|  |  | 

كوز قاراس ساياسات

«پۋتيندىكى وتىرىك، قازاقتار ۇلى دەرجاۆا بولعان!» — ورىس عالىمى

ەسىڭىزدە مە، ءپۋتيننىڭ نە دەگەنىن؟ ەسىڭىزدە شىعار. شالا بۇلىنگەن ەدىك قوي-دەپ جازدى 365info.kz.

ەسىڭىزگە سالايىق. پۋتين «قازاقتاردا ەشقاشان مەملەكەت بولماعان» دەگەن. مەملەكەت قانا ەمەس، مەملەكەتتىلىك بولماعانىن تىلگە تيەك ەتكەن، كرەملدىڭ كوسەمى. سۇمدىق ءسوز، ءيا؟ ايتا سالدى، بولدى. وداقتاسىمىز نە ويلايدى دەپ پىسقىرعان دا جوق. پۋتين عوي ول. وعان ءبارىبىر…

dalanews-kaz1
الەكساندر اگەەۆ

ودان بەرگى ۋاقىتتا پۋتين پىكىرىن وزگەرتتى مە، جوق پا ءبىز بىلمەيمىز. ونىڭ ءسوزى سول جولى رەسەي باسشىسىن تىكەلەي تىڭداعان كۇللى ورىس حالقىنا تارادى. ال ورىس حالقى بىرجاقتى ويلايدى. ءبىز مۇنى بىلەمىز. ولار وزدەرىنىڭ كوسەمدەرىنە شاڭ جۋىتپايدى. ولار ءۇشىپ پۋتين پايعامبار. جوق، راس قوي؟!

بىراق، كۇنى كەشە كۇتپەگەن جاعداي بولدى. پۋتين پىكىرىنىڭ كۇل-تالقانى شىققان كۇن بولدى بۇل. 

استانادا تاۋەلسىزدىك 25 جىلدىعىنا وراي ۇلكەن شارا ءوتىپتى. شاراعا رەسەيدەگى تانىمال پروفەسسور، سول جاقتاعى ەكونوميكالىق ستراتەگيالار ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى الەكساندر اگەەۆ شاقىرتىلعان ەكەن. الەكەڭە، ريزا بولدىق. ايىزىمىزدى قاندىرىپ ايتىپتى. 

«قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعى مۇنداي مەملەكەتتىڭ قۇرىلعانىنا 25 جىل تولعاندىعىن بىلدىرمەيدى. وسىنى ۇمىتپاۋ قاجەت. مەملەكەتتىڭ وزىنە 1000 جىل، ءتىپتى عاسىرلاردان دا كوپ. سوندىقتان ءار ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ كۇش-قۋاتى ارقالاي بولدى.

ماسەلەن، قاسىم xان، ەسىم xانداردىڭ تۇسىندا قازاقستان ۇلى ايماقتىق دەرجاۆا دارەجەسىنە دەيىن كوتەرىلگەن. رەسەي يمپەرياسى قۇرامىندا دا ءارتۇرلى كەزەڭدەر بولدى. سوسىن كەڭەستەر كەزىندە قازاقستان دەربەس مەملەكەت بولماسا دا، ول مەملەكەتتىڭ بولعانىن مويىنداۋىمىز قاجەت»، — دەگەن ەكەن اگەەۆ.

ءاي، جارايسىڭ!

مۇنداعى عالىمنىڭ «عاسىرلاردان دا كوپ» دەگەن سوزىنە ءمان بەرۋ كەرەك. بۇل نە؟ بۇل مويىنداۋ. ارتىق-الىپ قوسارىمىز جوق. 

پروفەسسور مۇنىمەن شەكتەلمەپتى.  «قازاقستان كسروو قۇرامىندا بولسا دا، ايماقتاعى ىقپالدى مەملەكەتكە اينالعان» دەپتى ول.

«قازاقستاننىڭ پەريفيريالىق مەملەكەت بولعانى جايىندا ايتىپ جاتىر. مەن ءوزىم بۇل پىكىرمەن كەلىسپەيمىن. سەبەبى ول كەڭەستەر قۇرامىنداعى وزىق ەلدەردىڭ ءبىرى ەدى. ءيا، بايقوڭىر، ۋران جانە تاعى باسقا سيرەك مەتالدار پوليگوندارى ماسكەۋدىڭ قاراماعىندا بولدى. دەگەنمەن، 91-ءشى جىلدارعا دەيىن قازاقستان جەتەكشى وندىرىستىك-اگرارلىق مەملەكەت بولىپ قالىپتاسا ءبىلدى»، — دەپتى رەسەيلىك مامان.

مۇنى ەستىگەن پۋتين قايتتى ەكەن؟ پۋتين نە دەدى ەكەن؟ سايىپ كەلگەندە اگەەۆ كرەمل كوسەمىنىڭ ءسوزىن جوققا شىعارىپ وتىر. رەسەيدە پۋتينگە قارسى كەلمەۋشى ەدى عوي…

365info.kz

Related Articles

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: