpen 2016 jılı jasağan. Qazir bwl qwjattar qaru-jaraq pen äskeri tehnikanı jetkizudi, äskeri maqsattağı önimder almasudı jäne tehnologiyalar berudi retteydi. Alayda kelisimderde naqtı ne özgerui mümkin jäne Resey olardı däl qazir nege qayta qarap jatır? Äzirge Kreml'diñ Astana jäne Taşkentpen jasalğan äskeri-tehnikalıq kelisimderdiñ naqtı qay twstarın qayta qarastırıp jatqanı belgisiz. Özbekstan Qorğanıs ministrligi Azattıq radiosınıñ saualına jauap bermedi. Al Qazaqstan Qorğanıs ministrligi qwjattar boyınşa jwmıs ayaqtalğanğa deyin olardıñ mazmwnına tüsinikteme bermeytinin mälimdedi. “Şekteuli türde taratuğa jatpaytın aqparat jwrtqa memlekettik organdardıñ resmi aqparattıq

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

    Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

    Arma äleumet! 31 mamır sayasi quğın-sürgin jäne aşarşılıq qwrbandarın eske alu küni. Osığan baylanıstı irgeles elderde sonıñ işinde Şığıs Türkistan öñirinde ömir sürip jatqan Şıñjañ qazaqtarınıñ sayasi, äleumettik häm mädeni tarihın tanıp bilip jürgenimiz artıq bolmas. Aldımen suretterge tüsinikteme: Birinşi suret: Şıñjañ ölkesinde 1934-44 jıldarı ölke gubernatorı bolğan Şen Şicaydıñ (盛世才) beynesi. Ekinşi suret: Tayvan' Taypeydegi Şen Şicaydıñ mazarı. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barğandağı estelik. Ol turalı estelikti keyin oqisızdar. Üşinşi suret: Şıñjañ ölkesi Qwmıl aymağınıñ aymaq gubernatorı bolğan Jolbarıs Beg-tiñ mazarı. Tayvan' Taypey qalasındağı mwsılmandar ziratında jerlengen. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barıp qayttım. Törtinşi suret: 1944 jılı wlt-azattıq köterilisşileri Qwlja qalasın azat qılğan soñ qala

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: