|  |  | 

تۇلعالار ادەبي الەم

حانعا تاعزىم

          ءامينا ادايحانقىزىElbasi dombira tartuda
و،حان يەم!
                      كورەگەن ھام كوشەلى،
ماڭدايداعى باققا بىتكەن بەس ەلى،
قازاعىمنىڭ قاھارماندىق رۋحنا،
ء”تاڭىر ءوزى جىبەرگەن ەر”- دەسەدى.
ۇلت ەمەس ەك تاريحىنان تۇندىر ءبىز،
جىر بولاتىن ماڭگىلىككە مىڭ جىلعى ءىز.
جالت-جۇلت ەتتى تۇنەك جىلدار كوگىنەن،
نۇرىن توگىپ جارقىراعان ءبىر جۇلدىز.
تاۋەلسىزدىك ۋعىن كۇنگە قاداعان،
اق وردا تۇر ارقادا اپپاق شاعالام.
باس قالانى استانانى جايناتتى،
ەركە ەسىل ەمىرەنگەن جاعادان.
جاڭالىققا جانى قۇشتار قوسقان ءۇن،
ەلۋ جىلدا ەل جاڭارتار جوسپارىڭ.
”ەڭ الپاۋىت ەل بولام”- دەپ الەمدە،
نۇرلى جولمەن باستادى العا كوش قامىن.
ۇلت جاندىلىق  ۇلى كۇشىڭ جان قيار،
ازاماتتار اقىلىڭنان ءال جيار.
كوك بايراقتى كوك جۇزىنە قاداعان،
ساعان تاعزىم الديار!!!

ەرتەگىلەر ەلى (نەمەسە اتام ايتقان اڭىز)

قازىنالى قارتتارىم-اي ەڭسەلى،
ارمانى تەك القىمىندا تۋلاعان.
اقىل كەنى ارىلمايتىن كەنىش ەدى،
وعان كۋا بۇل تاريح، بۇل عالام.
ەلەمەيتىن ەستىلىكتىڭ ەشبىرىن،
بۇلاڭداعان ەدىم سوندا بۇلا قىز.
اتام مارقۇم الدىن الىپ كەش قۇرىم،
ايتاتۇعىن ارمان جايلى ءبىر اڭىز.
اناۋ تاۋدىڭ ارجاعىندا دەيتىعۇن،
جاننات مەكەن، ءبورى ەلدىڭ تۇراعى.
ءبىر ساعىنىش جانىما بەرمەي تىنىم،
اڭسايدى دا سول مەكەندى تۇرادى.
اتىراۋ مەن التايىمنىڭ اراسى،
اتا-بابام جانىن سالىپ قورعاعان.
اعايىننان الىستاتىپ ارانى،
شەكاراسى ءبولىپ كەتتى-اۋ، وڭباعان.
-دەپ قاريا كەتەتۇعىن كەڭسەندەپ،
تۇك تۇسىنبەي وتىرۋشى ەم ءوز باسىم.
ارمانىم جوق سوندا جەتىپ ولسەم دەپ،
كىرپىگىمەن بوگەيتۇعىن كوز جاسىن.
قاسىرەتىن ارقالاتىپ قاشانعى،
جالعان دۇنيە جاقىندادى جات قىلدىڭ.
قيماي-قيماي ارمانىمەن اتامدى،
اردا التايدىڭ قۇشاعىنا تاپسىردىم.
باققا اينالىپ باعى قايتقان بار قايعى،
جەتتىم مەن دە اق مەكەنگە اسىعا.
ساعىنعاندا اتاممەنەن التايدى،
قاراپ ءجۇرمىن الاتاۋدىڭ باسىنا…
********
جاسىرىنىپ جۇرەگىمە جاتقان مىڭ،
بار سىرىمدى ساعان عانا اقتاردىم.
قيالىما قانات ءبىتىپ وزىڭمەن،
قالىقتادىم بيىگىندە اسقاردىڭ.
كۇيكى تىرلىك كوڭىلىمدى جارتى ەتكەن،
ارمانىمداي اق پاراققا ءار توككەن.
سەنى تاستاپ كەتەمىن دەپ كەۋدە ۇرىپ،
تالاي رەت مەن وزىمە انت ەتكەم.
دەسەمداعى تىڭدامايسىڭ ارى ءجۇر،
دالباسا ەكەن ءومىر دەگەن ءبارى قۇر.
تويتارسامدا سەنىڭ قانشا بەتىڭدى،
سەن كەتپەيسىڭ مەنى تاستاپ ءبارىبىر.
تۇنىق ەدىڭ مولدىرىندەي بۇلاقتىڭ،
جانارىمدا جانعان جالعىز شىراقسىڭ.
ءبىر ادالدىق تاپپاي مىنا جالعاننان،
جان تانىممەن سەنى عانا ۇناتتىم.
سەزىم سەلىن سەن سانادان تاسىتتىڭ،
شاتتىعىمدى بولىسۋگە اسىتىم.
جۇرەگىمە قوناقتاعان عۇمىرلىق،
مەن ومىردە ساعان عانا عاشىقپىن.
پويەزيا سەن مەنىڭ جانىمسىڭ!!!!

بالاما

ۇرلەگەن مەن ۇرى ءومىر سونەبەيتىن،
قاراشىقتا جالىن اتقان جاقۇتىم.
جۇرتتىڭ ءبارى تەنتەك دەيدى دەي بەرسىن،
تەك وزىمە باعا جەتپەس باقىتىم.
ەلىتكەندە ەڭ بيىككە ەلەس وي،
قوس قاناتىم قيانعا الىپ سامعايتىن.
بۇزىق دەيدى جۇرتتىڭ ءبارى و ،نەسى ەي؟
تەك وزىمە بالبىراعان بالداي تىم.
ەشقايسسى قىزىعىڭا تاتىماس،
ەرەسەكتەر ەستىمىز دەپ بوسكەن مەن.
شىڭعا بىتكەن شىنار مۇلدە جاسىماس،
شىڭ باسىندا تۇيدەك بۇلتتار كوشكەن مەن.
سەننەن تۇنىق كورمەي مۇلدە عالامنان،
تۇمان شوگىپ كوڭىلىمە تۇر مىناۋ.
ءبارىن ءبىلىپ تۋعانداي اق انامنان،
مەندە ساعان اقىل ايتىپ ءجۇرمىن-اۋ.
ءومىرىڭنىڭ ويلى -شۇڭقىر سىرلارىن،
ۇيرەتەمىن ورەلى ويمەن وزىمشە.
قۇلقىنىمنىڭ قۇلى بولىپ تۇرعانىم،
كەشىر بالام پيعىلىمنان سەزىلسە.
ءجۇزىمىز بەن جۇرەگىمىز جات ءتىپتى،
ايتار بولساق پەندەلىكتىڭ اشىعى.
وزدەرىڭنەن تازالىق پەن پاكتىكتى،
ۇيرەنۋگە ءتيىس پە ەدىك ءاسىلى؟
كوكەيىمدە كوكتەم بولىپ ءبۇر جارىپ،
وزەگىمە وركەن بولىپ ورىنارسىڭ.
پەندەلىكتىڭ ۇشقان شاڭى ۇرلانىپ،
پەرىشتەدەي كوڭىلىڭە قونباسىن.
kerey.kz

Related Articles

  • عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    Altyn Magauina بۇگىن اتامىزدىڭ ەڭ جاقىن شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى، ءبىزدىڭ باۋىرىمىز، قازاقتىڭ ماقتان تۇتاتىن جاستارىنىڭ ءبىرى عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاسقا تولىپ وتىر. ءبىز ءۇشىن بۇل كۇن – جاي عانا عالىمنىڭ تۋعان كۇن ەمەس، بۇل – ونىڭ جارتى عاسىرلىق ونەگەلى ءومىر جولىنىڭ، ادال ەڭبەگىنىڭ، بيىك پاراسات پەن ادامگەرشىلىگىنىڭ مەرەكەسى. ءبىز عالىمدى تەك تەرەڭ ءبىلىمى ءۇشىن ەمەس، ۇلكەن جۇرەگى ءۇشىن قادىرلەيمىز. عالىمنىڭ الەمنىڭ ەڭ بەدەلدى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى – وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الىپ، “ازاتتىق راديوسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ، بۇگىندە امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتىندە ابىرويلى جۇمىس اتقارىپ جۇرگەنى ونىڭ تاباندىلىعىنىڭ، بىلىمگە قۇشتارلىعىنىڭ جانە ەڭبەكقورلىعىنىڭ ايقىن كورىنىسى. الايدا ادامنىڭ شىنايى باعاسى ونىڭ قىزمەتىمەن نەمەسە جەتكەن جەتىستىكتەرىمەن عانا ولشەنبەسە كەرەك. ادامنىڭ قادىرى ونىڭ جۇرەگىندە،

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. اقىل-ويى ەركىن، ءماندى، قۇندى دۇنيەلەر تۋعىزا الاتىن، جاسامپازدىق قۋاتى زور ادامدار بولادى. سول سياقتى وركەنيەتتىك الەۋەتى (پوتەنتسيالى) زور حالىقتار بولادى. ونداي قاسيەت وزىندىك قۇندىلىقتار جۇيەتىن جاساي الاتىن، ەشكىمگە ۇقسامايتىن، تەرەڭ تامىرلى رۋحانياتى بار حالىقتاردا بولادى. قازاقتىڭ بۇكىل تاريحى مەن مادەنيەتى ءبىزدىڭ سونداي حالىقتار ساناتىنا جاتاتىنىمىزدىڭ ايعاعى. سونداي ايعاق ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى كوكباي جاناتايۇلى شىعارماشىلىعىندا مولىنان تابىلادى… كەشە سەمەي قالاسىنداعى ابايدىڭ قورىق- مۋزەيىندە كوكباي جاناتايۇلىنىڭ 165 جىلدىعىنا ارنالعان “ابايدان ساباق الدىم بالا جاستان” اتتى ادەبي كەش ءوتتى. زال بەلگىلى ابايتانۋشى، پروفەسسور جاندوس اۋباكىردىڭ تاعىلىمى مول، اسەرلى بايانداماسىن ەرەكشە ىنتامەن تىڭدادى. سپيكەردى تىڭداپ وتىرىپ: ء“بىز كوكبايدى ءتىپتى بىلمەيمىز دەۋگە بولعانداي ەكەن عوي… كەيدە ءتىپتى جەڭىل، ءۇستىرت

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • ەل قورعانى – المات ساردار

    ەل قورعانى – المات ساردار

    ساردار المات توبابەرگەنۇلى – ءوز داۋىرىندە ەل باسقارعان، بەدەلدى تۇلعالاردىڭ ءبىرى بولعان. ول ىرعىزدا بولىس قىزمەتىن اتقارىپ، حالىق اراسىندا سىيلى ادام رەتىندە تانىلعان. المات توبابەرگەنۇلىنىڭ ەرلىك پەن ەلدىك توعىسقان دارا جولىن كەيىن بالالارى سامىرات پەن تورەمۇراتتا جالعىستىردى. ال ونىڭ شوبەرەسى عالىمجان ءابدىسالاموۆ ەۋروپا مەن ورتا ازياعا تانىمال قازاقتان شىققان تۇڭعىش سكريپكاشى بولعان. ءحىح عاسىردىڭ باسىندا دۇنيەگە كەلىپ، سول عاسىردىڭ سوڭعى ون جىلدىعىندا ومىردەن وتكەن المات توبابەرگەنۇلى باسىنداعى بيلىگى مەن بەدەلىن ەلىنىڭ يگىلىگىنە، جۇرتىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە ارنالعان ءوز زامانىنىڭ ايتۋلى تۇلعالارىنىڭ ءبىرى ەدى.  «ارجاعى دا اتاقتى ەر…» تاعى ءبىر ءجۇز جىل ءارى جىلجىپ، ءحVىىى عاسىر تاريحىن پاراقتاساق، ول كەزەڭدە ەل باسىنان وتكەن قايعىلى وقيعالار كوپ بولعانىن كورەمىز، «اقتابان شۇبىرىندى، القاكول سۇلاما» حالقىمىزدى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: