|  |  | 

تۇلعالار ادەبي الەم

حانعا تاعزىم

          ءامينا ادايحانقىزىElbasi dombira tartuda
و،حان يەم!
                      كورەگەن ھام كوشەلى،
ماڭدايداعى باققا بىتكەن بەس ەلى،
قازاعىمنىڭ قاھارماندىق رۋحنا،
ء”تاڭىر ءوزى جىبەرگەن ەر”- دەسەدى.
ۇلت ەمەس ەك تاريحىنان تۇندىر ءبىز،
جىر بولاتىن ماڭگىلىككە مىڭ جىلعى ءىز.
جالت-جۇلت ەتتى تۇنەك جىلدار كوگىنەن،
نۇرىن توگىپ جارقىراعان ءبىر جۇلدىز.
تاۋەلسىزدىك ۋعىن كۇنگە قاداعان،
اق وردا تۇر ارقادا اپپاق شاعالام.
باس قالانى استانانى جايناتتى،
ەركە ەسىل ەمىرەنگەن جاعادان.
جاڭالىققا جانى قۇشتار قوسقان ءۇن،
ەلۋ جىلدا ەل جاڭارتار جوسپارىڭ.
”ەڭ الپاۋىت ەل بولام”- دەپ الەمدە،
نۇرلى جولمەن باستادى العا كوش قامىن.
ۇلت جاندىلىق  ۇلى كۇشىڭ جان قيار،
ازاماتتار اقىلىڭنان ءال جيار.
كوك بايراقتى كوك جۇزىنە قاداعان،
ساعان تاعزىم الديار!!!

ەرتەگىلەر ەلى (نەمەسە اتام ايتقان اڭىز)

قازىنالى قارتتارىم-اي ەڭسەلى،
ارمانى تەك القىمىندا تۋلاعان.
اقىل كەنى ارىلمايتىن كەنىش ەدى،
وعان كۋا بۇل تاريح، بۇل عالام.
ەلەمەيتىن ەستىلىكتىڭ ەشبىرىن،
بۇلاڭداعان ەدىم سوندا بۇلا قىز.
اتام مارقۇم الدىن الىپ كەش قۇرىم،
ايتاتۇعىن ارمان جايلى ءبىر اڭىز.
اناۋ تاۋدىڭ ارجاعىندا دەيتىعۇن،
جاننات مەكەن، ءبورى ەلدىڭ تۇراعى.
ءبىر ساعىنىش جانىما بەرمەي تىنىم،
اڭسايدى دا سول مەكەندى تۇرادى.
اتىراۋ مەن التايىمنىڭ اراسى،
اتا-بابام جانىن سالىپ قورعاعان.
اعايىننان الىستاتىپ ارانى،
شەكاراسى ءبولىپ كەتتى-اۋ، وڭباعان.
-دەپ قاريا كەتەتۇعىن كەڭسەندەپ،
تۇك تۇسىنبەي وتىرۋشى ەم ءوز باسىم.
ارمانىم جوق سوندا جەتىپ ولسەم دەپ،
كىرپىگىمەن بوگەيتۇعىن كوز جاسىن.
قاسىرەتىن ارقالاتىپ قاشانعى،
جالعان دۇنيە جاقىندادى جات قىلدىڭ.
قيماي-قيماي ارمانىمەن اتامدى،
اردا التايدىڭ قۇشاعىنا تاپسىردىم.
باققا اينالىپ باعى قايتقان بار قايعى،
جەتتىم مەن دە اق مەكەنگە اسىعا.
ساعىنعاندا اتاممەنەن التايدى،
قاراپ ءجۇرمىن الاتاۋدىڭ باسىنا…
********
جاسىرىنىپ جۇرەگىمە جاتقان مىڭ،
بار سىرىمدى ساعان عانا اقتاردىم.
قيالىما قانات ءبىتىپ وزىڭمەن،
قالىقتادىم بيىگىندە اسقاردىڭ.
كۇيكى تىرلىك كوڭىلىمدى جارتى ەتكەن،
ارمانىمداي اق پاراققا ءار توككەن.
سەنى تاستاپ كەتەمىن دەپ كەۋدە ۇرىپ،
تالاي رەت مەن وزىمە انت ەتكەم.
دەسەمداعى تىڭدامايسىڭ ارى ءجۇر،
دالباسا ەكەن ءومىر دەگەن ءبارى قۇر.
تويتارسامدا سەنىڭ قانشا بەتىڭدى،
سەن كەتپەيسىڭ مەنى تاستاپ ءبارىبىر.
تۇنىق ەدىڭ مولدىرىندەي بۇلاقتىڭ،
جانارىمدا جانعان جالعىز شىراقسىڭ.
ءبىر ادالدىق تاپپاي مىنا جالعاننان،
جان تانىممەن سەنى عانا ۇناتتىم.
سەزىم سەلىن سەن سانادان تاسىتتىڭ،
شاتتىعىمدى بولىسۋگە اسىتىم.
جۇرەگىمە قوناقتاعان عۇمىرلىق،
مەن ومىردە ساعان عانا عاشىقپىن.
پويەزيا سەن مەنىڭ جانىمسىڭ!!!!

بالاما

ۇرلەگەن مەن ۇرى ءومىر سونەبەيتىن،
قاراشىقتا جالىن اتقان جاقۇتىم.
جۇرتتىڭ ءبارى تەنتەك دەيدى دەي بەرسىن،
تەك وزىمە باعا جەتپەس باقىتىم.
ەلىتكەندە ەڭ بيىككە ەلەس وي،
قوس قاناتىم قيانعا الىپ سامعايتىن.
بۇزىق دەيدى جۇرتتىڭ ءبارى و ،نەسى ەي؟
تەك وزىمە بالبىراعان بالداي تىم.
ەشقايسسى قىزىعىڭا تاتىماس،
ەرەسەكتەر ەستىمىز دەپ بوسكەن مەن.
شىڭعا بىتكەن شىنار مۇلدە جاسىماس،
شىڭ باسىندا تۇيدەك بۇلتتار كوشكەن مەن.
سەننەن تۇنىق كورمەي مۇلدە عالامنان،
تۇمان شوگىپ كوڭىلىمە تۇر مىناۋ.
ءبارىن ءبىلىپ تۋعانداي اق انامنان،
مەندە ساعان اقىل ايتىپ ءجۇرمىن-اۋ.
ءومىرىڭنىڭ ويلى -شۇڭقىر سىرلارىن،
ۇيرەتەمىن ورەلى ويمەن وزىمشە.
قۇلقىنىمنىڭ قۇلى بولىپ تۇرعانىم،
كەشىر بالام پيعىلىمنان سەزىلسە.
ءجۇزىمىز بەن جۇرەگىمىز جات ءتىپتى،
ايتار بولساق پەندەلىكتىڭ اشىعى.
وزدەرىڭنەن تازالىق پەن پاكتىكتى،
ۇيرەنۋگە ءتيىس پە ەدىك ءاسىلى؟
كوكەيىمدە كوكتەم بولىپ ءبۇر جارىپ،
وزەگىمە وركەن بولىپ ورىنارسىڭ.
پەندەلىكتىڭ ۇشقان شاڭى ۇرلانىپ،
پەرىشتەدەي كوڭىلىڭە قونباسىن.
kerey.kz

Related Articles

  • 14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنى

    14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنى

    كافەدرا پروفەسسورى ماتەماتيكتەر كۇنىنە ارنالعان «تاڭعى Studio» تاڭعى شوۋىندا 15 ناۋرىز، 2025 14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنىنە وراي «تاڭعى Studio» تاڭعى شوۋىنىڭ قوناعى بەلگىلى عالىمدار: فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور قانگۋجين بالتابەك ەسماتۇلى مەن PhD-دوكتور جۇماباي ءمادىبايۇلى بولدى. ەفيردە ولار ماتەماتيكانىڭ ماڭىزدىلىعىن، مەرەكەنىڭ تاريحىن، قازاق ماتەماتيكتەرىنىڭ عىلىمنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن تالقىلادى. پروفەسسور بالتابەك ەسماتۇلى ماتەماتيكانىڭ عىلىمداردىڭ پاتشايىمى سانالاتىندىعىنا توقتالدى. ول ءبىر جاعىنان عىلىمي ءبىلىمنىڭ شىڭىندا تۇرسا، ەكىنشى جاعىنان باسقا پاندەردىڭ دامۋىنا نەگىز بولاتىن كومەكشى عىلىم ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. عالىم شەكسىزدىك پەن ماتەماتيكالىق ەسەپتەۋلەردىڭ دالدىگىن بىلدىرەتىن π سانىنىڭ شىعۋ تاريحىنا دا توقتالدى. دوكتور جۇماباي ءمادىبايۇلى بۇل كۇننىڭ 1988 جىلدان باستاپ «π سانى كۇنى» (π – يرراتسيونال سان، شامامەن 3,14142… تەڭ) رەتىندە تويلانا

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

  • اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    ەلدەس وردا سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىندى. قازاق قوعامىندا جاڭا ينتەللەكتۋالدىق كەزەڭ تۋىپ كەلەدى. ءبىرىنشى، قازىرگى قازاق قوعامىندا سەنىم ماسەلەسىنە قاتىستى پىكىرتالاستاردىڭ كۇشەيۋى كەزدەيسوق قۇبىلىس ەمەس. بۇل دەگەنىڭىز الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ، اشىق اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ جانە جاھاندىق ينتەللەكتۋالدىق اعىمداردىڭ ىقپالىمەن قالىپتاسقان جاڭا قوعامدىق ويلاۋ فورماسىنىڭ كورىنىسى. اتەيستىك كوزقاراستاردىڭ اشىق ايتىلۋى، تاڭىرشىلدىك يدەيالاردىڭ قايتا جاڭعىرۋى جانە ءداستۇرلى ءدىني ورتا اراسىنداعى پىكىر قاقتىعىسى زيالى ورتادا الاڭداۋشىلىق تۋدىرعانىمەن، شىن مانىندە بۇل قۇبىلىس قوعامنىڭ رۋحاني السىرەۋىن ەمەس، سانالى ىزدەنىسكە بەت بۇرعانىن كورسەتەدى. ەكىنشى، ۇزاق ۋاقىت بويى قازاق قوعامىنداعى ءدىني ديسكۋرس نەگىزىنەن مونولوگتىقسيپاتتا بولدى. ۋاعىز ايتىلدى، ال تىڭداۋشى تاراپ ونى تالقىلاۋسىز قابىلداۋعا ءتيىس ەدى. سۇراق قويۋ كۇمانمەن، كۇمان ءالسىز يمانمەن تەڭەستىرىلدى. مۇنداي ورتادا سەنىم دالەلدەۋدى ەمەس، قايتالاۋدى تالاپ ەتتى. عىلىمي

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • تۇرسىن جۇمانباي ء«ۇيسىنباي كىتابى»

    تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»

    بۇل داعاندەل، باقاناس ولكەسىنەن شىققان بي ءۇيسىنباي جانۇزاقۇلى حاقىندا قۇراستىرىلىپ جازىلعان كىتاپ. تىڭ تولىقتىرىلعان ەڭبەكتە بولىس الدەكە كۇسەنۇلى، داعاندەلى بولىسىنىڭ باسشىلارى مەن بيلەرىمەن قاتار ءابدىراحمان ءالىمحانۇلى ءجۇنىسوۆ سىندى ايتۋلى تۇلعالار جايلى اڭگىمە قوزعالعان. ولاردىڭ ەل الدىنداعى ەڭبەكتەرى، بيلىك، كەسىم – شەشىمدەرى، حالىق اۋزىندا قالعان قاناتتى سوزدەرى مەن ءومىر جولدارى، اتا – تەك شەجىرەسى قامتىلعان. سونىمەن قاتار مۇراعات دەرەكتەرىندەگى مالىمەتتەر كەلتىرىلگەن. كىتاپقا ەسىمى ەنگەن ەرلەردىڭ زامانى، ۇزەڭگىلەس سەرىكتەرى تۋرالى جازىلعان كەي ماقالالار، جىر –داستاندار، ۇزىندىلەر ەنگەن. كىتاپ قالىڭ وقىرمان قاۋىمعا ارنالعان. تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»، - جەبە باسپاسى، شىمكەنت قالاسى.134 بەت تولىق نۇسقاسىن تومەندەگى سىلتەمە ارقىلى وقي الاسىز. ءۇيسىنباي كىتاپ kerey.kz

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: