|  | 

الەۋمەت

ۇزىناعاشتا جوعالعان ءۇش جىگىتكە قاتىستى قىلمىستىق وقيعانىڭ حرونولوگياسى 

تالدىقورعان قالاسىنا جاقىن ماڭداعى كوكسۋ اۋدانىنىڭ 3 تۇرعىنى الماتى جاقتاعى ۇزىناعاش بازارىندا مال ساتامىز دەپ ءىز-ءتۇزسىز جوعالىپ، سوڭىندا قۇمعا كومىلگەن سۇيەكتەرى تابىلعان بولاتىن. Baq.kz رەداكتسياسى جالپى جاعدايدى نازاردا ۇستاپ، ءار كۇنگى بولعان وقيعا تىزبەكتەرىن جاريالاپ وتىرعان ەدى. ەندى سوڭى قايعىمەن اياقتالعان قىلمىستىق وقيعانىڭ حرونولوگياسىن ۇسىنادى.

4-5 جىلدان بەرى مال ساۋداسىن كاسىپ ەتكەن 1979 جىلى تۋعان دولدانۇلى جارقىنبەك، 1973 جىلعى زارلىحانۇلى مۇقيات پەن ءالىمحان قادىلبەك ەسىمدى جىگىتتەر شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تارباعاتاي اۋدانىنان 43 باس مال ساتىپ الىپ، ونى ەكى جۇك كولىگىمەن 17 قىركۇيەك، سەنبى كۇنى، الماتى ماڭىنداعى ۇزىناعاش بازارىنا شىعارعان.

سەنبى، 17 قىركۇيەكتە: سول كۇنى ولار ەكى باس مالدىڭ ساتىلعانىن، قالعاندارىن دا ساتۋ ءۇشىن ەرتەڭگى جەكسەنبىلىك بازارعا شىعاتىنىن ايتىپ، ۇيىندەگىلەرگە حابارلاعان.

جەكسەنبى، 18 كىركۇيەكتە: ولارعا جەكسەنبى كۇنى بەيتانىس ءبىر ازامات كەلىپ، «مالدارىڭنىڭ ءبارىن مەن ساتىپ الامىن. ۇزىناعاشتان 40 شاقىرىم جەردەگى ۇيىمە جەتكىزىپ بەرىڭدەر. اقشالارىڭدى سول جەردەن الاسىڭدار»، – دەپ، ءار باس مالعا 143 مىڭ تەڭگەدەن باعاسىن دا كەلىسىپ كەتكەن.

سول كۇنى كورگەن كۋاگەرلەردىڭ ايتۋىنشا، جوعالعان جىگىتتەر: «مالدارىمىزدىڭ قالعان 41 باسىن بىرەۋلەر الاتىن بولدى. ۇيىنە جەتكىزىپ بەرىپ، اقشامىزدى الىپ، كەشكە قاراي ءبىز دە ۇيگە قايتامىز»، – دەگەن.

ساتىپ العان ادامعا مالدارىن جەتكىزىپ بەرۋگە جولعا شىقانىن ايتىپ، ۇيىندەگىلەرگە تەلەفونمەن حابارلاعان.

تۇستەن كەيىننەن باستاپ ولاردىڭ تەلەفوندارى ءسوندىرۋلى بولادى.

دۇيسەنبى، 19 قىركۇيەكتە: مۇلدە حابارسىز كەتسە دە، تۋسىقاندارى ولاردى كەلەدى دەپ كۇتكەن. تەرگەۋ ناتيجەسىنە ساي، ءبىرىنشى ماشينا وسى كۇنى ورتەنگەن.

سەيسەنبى، 20 قىركۇيەكتە: ەشقانداي حابار بولماعان سوڭ، ءۇش جىگىتتىڭ بىرەۋىنىڭ اعاسى ادال زارلىحان وتباسىنداعىلارمەن اقىلداسا كەلە، الماتى وبلىسى كوكسۋ اۋداندىق ىشكى ىستەر بولىمىنە ىنىلەرىنىڭ جوعالعانى جايلى ارىز ءتۇسىرىپ، قاسىنا بىرنەشە ادام ەرتىپ، الماتى جاققا جىگىتتەردى ىزدەۋگە شىققان. ۇزىناعاش، وتار جانە قىرعىز-قازاق شەكاراسى ماڭىن شارلاپ ىزدەگەن. تۇنگى ساعات 21:00 مولشەرىندە قورداي پولتسياسىنا ءۇش جىگىتتىڭ جوعالعانى جايلى ارىز قالدىرعان.

سارسەنبى، 21 قىركۇيەكتە: تۋىستارىن ىزدەگەن اتالمىش جىگىتتەر كۇنى بويى شۋ جاقتى شارلاپ كەلىپ، كەشكە قاراي ۇزىناعاشتاعى جامبىل اۋداندىق ىشكى ىستەر بولىمىنە ارزى جازعان. ولار ۇزىناعاش اۋداندىق ىشكى ىستەر بولىمىندە وتىرعان كەزدە ۇستىلەرىنەن «تالدىقورعاننان كەلدىك» دەپ ءۇش ادام كىرگەن. ول جەردە وتىرعان پوليتسەيلەر ءبىر-بىرىنە ورىسشا سويلەپ: «كەشەگى ورتەنگەن ماشينا وسىلاردىكى ەمەس پە ەكەن؟» دەگەن سياقتى اڭگىمەلەر قوزعاعان.

بەيسەنبى، 22 قىركۇيەكتە: ىزدەۋ شارالارىنان ەش ناتيجە بولماعان سوڭ، جوعالعان جىگىتتەردىڭ بىرەۋىنىڭ اعاسى تۇرسىن ءالىمحان دەگەن ازامات Baq.kz رەداكتسياسىنا حابارلاسىپ، اقپاراتتىق كومەك بەرۋىن وتىنگەن.

بۇل كۇنى جوعالعان جىگىتتەرگە تيەسىلى ءبىر كولىك ورتەنگەن كۇيىندە تابىلعان.

سول كۇنى كەشكە قاراي ورتەنگەن ماشينا تۋرالى حاباردى ەستىگەن ادال زارلىحان پوليتسەيلەرگە ەرىپ، ناق مايدانعا بارعان. جول بويىنداعى كامەرالاردى تەكسەرىپ، ەش دەرەك كورە الماعان. سول ماشينا ورتەنگەن ۋاقىتتا ونى كورگەن ءبىر مالشى مەن ءدامحانادا جۇمىس جاسايتىن تاعى ءبىر ايەل ۇزىناعاش پوليتسياسىنا حابار بەرەگەن. بىراق ەشقانداي قۇقىق قورعاۋشى كولىك ورتەنگەن جەرگە كەلمەگەن. كۋاگەرلەر «بۇل كولىكتىڭ كەشكى 20:40 كەزىندە ورتەنگەنىن، 20 قىركۇيەكتەن 21 قىركۇيەككە قاراعان كۇنى كەشتە، قاسىنان الدىڭعى بامپەرى سىنعان جەڭىل كولىككە مىنگەن ەكى ادامنىڭ كەتىپ بارا جاتقانىن كورگەنىن» ايتقان.

جۇما، 23 قىركۇيەكتە: جامبىل وبلىسى دەگەرەس اۋىلىنان ەكىنشى ماشينا تابىلدى.

ول تۋرالى قىتايدان كوشىپ كەلگەن بەيتانىس ورالمان جىگىت حابارلاعان. ول مال ساتىپ جۇرگەن جىگىتتەردىڭ جوعالعانىن، ەل بولىپ ىزدەپ جاتقانىن ينتەرنەتتەن كورىپ، يەسىز تۇرعان كولىكتىڭ قاسىنا بارىپ فوتوعا ءتۇسىرىپ العان دا، تىلەۋلەستىك نيەتپەن ىزدەۋشىلەرگە حابارلاپ، ۆاتساپپەن فوتوسىن جىبەرگەن. بۇل حاباردى ەستي سالا، تۋىسقاندارى تاڭعى بەس مولشەرىندە پوليتسەيلەرمەن بىرگە مايدانعا بارعان. ونى وزگە ەكى پوليتسەي كۇزەتىپ تۇرعان. كولىكتىڭ اككۋمۋلياتورى ۇرلانىپتى.

 

كولىكتى كورگەنىن حابارلاعان جىگىت، «وتكەن كەشتە ءوزىنىڭ ءبىر تانىسىنىڭ مال تيەگەن، بۇزىلىپ، وتالماي قالعان ءبىر جۇك كولىگىن جوندەپ بەرگەنىن» ايتىپ، ول ادامنىڭ تەلەفون ءنومىرىن بەرگەن. ىزدەۋشىلەر، ياعني، ادال زارلىحان باستاعان ادامدار الگى ادامعا حابارلاسىپ، كەزدەسكەن. سول ەكىنشى كۋاگەردىڭ ايتۋىنشا: «بۇرىن پوليتسيا قىزمەتكەرى بولعان ءبىر جىگىت كەلىپ، ماشينالارى بۇزىلىپ قالعانىن، جوندەپ بەرۋىن ءوتىنىپ، ەرتىپ بارعان. ول كەزدە جوعالعان ءۇش جىگىت بۇل جەردە دە بولماعان. پوليتسيادا جۇمىس جاساعان الگى جىگىتپەن قوسا ول جەردە وزگە ەكى ادام جانە يەسىمەن قوسا ءبىر تراكتور بولعان. ول وتالماي قويعان ماشينانى سۇيرەۋگە كەلگەنىن ايتقان.

جۇك كولىگى جوندەلگەن سوڭ رولگە اسىعىس وتىرعان ولار ماشينانى ورنىنان قوزعاپ قالعاندا جول شەتىندە جاقىن تۇرعان تراكتوردى بارىپ سوعىپ، اۋدارىپ تاستاعان.

ول تركاتوردى تارتىپ تۇرعىزۋ ءۇشىن وزگە كولىكتەر شاقىرىلعان. سوسىن بۇزىلعان ماشينانى جوندەگەن جىگىت ۇيىنە قايتىپ كەتكەن.

ىزدەۋشىلەر بۇل حاباردى ەستي سالا سول ماڭايعا بارىپ، كوزدەرىمەن انىق ىزدەردى كورگەن.

وسى كۇنى تۇنگە قاراي ىزدەۋشى جىگىتتەردىڭ كۇشىمەن شيەن دەگەن اۋىلدا جايىلىپ جۇرگەن جەرىنەن 35 باس مال تابىلدى.

سەنبى 24 قىركۇيەكتە: الماتى وبلىسى جامبىل اۋدانىندا وتكەن جەكسەنبىدە جوعالعان مال ساۋداسىمەن اينالىساتىن ءۇش جىگىتتىڭ قازا تاپقانى بەلگىلى بولدى. ول تۋرالى پوليتسيا مارقۇمداردىڭ تۋىستارىنا ەستىرتكەن.

 

قىلمىسكەرلەر ءۇش مۇردەنى الماتىدان 270 شاقىرىم جەرگە اپارىپ، يەن شۇڭقىرعا تاستاپ، كوڭمەن كومىپ كەتكەن.

قاندى قىلمىستى تەرگەۋ جۇمىستارى الماتى وبلىسى اكىمدىگىنىڭ نازارىنا الىندى.

بۇگىن، ۇزىناعاش پوليتسياسى تەكسەرۋ ناتيجەسىنەن سوڭ، قاپىدا جازىم بولعان ءۇش ازاماتتىڭ سۇيەكتەرىن قايتارىپ بەردى.

جانازا نامازى ەرتەڭ، ياعني، 27 قىركۇيەك كۇنى الماتى وبلىسى كوكسۋ اۋدانى قازاقستان اۋىلىندا ساعات 10:30 دا وقىلادى.

قوعامدا زور ءدۇمپۋ تۋدىرعان اتىشۋلى وقيعا جايلى قازىرگە دەيىن ەشبىر قۇزىرلى ورگان ارنايى مالىمدەمە جاساعان جوق.

قازا بولعان ءۇش ازاماتتىڭ ارتىندا 9 بالا جەتىم قالدى…

 

Related Articles

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى.

    ارمان المەنبەت ەكى-ءۇش كۇن ۋايىمعا سالىنىپ كەتتىم. وسى سوڭعى جازعانىم بولسىن. ءارى قاراي قۇدايعا تاپسىرىپ، جۇمىسىمدى ىستەيىن. 6 اقپان كۇنگى ويىم: ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى. كوۆيد كەزىندە وكپەسى جۇمىس ىستەمەي قالعان ادامدارعا تۇركيادان يۆل دەگەن اپپارات اكەلگەنى ەستەرىڭىزدە مە؟ يۆل بولماي، قانشا ادام ءولىپ قالدى. ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، ماڭگىلىك ەل مەن ەسىل وزەنىنىڭ ورتاسىنداعى بەس-التى عيمارات بوساپ قالادى. تەك ورىسشا ويلاناتىن ادامدار جينالىپ اپ، وزدەرى ادەمى وتىر و جەردە. مەنىڭ تۇسىنىگىمدە، ورىس ءتىلىن كونستيتتسيادان الىپ تاستاۋ ءۇشىن وعان الدىن الا دايىندالۋ كەرەك. سوڭعى ەكى جارىم جىلدا وسىنى قاتتى ويلانىپ ءجۇرمىن. ۇسىنايىن دەپ ەدىم، قىزىعاتىن ادام تابا المادىم. ءسويتىپ «انا ءتىل

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

  • “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن. “جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ” 9-باپ 2-تارماعى تۇرعاندا قۇجاتتار ەشقاشان قازاقشا جاسالمايدى. تەك اۋدارما ءتىلى بولىپ قالادى. سەبەبى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيا 9-باپتىڭ 2-تارماعىنا سۇيەنىپ، ءىس-قاعازداردى ورىسشا جاساپ ۇيرەنگەن. سول سەبەپتى ءىس-قاعازدىڭ ءبارى الدىمەن ورىسشا جاسالادى، كەيىن قازاقشاعا قالاي بولسا سولاي اۋدارىلادى. سول سەبەپتى 1-تارماقتىڭ بولعانى قازاق ءتىلىنىڭ ناعىز مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىندە بولۋىنا ەش كومەكتەسە المايدى. ءبىر عانا جولى بار: كونستيتۋتسيادا مەملەكەتتىك ءتىل دە، رەسمي ءتىل دە – قازاق ءتىلى دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلىپ تۇرۋى كەرەك. قۇجاتتىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى نۇسقاسىنىڭ عانا زاڭدى كۇشى بولۋى ءتيىس. سول كەزدە باسقا تىلدەردەگى نۇسقاسى جاي اۋدارماسى بولادى. سول كەزدە عانا قازاق

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: