|  | 

الەۋمەت

كولىك قوزعالىسى تۋرالى چەحيا زاڭدارى

كەشە كەشكىسىن قاننەن قاپەرسىز سۆەتوفور الدىندا جاسىلدى كۇتىپ تۇرعام. ءبىر پراگالىق ارتىمنان كەلىپ توق ەتكىزدى. اپات جارىعىن قوسىپ، كولىگىمنەن ءتۇسىپ قاراسام، ارتقى بامپەرىم مايىرىلىپتى، ارتقى ەسىگىمنىڭ تومەنگى شەتى مايىسىپتى، شامدارىم ءبۇتىن، پاركترونيكتەرىم ىستەمەيدى. اپالاقتاپ كولىگىنەن تۇسە سالا بايەك بولىپ كەشىرىم سۇراپ جاتقان چەح جىگىت اعاسىنىڭ الدىڭعى بامپەرى ەكىگە ءبولىنىپ كەتكەن، ءبىر شامى سىنعان. “پوليتسيا شاقىرساڭىز، ءوز ەركىڭىز، كىنا – مەنەن” دەي بەرەدى.

  چەحيا زاڭدارى بويىنشا ادام جاراقات الماعان، كولىك قاتتى زاقىمدانباعان جاعدايدا پوليتسيا شاقىرۋ مىندەتتى ەمەس. ءوزىمنىڭ دە، الگى ايىپتى جۇرگىزۋشىنىڭ دە ۋاقىتىن اياپ، تەز-تەز ەكى ماشينانى سۋرەتكە ءتۇسىرىپ الدىم دا، “جاقىن جەردەگى ساۋدا ورتالىعىنىڭ جابىق كولىك تۇراعىنا بارايىق” دەدىم. الگى ادام قاتتى قۋانىپ، “ماقۇل، ماقۇل” دەپ ىلەسە جونەلدى. اۆتوتۇراققا جەتكەسىن ايىپتى جۇرگىزۋشى ءار كولىك يەسىنىڭ قۇجاتتارىنىڭ ىشىندە مىندەتتى تۇردە بولاتىن جول وقيعاسى حاتتاماسىن الىپ شىقتى دا، جەكە باس مالىمەتىن، ساقتاندىرۋ ءنومىرىن، كولىك سوقتىعىسىنىڭ سيپاتىن، ۋاقىتى مەن ورنىن تولتىرا قويدى. مەن تەك اتى-ءجونىمدى، ادرەسىم مەن كولىگىمنىڭ ءنومىرىن جازدىم. قول قويدىق.

 ايىپتى ادام تۇپنۇسقا حاتتاما مەن ەكى كوشىرمەنى ماعان بەرىپ، ءبىر كوشىرمەنى ءوزى الىپ، تاعى دا قايتا-قايتا عافۋ ءوتىنىپ، قوشتاسىپ كەتە باردى. بۇگىن تاڭەرتەڭ جەرگىلىكتى اۆتوسەرۆيستەردىڭ بىرىنە بارىپ، حاتتامانى وتكىزدىم. كولىك جوندەيتىن كومپانيا وكىلى ساقتاندىرۋ ۇيىمىنىڭ ۆەبسايتىنا كىرىپ، بەس مينۋت ىشىندە ارنايى فورما تولتىردى. سوسىن ماعان: “بۇگىن ساقتاندىرۋ ۇيىمى وكىلىن جىبەرىپ، كولىگىڭىزدىڭ زاقىمدانعان جەرىن كورىپ، راستايدى. سوسىن ءبىز بىردەن جوندەۋگە كىرىسەمىز. بىرنەشە كۇندە دايىن بولادى” دەدى. تۇسىرگەن سۋرەتتەرىم دە كەرەك بولماي قالدى، حاتتاما جەتكىلىكتى ەكەن. كەشەگى وقيعادان سوڭ ۋاقىت جاي بولعاندىقتان اۆتوسەرۆيسكە بىردەن حابارلاسا الماعانىمدى، ۇيىمە اسىققانىمدى ايتىپ ەم، الگى مەحانيك جىگىت جىميىپ: “ەش كەشىككەن جوقسىز، چەحيا زاڭى بويىنشا كولىگىڭىزدى باسقا ءبىر كولىك سوعىپ ءبۇلدىرىپ كەتسە، جاساتىپ الۋعا ءۇش جىلعا دەيىن ۋاقىت بەرىلگەن” دەدى. سوسىن كەتە بەرگەنىمدە، “مىناۋ – كولىگىڭىز جوندەلىپ جاتقاندا مىنەتىن ۋاقىتشا ماشينانىڭ كىلتى. مۇنىڭ جالعا الۋ اقىسىن دا الگى ايىپتى ادامنىڭ ساقتاندىرۋ كومپانياسىنان ءوندىرىپ الامىز” دەدى. بارلىق ازاماتتىق، زاڭدىق قارىم-قاتىناس ابدەن رەتتەلگەن، وركەنيەتتى قالىپقا تۇسكەن. جاپ-جاڭا ۋاقىتشا كولىكپەن جۇمىسقا كەلە جاتقانىمدا الگى پراگالىقتىڭ ارتىمنان كەلىپ توق ەتكىزگەنىنە ءبىرتۇرلى قۋانىپ وتىرعانىمدى سەزدىم:)

P.S. ايتپاقشى بۇل جاقتا جۇرگىزۋشى كۋالىگىڭىز بولسا، كەز-كەلگەن كولىكتى ۋاقىتشا ءمىنىپ جۇرە بەرە الاسىز، ويتكەنى ساقتاندىرۋ ادامعا ەمەس، كولىككە جاسالادى. پوليتسيا توقتاتا قالسا، “مىنا كولىك قۇجاتتارى بويىنشا باسقا ادامعا تيەسىلى عوي” دەپ ايتپايدى، ەڭ باستىسى – ماشينا ۇرلانعان كولىك تىزىمىندە تۇرماسا بولدى.

Galym Bokashتىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى.

    ارمان المەنبەت ەكى-ءۇش كۇن ۋايىمعا سالىنىپ كەتتىم. وسى سوڭعى جازعانىم بولسىن. ءارى قاراي قۇدايعا تاپسىرىپ، جۇمىسىمدى ىستەيىن. 6 اقپان كۇنگى ويىم: ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى. كوۆيد كەزىندە وكپەسى جۇمىس ىستەمەي قالعان ادامدارعا تۇركيادان يۆل دەگەن اپپارات اكەلگەنى ەستەرىڭىزدە مە؟ يۆل بولماي، قانشا ادام ءولىپ قالدى. ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، ماڭگىلىك ەل مەن ەسىل وزەنىنىڭ ورتاسىنداعى بەس-التى عيمارات بوساپ قالادى. تەك ورىسشا ويلاناتىن ادامدار جينالىپ اپ، وزدەرى ادەمى وتىر و جەردە. مەنىڭ تۇسىنىگىمدە، ورىس ءتىلىن كونستيتتسيادان الىپ تاستاۋ ءۇشىن وعان الدىن الا دايىندالۋ كەرەك. سوڭعى ەكى جارىم جىلدا وسىنى قاتتى ويلانىپ ءجۇرمىن. ۇسىنايىن دەپ ەدىم، قىزىعاتىن ادام تابا المادىم. ءسويتىپ «انا ءتىل

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

  • “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن. “جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ” 9-باپ 2-تارماعى تۇرعاندا قۇجاتتار ەشقاشان قازاقشا جاسالمايدى. تەك اۋدارما ءتىلى بولىپ قالادى. سەبەبى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيا 9-باپتىڭ 2-تارماعىنا سۇيەنىپ، ءىس-قاعازداردى ورىسشا جاساپ ۇيرەنگەن. سول سەبەپتى ءىس-قاعازدىڭ ءبارى الدىمەن ورىسشا جاسالادى، كەيىن قازاقشاعا قالاي بولسا سولاي اۋدارىلادى. سول سەبەپتى 1-تارماقتىڭ بولعانى قازاق ءتىلىنىڭ ناعىز مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىندە بولۋىنا ەش كومەكتەسە المايدى. ءبىر عانا جولى بار: كونستيتۋتسيادا مەملەكەتتىك ءتىل دە، رەسمي ءتىل دە – قازاق ءتىلى دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلىپ تۇرۋى كەرەك. قۇجاتتىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى نۇسقاسىنىڭ عانا زاڭدى كۇشى بولۋى ءتيىس. سول كەزدە باسقا تىلدەردەگى نۇسقاسى جاي اۋدارماسى بولادى. سول كەزدە عانا قازاق

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: