|  | 

كوز قاراس

مايعازيەۆ: ءوز قانداستارىمىزدىڭ ۇرپاقتارىن وزەككە تەبەتىنىمىز وكىنىشتى

مايعازيەۆ: ءوز قانداستارىمىزدىڭ ۇرپاقتارىن وزەككە تەبەتىنىمىز وكىنىشتى

ساكەن مايعازيەۆتى جۇرت ءانشى رەتىندە عانا ەمەس، ەلىنىڭ وتكەنىنە قاراپ، بولاشاعى ءۇشىن الاڭدايتىن ازامات رەتىندە جاقسى كورەدى. ۇنەمى قوعامدىق ماسەلەلەرگە بايلانىستى ءوز پىكىرىن ءبىلدىرىپ جۇرەتىن ول شىندىقتى اشىق ايتۋدان جاسقانبايدى. بۇگىن ءانشى وزگە ەلدەن ورالىپ، الايدا ءوز ەلىنەن پانا ياكي دوس تاپپاعان قانداستىرىمىزدىڭ جايىن قوزعادى. ءانشى قىتايدان، موڭعوليادان كەلگەن ورالمانداردى، سونىمەن قاتار شىمكەنتتەن كەلگەن وتانداستارىن كورگەندە توبە شاشتارى تىك تۇرىپ، جاتسىنىپ، بوتەنسىنەتىن قازاقستاندىقتارعا ءوز پىكىرىن جەتكىزدى. بۇل تۋرالى Stan.kz حابارلايدى.

«اللا بۇيىرتىپ، جاڭا وقۋ جىلى باستالدى. جوعارعى وقۋ ورنىنا ءتۇسىپ، جان-جاقتان جينالعان جالىندى جاستار جاقىن تانىسىپ، پايدالى ءبىلىم الۋعا بەل بۋادى. تانىسۋدىڭ ءساتى كەلگەندە “قىتايدان، موڭعوليادان، شىمكەنتتەن كەلدىم” دەسە ونە بويى ورە تۇرەگەلىپ، توبە شاشى تىك تۇراتىن وتانداستارىممەن وي بولىسكەلى وتىرمىن. الماس اxمەتبەكۇلىنىڭ “ەگەر 5 قازاق وتىرسا سونىڭ ىشىندەگى بىرەۋىن جەك كورسەڭ، “مەن قازاقتى جاقسى كورەم” دەمەي-اق قوي. سەن ونى قازاق بولعاندىعى ءۇشىن عانا جاقسى كورۋىڭ كەرەك…” دەگەن سوزىنە ريزا بولدىم. ورالماندار تۋرالى əڭگىمە ايتىلسا، “ساتقىندار، قاشقىندار” دەپ كەيىپ، كەۋدەدەدەن يتەرەتىن كەيبىر “كوسەمدەرىمىز” تاريحقا كوز تاستاسا ەكەن»، – دەپ باستادى ءسوزىن مايعازيەۆ.

حاكىم ابايدىڭ دانالىق سوزدەرىن مىسالعا كەلتىرگەن مايعازيەۆ ورالماندار ءۇشىن قاتتى الاڭداۋلى ەكەنىن ءبىلدىردى. ودان بولەك، ورالمانداردان نەمەسە شىمكەنتتىكتەردەن (استانانى) قىزعانۋ ناعىز نادان، ءبىلىمسىز ادامداردىڭ ءىسى ەكەندىگىن ايتىپ ءوتتى.

https://www.instagram.com/p/BKqIjTXBK6W/

“مەن ىشپەگەن ۋ بار ما؟!” دەپ اباي اتامىز ايتقانداي، قازاق كورمەگەن قورلىق بار ما؟! اقتابان شۇبىرىندى، القاكول سۇلاما، اشارشىلىق، ساياسي قۋعىن-سۇرگىن… باس ساۋعالاپ، قازاعىمنىڭ اتىن وشىرمەيمىن، ۇرپاعىمدى اشتان ولتىرمەيمىن دەپ، باس اۋعان جاققا كەتكەن ءوز قانداستارىمىزدىڭ ۇرپاقتارىن وزەككە تەبەتىنىمىز وكىنىشتى. ولاردىڭ دا بابالارى قازاق xالقى ءۇشىن قاسىق قانى قالعانشا كۇرەستى. قالا بەردى، قىلىشىنان قان تامىپ تۇرعان كەڭەس ۇكىمەتى كەزىندە رەسەي، قىتاي، موڭعوليا، وزبەكستان سياقتى ت.ب شەكارالاس ەلدەرىمىزگە ءبىراز جەرلەرىمىز ەنىپ كەتتى. كورشىلەس ەلدەرىمىزدە قانشاما بيلەرىمىزدىڭ، باتىرلارىمىزدىڭ، بابالارىمىزدىڭ سۇيەگى جاتىر. ەڭ بولماسا، ارۋاقتاردى قۇرمەتتەيىك.

“قىتايدان، كارىستەن، فرانتسۋزدان، اعىلشىننان قىزعانباعان استاناڭدى شىمكەنتتىكتەن قىزعاناسىڭ با؟” دەپ بەكبولات اعامىز ايتقانداي، ءوز قانداستارىمىزدان ءوز ەلىمىزدى، ءوز جەرىمىزدى قىزعانبايىق، xالايىق. ول – ساناسىزدىق، بىلىمسىزدىك، ناداندىق. شىنتۋايتىنا كەلگەندە، قازاقستاندا تۋىپ-ءوسىپ، سۋىن ءىشىپ، نانىن جەپ جۇرسە دە انا ءتىلىن، ءدىلىن، ءدىنىن بىلمەيتىن ءدۇبارالاردان گورى سالت-ءداستۇرىمىزدى ساقتاعان ورالماندارىمنىڭ ولسە ولىگى ارتىق ەمەس پە؟! وزگە ۇلت وكىلدەرىنە كۇلكى بولۋدى، ءوزىمىزدى وزگەنىڭ تابانىنىڭ استىنا سالىپ بەرۋدى دوعارايىق، دوستار. ء“بىرىڭدى، قازاق، ءبىرىڭ دوس، كورمەسەڭ ءىستىڭ ءبارى بوس” دەگەن xاكىمنىڭ قاناتتى ءسوزىن تۋ ەتەيىك، اعايىن. اللا تاعالا قازاقستانىمىزدىڭ بولاشاعىن جارقىن ەتكەي. قۇشاقتادىم!» – دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن مايعازيەۆ.

ساكەندى قولداعان جەلى قولدانۋشىلارى: «اللاعا شۇكىر، وسىنى ايتار اقىرى ءبىر قازاق شىقتى-اۋ ورتاعا»، «ساكەن باۋىرىمىزدىڭ قازاق رەتىندە ءوز ۇلتىنىڭ جىرتىسىن جىرتقانى دۇرىس.قازاقتىڭ قازاعى….»، «وسىنى ەستيتىن قۇلاق، كورەر كوز بولسا ەكەن»، «كەرەمەت! اسىل ەر، اقىلدى ازامات، ونەگەلى تۇلعا…»، «ايتقانىڭىزدىڭ ءبارى دۇرىس اعا. ورىستىڭ جازىپ بەرگەن تاريحىنا سەنگەندەر ورالمانداردى ساتقىن دەيدى»، – دەپ جازدى جەلى قولدانۋشىلارى.

Qazaquni.kz

Related Articles

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

  • ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى.

    ارمان المەنبەت ەكى-ءۇش كۇن ۋايىمعا سالىنىپ كەتتىم. وسى سوڭعى جازعانىم بولسىن. ءارى قاراي قۇدايعا تاپسىرىپ، جۇمىسىمدى ىستەيىن. 6 اقپان كۇنگى ويىم: ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى. كوۆيد كەزىندە وكپەسى جۇمىس ىستەمەي قالعان ادامدارعا تۇركيادان يۆل دەگەن اپپارات اكەلگەنى ەستەرىڭىزدە مە؟ يۆل بولماي، قانشا ادام ءولىپ قالدى. ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، ماڭگىلىك ەل مەن ەسىل وزەنىنىڭ ورتاسىنداعى بەس-التى عيمارات بوساپ قالادى. تەك ورىسشا ويلاناتىن ادامدار جينالىپ اپ، وزدەرى ادەمى وتىر و جەردە. مەنىڭ تۇسىنىگىمدە، ورىس ءتىلىن كونستيتتسيادان الىپ تاستاۋ ءۇشىن وعان الدىن الا دايىندالۋ كەرەك. سوڭعى ەكى جارىم جىلدا وسىنى قاتتى ويلانىپ ءجۇرمىن. ۇسىنايىن دەپ ەدىم، قىزىعاتىن ادام تابا المادىم. ءسويتىپ «انا ءتىل

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

  • قىزىق…

    قىزىق…

    1989 جىلى قازاق سسر-دىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى بىرەۋ، ول قازاق ءتىلى بولعان. 2026 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەتتىك ءتىل بىرەۋ، ول قازاق ءتىلى بولماق. ماسەلە، 37 جىلدان بەرى پۋبليكاتسياعا ءتىل تۋرالى باپتىڭ 1- تارماعىن كورسەتىپ (قوعامداعى ۇلتشىلدىقتى باسۋ ءۇشىن) ال ىسجۇزىندە 2- تارماقپەن باسا جۇمىس ىستەۋىندە جاتىر. 1989 جىلدان بەرى قازاق ءتىلىنىڭ قۇزىرەتى كونستيتۋتسيانىڭ كۇشىنەن كوبىرەك قازاق ۇلتشىلارىنىڭ ينەرتسياسىنىڭ ارقاسىندا وركەندەدى. ويتكەنى قازاقتىلدى ورتا ۋربانيزاتسيالاندى، بىلايشا ايتقاندا قالاداعى مادەني ايماقتاردى قازاقتىلدى ىشكى ميگراتسيا باسىپ الدى. قازاقشا مەكتەپ، بالا-باقشا، ورتا جانە شاعىن بيزنەس تب ءبارى ىشكى ميگراتسيا مەن ۋربانيزاتسيانىڭ ەسەبىندە كوبەيدى. كونستيتۋتسيادا مەم-ءتىل قازاق ءتىلى دەپ كورسەتىلسە دە مەم-جۇيە 2-تارماقپەن جۇمىس جاسادى. ال كەيبىر مەكەمەلەر مەن وبلىستارداعى قازاق تىلىنە باسىمدىقتىڭ بەرىلۋى تىكەلەي دەموگرافيالىق

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: