40 jastağı Bağlan Maylıbaevtıñ ömirbayanında onıñ jastığına qaramastan türli lauazımdı qızmetterge tağayındalıp, talay asuğa şıqqan jetistikteri jeterlik. Ol 23 jasında sayasi ğılım kandidatı, 27 jasında – zañ ğılımı doktorı atanğan. Osı jasında elde orıs tilinde şığatın bas basılım – “Kazahstanskaya pravda” gazetin basqarıp, köp jıldıq tarihı bar basılımnıñ alğaşqı qazaq basşısına aynalğan. 29 jasında Qazaqstan prezidenti baspasöz qızmetiniñ jetekşiligine tağayındalıp, özine deyin osı qızmetti atqarğandardıñ işindegi eñ jası boldı. 33 jasında mädeniet jäne aqparat ministrligine qarastı aqparat jäne mwrağattar komitetiniñ törağası, al eki aydan keyin mädeniet jäne aqparat vice-ministri bolıp tağayındalğan.

Maylıbaevtıñ qızmet mansabı tez örlep, sayasi sahnanıñ şıñı – Aqordağa jetti. Key qızmette 1-1,5 jıl, al keyde tipti altı ay ğana “bögelgen” kezderi boldı, keyingi jıldarı bwl qwbılıs ömirbayanında jıl sayın jaña qızmeti körsetilgen joğarı lauazımdı jas memlekettik qızmetşilerge tän sipat alğan edi. Maylıbaev tek soñğı – prezident äkimşiligi jetekşisiniñ orınbasarı qızmetinde ğana bes jarım jıl “kidirip qaldı”.

ÄKESİ TAÑDAĞAN MAMANDIQ

Jambıl oblısında orta mektepti bitirgennen keyin Bağlan Maylıbaev Almatıdağı qazaq memlekettik universitetiniñ jurnalistika fakul'tetine oquğa tüsken.

Äkesi Asaubay Maylıbaev biılğı qañtardıñ 13-i küni Jambıl oblıstıq “Znamya truda” gazetinde jariyalanğan “Narodnıy deputat” (“Halıq deputatı”) degen maqalada “Aşığın aytayın, balalarıma mamandıqtı özim tañdadım. Äke bolğandıqtan, olardıñ qızığatın salası qanday ekenin, nege wmtılatının bayqaymın ğoy. Mwnıñ ayqın mısalı – ülken wlım Bağlan. 7-8 sınıptarda oqıp jürgen kezinde ol jurnalistikamen äuestene bastadı. Ol kezde biz Jualıda twrğanbız. Audandıq gazetke materialdar jazıp jürip, ştattan tıs tilşisine aynaldı. Onıñ bolaşağı jurnalistikada ekeni bayqaldı. Älbette, mwnı qoldap, jurnalistika fakul'tetine baruğa keñes berdim” dep eske alğan.

2017 jılğı qañtardıñ 13-i Jambıl oblısındağı “Znamya truda” gazetinde jariyalanğan “Narodnıy deputat” maqalası.

Maqala Bağlannıñ äkesi, Jambıl oblıstıq mäslihatınıñ tört şaqırılımınıñ deputatı, aymaqtıñ belgili käsipkeri Asaubay Maylıbaevtıñ 70 jıldıq mereytoyına arnalğan. Äkesiniñ tuğan küni – gazettiñ älgi sanı şıqqan 2017 jılğı qañtardıñ 13-i küni Astanada onıñ wlınıñ kar'erasına kemi jaqın uaqıtqa nükte qoyıldı. Äke maqtanışı lauazımdı qızmetinen bosatılıp, qılmıstıq kodekstiñ 185 babında (“Memlekettik qwpiyanı zañsız jinau, taratu jäne jariya etu”) qarastırılğan qılmıs jasadı degen küdikpen twtqındaldı.

Asaubay Maylıbaevtıñ «Wlt. Wrpaq. Wlağat» kitabınıñ mwqabası.

Aytpaqşı, Asaubay Maylıbaev “Wlt. Wrpaq. Wlağat” degen estelikter kitabında “Iä, kemşilikter jaylı aytu kerek. Nazarğa ilinbey qalğan äri qwpiya jasalğan jağımsız äreketterdi aşu kerek” dep jazğan bolatın.

Asaubay Maylıbaevtıñ bes balası bar. Bağlannıñ bir inisi Erhan Maylıbaev Jambıl oblısınıñ transport prokurorı qızmetin atqaradı. Tağı bir inisi Erjan – diplomat, Qazaqstan sırtqı ister ministrligi qwrılımında jwmıs isteydi. Qarındası Bağdat – Taraz qalalıq mäslihatı deputatı, meyramhana wstaydı.

MAYLIBAEVTIÑ QOLDAUŞISI BOLĞAN BA?

Qazaq memlekettik universitetin tämamdağannan keyin Bağlan Maylıbaev Resey federaciyası prezidenti janındağı Resey memlekettik qızmet akademiyasına aspiranturağa tüsip, onı bitirgennen keyin Qazaqstan ğılım akademiyasınıñ memleket jäne qwqıq institutında eñbek jolın bastağan.

Odan keyin onıñ kar'erasınıñ kürt örleuin qazir prezidenttik “Nwr Otan” partiyası törağasınıñ birinşi orınbasarı, al 1990 jıldardıñ ortasında iri baspanıñ qwrıltayşısı ğana bolğan Mwhtar Qwl-Mwhammedpen baylanıstıradı. 2001 jılı Qwl-Mwhammed mädeniet ministri bolıp tağayındalğan. Maylıbaevtıñ sayasi Olimpti bağındıruı da osı ministrlikten bastaladı. Qwl-Mwhammed te prezidenttiñ baspasöz hatşısı jäne Qazaqstan prezidenti äkimşiligi jetekşisiniñ orınbasarı bolğan. Keyin Maylıbaev ta onıñ izin quıp, dañğıl jolımen jürdi. Äkimşilik ortalardağı key baqılauşılar “Bağlan ekeuiniñ tuıstığı bar, Qwl-Mwhammed onıñ nağaşısı” dep mälimdeydi. Däl sol sebepti onı jetektep, qızmette örleuine kömektesken dep topşılaydı. Al saray intrigalarınan jaqsı habardar özgeler “ekeuiniñ ortasında tuıstıq baylanıs joq, bwl jerde Bağlannıñ äkesiniñ äleumettik kapitalı röl atqarğan tärizdi” deydi.

Biraq Maylıbaev Olimpten tım tömenge qwladı, bwl kar'erası kürt örlegen jıldarı köbeytip alğan qarsılastarı men dwşpandarınıñ mısqılına, tipti tabalauına wlastı. İle-şala Facebook äleumettik jelisinde Bağlan Maylıbaevtı ayıptağan postar şığıp, key sayttarda oğan qarsı qara piar janrında jazılğan maqalalar da jariyalandı.

Bağılan Maylıbaev basqarıp kezdegi “Kazahstanskaya pravda” gazetiniñ şığıs derekteri.

Aytpaqşı, Bağlan Maylıbaev pen onıñ isi boyınşa wstalğan “Nwr Otan” partiyasınıñ funkcioner müşeleriniñ qamaluına qatıstı Qwl-Mwhammed aşıq pikir bildirgen joq. Olardı prezidenttik partiyadan şığara ma? Ayıptalğan partiya müşelerine qatıstı qanday şaralar qoldanıluı mümkin? Olardı “Nwr Otannan” sırttay şığara ma, älde partiya bwl mäseleni qaraudı sot şeşimine deyin qoya twra ma? Bwl swraqtarğa Qwl-Mwhammedtiñ baspasöz hatşısı Aleksandr Aksyutc bılay dep jauap berdi:

- “Nwr Otan” partiyası Qazaqstan Respublikası zañın bwzdı degen küdikke ilingen nemese ayıptalğan müşelerine qatıstı kinäsizdik prezumpciyası principin wstanadı. Jasağan qılmısı üşin partiyadan sottıñ ayıptau ükimi zañdı küşine engennen keyin şığaru jarğımızda qarastırılğan, – deydi ol.

Qwl-Mwhammedtiñ baspasöz hatşısı Azattıqtıñ “Bağlan Maylıbaev pen Mwhtar Qwl-Mwhammedtiñ tuıstıq jaqındığı bar ma?” degen swrağına qatıstı kommentariy bermedi. Bwğan qosa, “Maylıbaevtıñ qızmette örleuine Qwl-Mwhammed kömektesti me jäne Maylıbaev nelikten Qwl-Mwhammed jwmıs istep ketken mekeme, qwrılımdarda qızmetter atqardı? Bwl kezdeysoqtıq pa, joq älde zañdılıq pa?” degen swraqtarğa da jauap bolmadı.

“BREJNEV DÄUİRİNİÑ SOÑĞI KEZEÑİ”

Prezidenttiñ baspasöz hatşısı kezinde Bağlan Maylıbaev jurnalisterge aşıq bolğan joq. Ol BAQ-qa sirek swhbat beretin, äleumettik jelilerde akkaunttarı bolğan joq, bwğan qosa, baspasözge onıñ jeke ömiri de belgisiz edi. Ol üylengen, eki balası bar degen derek bar. Maylıbaev beyresmi ortada BAQ ökilderimen mülde kezdespeytin, mwnday jariya jiındar ötkizgen emes.

Baspasözdegi sirek mälimdemelerinde Bağlan Maylıbaev qazaqstandıq jurnalisterdiñ jwmıs stilin özgertudi wsınıp, memlekettik BAQ-tardı “zaman köşinen qalıp qoyğanı” üşin sınağan.

2007-2014 jıldarı KTK telearnasın basqarğan Arman Şuraevtıñ pikirinşe, Maylıbaevtıñ twsında elde “kerisinşe, prezidentke de, memleketke de jaqsı qızmet ete alatın käsibi jurnalistika joyıldı”. Şuraev Azattıqqa el prezidenti janında jürgen adamnıñ “memlekettik qwpiyanı jariya etti” degen ayıptauğa ilikkenin estigende jağasın wstağanın aytadı.

- Astananı Nwrswltan qalası dep atau ideyasınıñ, tüsiniksiz äri eşkimge qajeti joq “patriottıq aktilerdiñ” qaydan şıqqanı endi ayqın bolıp keledi. Mwnıñ bäri Brejnev biliginiñ soñğı kezeñin eske tüsiredi. Parlamentimiz ne närsege aynalıp ketti? Mısalı, tirkeu turalı zañ, jer kodeksine engizuge wsınılğan tüzetuler tärizdi esuas zañdar şığıp jatqan parlamentke aynaldı. Narazı reakciya tudıratın emes, halıqqa qajet şeşimder qabıldau üşin ol jaqqa layıqtı adamdar saylanuı tiis. Biz, yağni jurnalister ol jaqta Qaratay Twrısov, Marat Ospanov, [Toqtar] Äubäkirov, [Amangeldi] Aytalı siyaqtı deputattar bolğan kezde parlamentke quana-quana baratınbız, – deydi ol.

Bağlan Maylıbaev basqarıp twrğan kezde “Kazahstanskaya pravda” gazetinde Nwrswltan Nazarbaev turalı jariyalanğan maqala. 6 şilde 2003 jıl.

Sayasattanuşı Talğat Qalievtiñ pikirinşe, prezidenttiñ baspasöz hatşısı, al keyin eldiñ işki sayasatına jetekşilik etip, prezident äkimşiligi basşısınıñ orınbasarı bolğan kezde Bağlan Maylıbaev jeke oy-pikirleriniñ nemese öresizdiginiñ kesirinen köptegen strategiyalıq qatelik jibergen.

- Maylıbaevtıñ ideologiyalıq maydandağı jwmısında ayqın bayqalğan sätsizdikter köp boldı. Onıñ basşılığı twsında otandıq media-alañ bütindey Resey ıqpalına tüsti, bizdiñ telearna, gazetterdiñ reytingi tükke twrğısız deñgeyge deyin qwldırap ketti. Prezidentti şekten tıs däripteuden özge közge köriner jwmısı bayqalmadı, bwl prezidenttiñ bedeline orasan zor nwqsan keltirdi äri qoğamnıñ narazılığın tuğızdı. Qoğam ğana emes, astana atauına qatıstı prezidenttiñ özi de jaqtırmağan ideyanı da Maylıbaevtıñ wsınğanına kümänim joq, – deydi Talğat Qaliev.

Ol Astananı Nwrswltan Nazarbaevtıñ qwrmetine atau jaylı sätsiz ayaqtalğan kezekti bastama jaylı aytıp otır. Ötken jıldıñ ayağında parlamenttiñ key deputattarı kötergen älgi ideya äleumettik jelilerde narazı pikirlerge wlasqan, al jergilikti key baqılauşılar ideyanıñ sätsizdikke wşırauın bwl “maydandı” twtastay qwldıratqan “bas ideolog” Bağlan Maylıbaevtan körgen.

Biraq bwl pikirdi qostamaytındar da bar. Reseylik sarapşı, Mäskeu memlekettik universitetiniñ postsovettik keñistiktegi qoğamdıq-sayasi procesterdi zertteu jönindegi aqparattıq-saraptama ortalığınıñ bas direktorı Sergey Rekedanıñ jazuınşa, Maylıbaev “qoğamdıq sektordıñ, media-ortanıñ, saraptama toptarınıñ aluan türli ökilderimen äbden oylastırılğan jwmısqa negizdelgen özindik basqaru stilin qalıptastıra aldı”.

Äueli qañtardıñ 13-i, yağni Maylıbaev twtqındalğan küni şıqqan, al keyin key sayttar qaytalap jariyalağan “Qazaqstan-2017: ideologiya tağı da nazarda” degen maqalasında Sergey Rekeda onıñ aldında jwmıs istep ketkenderden Maylıbaevtıñ özgeşeligi sol, ol “qazirgi Qazaqstan qoğamınıñ ideologiyalıq twğırın qazaq halqınıñ dañqtı tarihı ğana emes, eldiñ bolaşaqqa wstağan bağıt-bağdarın anıqtau arqılı da tabuğa wmtıldı” dep jazğan.

Sergey Rekedanıñ jazuınşa, bwl jağınan alğanda, “Mäñgilik el” strategiyasın qwrıp, “Biz, qazaqstandıqtar – birtwtas halıqpız! Bärimizge ortaq tağdır – Mäñgilik elimiz, bizdiñ abıroylı äri wlı Qazaqstan” degen patriottıq aktiniñ qabıldanuı ideologiyalıq blok tarapınan mañızdı qadam boldı”.

Onıñ sözinşe, “Barşağa ortaq eñbek qoğamı” twjırımdaması ayasında ideyalıq konstrukciyalardı toptastırudı qalıptastıruğa, Qazaqstannıñ halıqaralıq bastamaların wsınıp, euraziyalıq integraciya ayasında el müddelerin qorğauğa Bağlan Maylıbaev küş-jigerin salğan. Reseylik sayasattanuşınıñ jazuınşa, onıñ sayasi tehnologiyalıq täjiribesi de mol -Maylıbaevtıñ twsında birneşe saylau kampaniyası barınşa sätti ötken.

Biraq Rekeda “köptegen sebepterge baylanıstı key bağdarlamalar men wsınıstar qoğamdıq ülken pikirtalasqa arqau bola almadı jäne tolıq iske aspadı” dep jazadı. Ol Maylıbaevtıñ täjiribesi men küş-quatı “san qilı salalarda qajet boluı mümkin” deydi. “Äkimşiliktiñ ideologiyalıq blogında keyingi jıldarı jinalğan bwl täjiribe osı joldı jalğastıratın basqaruşılardıñ ülken tiregine aynala aladı” deydi reseylik sayasattanuşı Sergey Rekeda.

Qazir Bağlan Maylıbaev Qazaqstan wlttıq qauipsizdik komitetiniñ Astanadağı tergeu abaqtısında otır. Ol “memlekettik qwpiyanı zañsız jinağan, taratqan jäne jariya etken” dep ayıptaladı. Maylıbaevtıñ isi – “qwpiya” belgisi bar is. Prezident äkimşiligi işki sayasat bölimi bastığınıñ bwrınğı orınbasarı Nikolay Galihin de osınday ayıppen Bağlan Maylıbaevpen birge wstalıp, qamauğa alınğan.

Azat Europa / Azattıq radiosı