Еуропа қазақтарының биылғы құрылтайы Кельн қаласында өтеді

| Apr 18, 2016

Жыл сайын, дәстүрлі түрде өтіп келе жатқан Еуропа қазақтарының құрылтайы 2016 жылы мамыр айының 14-15 күндері Германияның Кельн қаласында болады.

Кельндегі «Қазақ мәдениет қоғамының» төрағасы Шуайып Еролдың айтуынша, құрылтайға 2000-ға жуық адам қатыспақ. Қазақстаннан 20-ға тарта өнер адамы шақырылған. Құрылтайдың мақсаты – кәрі құрлықтың әр жерінде бытырап жүрген қандастардың басын қосып, жастарды бір-бірімен таныстыру, ұйыстыру және қазақ мәдениеті мен өнерінен қол үзбеуге дағдыландыру.

Шуайып Ерол, Қазақстанға келген сәті

Екі күнге созылатын құрылтайда футбол жарысы мен марафон өтеді және ұлттық ән-күйден концерт нөмірлері қойылады. Доп бәсекесіне Еуропаның 10 мемлекетіндегі қазақ қоғамы 10 футбол командасын әкелмек. Ал, қазақтар көп қоныстанған Түркия елінен 2 команда ойнайды. Бұдан сырт, Қазақстаннан баратын өнер иелері де бір команда болып қатысуға ниет білдіріпті.

Құрылтайға Қазақстан Республикасының Германиядағы Елшісі де қатысады деп күтілуде. Сонымен қатар, Түркияның қазақтар көп тұратын Салихлы, Зейтінбұрын өңірінен аудан әкімдері де құрылтай қонағы болмақ. Америкадан да 20-дай адам келмекші екен.
Жаплы, құрылтайдың барлық қаражатын өзіміз көтеріп алдық дейді Шуайып мырза. Себебі, Қазақ мәдениет қоғамы басқа жерден көмек алмайды. Ал, қоғам мүшелерінің ай сайынғы қосып отыратын жарнасы мұндай үлкен шаралар өткізуге жетпейтіндіктен, ұйымдастырушылар қаржыны үнемдеп, одан-бұдан құрап құрылтайды жақсы деңгейде өткізуге күш салуда.
Германияда қазақтардың ең көп қоныстанған жері Кельн және Берлин қалалары. Берлинде Еуропа қазақтарының құрылтайы 2014 жылы өткен болатын.
Еуропа елдеріндегі қазақ мәдениет қоғамдары «Еуропа Қазақтары қоғамдары федерациясына» қарайды. Оның төрағасы Абдулқайым Кесіжи мырза. Кельндегі Қазақ мәдениет қоғамының басшысы Шуайып Ерол Кельн қаласына 1974 жылы келгенін айтады. Алдымен бұл қалаға әке-шешесі Түркиядан қоныс аударыпты. Кельнде 40 жылдан астам уақыттан бері тұрып жатқан Шуайып Ерол ондағы қазақтардың өз ұлттық болмысын ұмытып кетпеуіне өзіндік үлес қосып жатқан азамат.
Өз күштеріне сүйеніп, әр жылы құрылтай жасап, жастардың жат болып кетпей, бір-бірімен жақын өсуіне қолдарынан келгенше жағдай жасап жатқан Еуропадағы қандастарымызға тілектестік білдіреміз.
Мұрат Алмасбекұлы

Жанар Дұғалованың “фигурасын” оқырмандар қызу талқылауда (фото)

Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті

kerey.kz

Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін
Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

kerey.kz

Бұған нақты жауап – жоқ, бұл шешімнен ешбір тілдің, соның ішінде, орыс тілінің де құқы шектелмейді. Неге? Өйткені конституциядағы мемлекеттік тіл мәртебесі биліктің жұмыс тілін ғана реттейді. Ол норманың қарапайым адамдардың қатынас тіліне қатысы жоқ. Яғни, мемлекеттік тіл – мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдары жұмыс істейтін тіл деген сөз. Бұл шешім орысша сөйлейтіндердің құқығын шектемейді, орысша сөйлеуге тыйым салмайды. Қарапайым адамдар үйінде, қоғамдық орындарда, бизнесте, медиа мен мәдениет ошақтарында қалаған тілінде сөйлей де, жұмыс істей де алады. Бұған конституцияның басқа баптары нақты кепіл болып отыр. Ал жаңа конституцияда 9-баптың 2-тармағы қазіргі күйінде қалса, бұл – қазақ тілінің құқығын шектейді. Себебі мемлекеттік органдар құжаттарды өздері үйренгендей алдымен орысша жазып,
Тек тілге байланысты…

kerey.kz

Қазақ Республикасында бір ғана мемлекеттік тіл бар. Ол- қазақ тілі. Қазақ тілінен басқа ешбір екінші тілге мемлекеттік мәртебе берілмеуі керек! Отыз жылдан астам уақыттан бері геосаяси ахуалды сылтауратып келдік. Енді біздің де мінезімізді һәм мысымызды көрсететін уақыт келді. ҚР-ның азаматы һәм салық тапсырушы қатардағы тұрғыны ретінде талап етемін! Алдағы бес жылда Қазақ Республикасында елеулі демографиялық өзгерістер болады. Атап айтқанда 2030 жылынан кейін қазақтардың республикадағы жалпы үлесі 80-85% ке дейін артады. Славян халықтарының өсімі азайып 10%-ға дейін түседі. Есесіне елдегі түркітілдес өзбек, татар, ұйғырлардың өсімі еселеп өсіп тіпті 10-15 жылда орыстардың орнын басып озуы мүмкін. Сол кезде Қазақ Республикасындағы жалпы түркітілдес халықтардың үлес салмағы 85-90% ке жетеді. Нәтижесінде қазақ мектептерінің саны,
“Қазақ тілі – мемлекеттік тіл” деп жазылып тұр ғой дейді. Неге ондай сөздің пайдасы жоқ екенін түсіндірейін.

kerey.kz

“Қазақ тілі – мемлекеттік тіл” деп жазылып тұр ғой дейді. Неге ондай сөздің пайдасы жоқ екенін түсіндірейін. “Жаңа конституцияның” 9-бап 2-тармағы тұрғанда құжаттар ешқашан қазақша жасалмайды. Тек аударма тілі болып қалады. Себебі мемлекеттік бюрократия 9-баптың 2-тармағына сүйеніп, іс-қағаздарды орысша жасап үйренген. Сол себепті іс-қағаздың бәрі алдымен орысша жасалады, кейін қазақшаға қалай болса солай аударылады. Сол себепті 1-тармақтың болғаны қазақ тілінің нағыз мемлекеттік тіл мәртебесінде болуына еш көмектесе алмайды. Бір ғана жолы бар: конституцияда мемлекеттік тіл де, ресми тіл де – қазақ тілі деп тайға таңба басқандай жазылып тұруы керек. Құжаттың мемлекеттік тілдегі нұсқасының ғана заңды күші болуы тиіс. Сол кезде басқа тілдердегі нұсқасы жай аудармасы болады. Сол кезде ғана қазақ
Мемлекеттік тіл: Қауқарлы ма, әлде әлі де декларация ма?

kerey.kz

Серік Ерғали Суреттер: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz сайттарынан алынды. Ата Заң жобасының талқысы Қазақстандағы ең сезімтал, ең ұзақ талқыланып келе жатқан мәселенің бірі — мемлекеттік тілдің нақты мәртебесі. Конституцияда қазақ тілі мемлекеттік тіл деп жазылғанына отыз жылдан асты. Алайда қоғамдағы шынайы сұрақ әлі де ашық: қазақ тілі — басқарудың тілі ме, әлде символдық мәртебедегі тіл ме? Тіл мәселесі неліктен шешілмей келеді? Себебі біз ұзақ уақыт бойы тілге: – мәдени құндылық ретінде ғана қарап келдік; – оны мемлекеттік басқару тілі ретінде нақты бекітпедік. Нәтижесінде: – Конституцияда бір мәтін, – тәжірибеде басқа жағдай қалыптасты. Бұл қайшылық тілдің емес, конституциялық айқындықтың әлсіздігінен туындады. 9-баптағы басты түйін Жоба бойынша: 1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі – қазақ тілі. 2. Мемлекеттік ұйымдарда