|  |  | 

مادەنيەت شوۋ-بيزنيس

ع. مولدانازار: “مەنەن دە مىقتىلار بار. ولار قازىر ەشكىمگە كەرەكسىز”

mg_2535

مۋزىكانت عالىمجان مولدانازار ۆلاست باسىلىمىنا سۇحبات بەرىپ، ءوزىنىڭ ءومىرى، كوزقاراسى، مۋزىكاسى جايلى اڭگىمەلەدى. تۋعان جەرى، تۋعان ءتىلى تۋرالى دا ايتتى. تومەندە سۇحباتتان ۇزىندىلەر بەرىپ وتىرمىز.egemen.kz

ءوزىمدى قازاقستان ەستراداسىنىڭ وكىلىمىن دەپ سانامايمىن. نە جاسىراتىنى بار، ءبىزدىڭ ەسترادا ماعان ۇنامايدى. مادەنيەت، مۋزىكا، شىعارماشىلىققا دەگەن مۇنداي كوزقاراس ۇنامايدى. فونوگرامما – دەگەن ول قىلمىس. جۇرتتى الداپ، اقشا الۋ… ءبىزدىڭ ادامدار، كورەرمەندەر وزدەرىن ۇيالماي، اشىقتان-اشىق الداپ جاتقانىن ءبىلۋى كەرەك. ال ارتىستەر وزدەرىنىڭ جاساپ جۇرگەنى قىلمىس ەكەنىن تۇسىنۋلەرى كەرەك. بۇل ەندى… جىلاعىڭ دا، كۇلكىڭ دە كەلەدى. مەن قىلمىسكەر بولعىم كەلمەيدى.

***

مەنەن دە مىقتىلار بار، بىراق ءازىر ولار ەشكىمگە كەرەك بولماي جاتىر. مەن باياعىدان ءان شىعارىپ كەلەم، بىراق ول اندەر كەرەكسىز بولىپ ينتەرنەتتە جاتتى. سوسىن رەسەيدە بىرەۋلەر «و، ءبىر قازاق كۇشتى سينتي-پوپ جاساپ ءجۇر» دەدى. سوسىن بىزدىكىلەر «و! ءبىزدىڭ بالا ەۋروپادا بىردەڭە ۇتىپ الدى» دەدى. بىراق مەن وعان دەيىن دە بولعام نەگىزى.

***

رەسەيگە بىرنەشە رەت شاقىردى. بىراق بارعىم كەلمەدى. ويتكەنى، الماتىنى وتە قاتتى جاقسى كورەم. بۇل جەردەن ەشقايدا كەتكىم كەلمەيدى.

***

ەشقاشان اتاققا، كوپ اقشا تابۋعا قىزىققان ەمەسپىن. كوبى «سەنىڭ ورنىڭدا بولسام، باسقا جاققا كەتىپ قالار ەدىم» دەيدى. مەن كەتكىم كەلمەيدى. سوڭىنا دەيىن وسىندا قالىپ، وسى قالادا made in Kazakhstan دەۋگە تۇرارلىق بىردەڭە جاساسام دەيمىن.

***

قازاق ءتىلى ول مەن ءۇشىن دۇنيەگە العاش كەلگەندە ەستىگەن دىبىستارىم. مەن ونى مەكتەپتى بىتىرگەنشە تىڭدادىم. ويتكەنى، ءبىزدىڭ اۋىلدا ءبىر عانا ورىس وتباسى بولدى، ولاردىڭ ءوزى ورىسشا بىلمەيتىن.

***

قايرات نۇرتاستى ءوز باسىم سىيلايمىن. ونىڭ ءوز اۋديتورياسى بار. ءتىپتى سونداي ۇلكەن اۋديتوريا مەندە دە بولسا دەيمىن. قايراتتى ءسۇيىپ تىڭدايتىن، تىڭداپ وتىرىپ جىلايتىن جاقىندارىم بار. ول شىنىمەن دە ادامدارعا ءبىر سەزىمدەر بەرەدى. ول شىنىمەن دە ادامداردى ءبىر نارسەلەر تۋرالى ويلاندىرادى.

***

اكەم قاتال، اسكەري ادام. بىراق ىشتەي ەركىن ادام. «بىلگەنىڭدى ىستە. ەڭ باستىسى، جۇرتتى الداما» دەيدى.

***

التى بالانىڭ كىشىسى بولدىم. قازاقتا ءۇيدىڭ كىشىسى اكە-شەشەسىمەن قالادى. ال مەن كەتەتىنىمدى مەكتەپتە جۇرگەندە-اق ءبىلدىم. بىراق تۋعان اۋىلىمدى قاتتى جاقسى كورەم. ءجيى بارام. ساعىنعاندا بيلەت الام دا كەتىپ قالام. دەگەنمەن… بالا كەزىمدە، قازىر دە ول جەرمەن ءبىرتۇرلى گارمونيا تابا المايمىن.

***

اۋىلدىڭ تاربيەسىمەن ءوستىم. سوندىقتان كەي نارسەلەردى قابىلداۋ ماعان قيىن. مىسالى، بالانىڭ اكە-شەشەسىمەن داۋلاسقانىن كورگەندە «نە بولىپ بارادى ءوزى؟» دەپ شوشيمىن.

***

«سەن امەريكان مۋزىكاسىن ناسيحاتتايسىڭ. مۋزارت، قايرات نۇرتاس – مىنە بۇلار بىزدىكى» دەپ ۇرسادى كەيدە. مەن تۇسىندىرۋگە تىرىسام: «مۋزارت پەن قايرات نۇرتاس ەلەكتروندى گيتارامەن، سينتەزاتورمەن ايتادى. قازاق ەلەكتروندى گيتارا تارتىپ پا ەدى؟ قالايشا ونى ناعىز قازاق مۋزىكاسى دەپ ايتاسىز؟».

***

قازاقشا بولسىن دەيتىندەر تويلارىنا كانە ۋەست، بەيونسە، دجەننيفەر لوپەستەردى شاقىرادى. ول جەردەن دومبىرا، قوبىز كورمەيسىز.

***

«نەگە دومبىرا تارتپايسىڭ؟» دەپ تە ۇرسادى. ءبىر اعامىزعا «مىنە كوشەدە كەزدەستىك. ءسىز نەگە مەرسەدەسپەن كەلدىڭىز، نەگە اتپەن كەلمەدىڭىز؟» دەدىم.

***

بىردەڭە دۇرىس بولماي جاتسا، ءبارىن تاستاپ قاشۋعا بولمايدى. اركىم ءوز ءىسىن ادال اتقارسا، ەلدى سىيلاسا، جانە ادامداردى اقشاسى ءۇشىن ەمەس، ادام بولعانى ءۇشىن سىيلاسا، جاقسىراق بولادى. پاتريوتيزم دەگەن وسى.

***

مۇنى ەستىپ بىرەۋلەر مىرس ەتۋىلەرى مۇمكىن. بىراق ءبىز قاتتى بولىپ كەتتىك. دوستارىمىزدىڭ وزىنە سەنبەيمىز. ادام بولۋدان قالا باستاعاندايمىز.

***

مايكل دجەكسون ناعىز كورول. ونى سىناپ جاتسا، ءوز باسىم ءبىرتۇرلى بولا باستايمىن.

***

تويلاردا ءان ايتپايتىن سەبەبىم، تويدىڭ شىرقىن بۇزعىم كەلمەيدى. «كەيدە بىرەۋ كەلىپ «ەي ىنىشەك، وسى سەنىڭ ايتىپ جۇرگەنىڭ نە ءان؟» دەيدى. بۇل دا ءبىر پىكىر. ونى دا سىيلاعان دۇرىس.

egemen.kz

Related Articles

  • Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعى

    Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعى

    شۆەتسيا مەن دانيا ۋكرايناعا ارناپ بريتان-شۆەد وندىرىسىندەگى زاماناۋي Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعىلارىن ساتىپ الۋعا بىرىگىپ كىرىستى. كەشەن اسىرەسە جاقىن قاشىقتىقتا ۇشاتىن يراندىق «شاحەد» دروندارىنا قارسى ەڭ ءتيىمدى قارۋدىڭ ءبىرى. قازىرگى ۋاقىتتا Tridon Mk2 ءوز كلاسىنداعى ەڭ وزىق اۋە شابۋىلىنا قارسى جۇيە سانالادى. Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعىسىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى اتىس قارقىنى. ول مينۋتىنا 300 وققا دەيىن جاۋدىرا الادى. وسىلايشا اۋە كەڭىستىگىنە ەنەتىن شاعىن درونداردىڭ كوزىن جىلدام ءارى ءدال جويۋعا مۇمكىندىك تۋادى. تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى اتىلاتىن 40-مم سناريادتاردىڭ قۇنى نەبارى 27 دوللاردى قۇرايدى. ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى ەكەنىن دالەلدەيدى. قارۋ-جاراق سالاسىنداعى ماماندار ۋكرايناداعى اسكەري قاقتىعىستاردى ەسكەرە وتىرىپ، ارزان ءارى ءتيىمدى اۋە قورعانىسى قارۋىنا سۇرانىس جوعارى ەكەنىن ايتادى. Tridon Mk2 جۇيەسىندە قولدانىلاتىن ارنايى بريتاندىق

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

  • “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن. “جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ” 9-باپ 2-تارماعى تۇرعاندا قۇجاتتار ەشقاشان قازاقشا جاسالمايدى. تەك اۋدارما ءتىلى بولىپ قالادى. سەبەبى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيا 9-باپتىڭ 2-تارماعىنا سۇيەنىپ، ءىس-قاعازداردى ورىسشا جاساپ ۇيرەنگەن. سول سەبەپتى ءىس-قاعازدىڭ ءبارى الدىمەن ورىسشا جاسالادى، كەيىن قازاقشاعا قالاي بولسا سولاي اۋدارىلادى. سول سەبەپتى 1-تارماقتىڭ بولعانى قازاق ءتىلىنىڭ ناعىز مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىندە بولۋىنا ەش كومەكتەسە المايدى. ءبىر عانا جولى بار: كونستيتۋتسيادا مەملەكەتتىك ءتىل دە، رەسمي ءتىل دە – قازاق ءتىلى دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلىپ تۇرۋى كەرەك. قۇجاتتىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى نۇسقاسىنىڭ عانا زاڭدى كۇشى بولۋى ءتيىس. سول كەزدە باسقا تىلدەردەگى نۇسقاسى جاي اۋدارماسى بولادى. سول كەزدە عانا قازاق

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: