Ömir boyı jiğan-tergeninen bir-aq sätte Qazaqstan şekarasına kelip ayırılğan ananıñ qazirgi jağdayı auır.

Oqiğanıñ tolıq män-jayı bılay…

Mäuithan Güljan aqpan ayınıñ 8-i küni Qıtaydan Qazaqstanğa balalarımen jäne inisimen birge köşip kelu üşin ŞQO Zaysan audanına qarastı «Mayqapşağay» kedendik beketinen ötedi.

Küyeuinen jastay jesir qalıp, eki balasın ömirdiñ nebir tauqımetin tarta jürip er jetkizgen Güljan Qıtaydağı özine tiesili üyi men bar dünie-mülkin satıp, ol aqşağa Astana qalasınan üy aludı közdegen eken.

Şekaradan ötken eki kişkentay balamen qosa eseptegende jeti adamnıñ qaltasında jalpı jiını 59,900 AQŞ dolları bolğan. YAğni, Mäuithan Güljannıñ özinde – 19,700, birge tuğan inisi Mäuithan Mwqiyattıñ qaltasında – 10,500, wlı Mwqtaşwlı Ädilbektiñ janında – 9,900, jieni Saylan Meyrambektiñ qaltasında – 9,900, jien kelini Güljanat Soltikenniñ qaltasında 9,900 AQŞ doları bolğan.

Güljan Mäuithannıñ aytuınşa, olardı Mayqapşağay keden beketindegi şekara qızmetkerleri baqılau terminalınan «qwjattarıñız tolıq, bäri zañdı» dep ötkizgen.

«Şekara torınan Qazaqstanğa qaray şığarıp salatın avtobusqa otırğan kezimizde artımızdan quıp kelip, qayta tekserdi. Meniñşe, bwlay isteui zañğa qayşı. Sosın, bärimizdi baqılau terminalına qayta tizip alıp kirip, şeşindirip, qoynı-qonışımızdı aqtardı. Tipti, jılağanına qaramay, 3 jastağı jäne 8 jastağı eki balanı da şeşindirip, twla boyın tintip şıqtı. Joğarıda atalğan beseumizdiñ qaltamızdan şıqqan 59,900 AQŞ dolların tügeldey sıpırıp aldı. Bizde jolda tamaq alıp işetin, jolğa töleytin, qonaq üyge jatatın kök tiın aqşamız qalmay, eki ortada dağdarıp qaldıq. Aqırı bir tanıs kisilerdiñ kömegimen Zaysan qalasına kelgen kezde meniñ jürek auruım wstap, esimnen tanıp, jedel järdemmen emhanadan bir-aq şıqtım. Ol jerde de tağı bir qırsıq dayın twr eken. Köşi-qon zañı boyınşa, Qazaqstan azamattığın alğanşa osı eldiñ azamatı retinde qaralatın «ıqtiyarhat» kuäligim bolsa da emhanadağılar: «Siz şetel azamatı ekensiz. Emdeluiñiz de aqılı boladı» dep basımızdı qatırdı. Şırqırap jügirgen wlım Almatıdağı tanıstarınan aqşa aldırıp, emhanağa jatıp, zorğa aman qaldım», – deydi ol.

«Atajwrtım bar» dep alıstan at terletip kelgen jesir ananıñ basındağı bwl auır jağday turalı endi qwzırlı orındarğa arızdanu ümiti twr.

«Qazaqstan Respublikası Joğarğı sotınıñ 1997 jılğı 18 şilde küngi №10 normativtik qaulısınıñ 6-2 böliminde «Adam qolma-qol jäne (nemese) wlttıq valyuta jäne (nemese) jol şekteri kontrabandasın jasağan jağdayda, Qazaqstan Respublikasınıñ zañnamasına säykes mindetti jazbaşa deklaraciyalauğa jatpaytın, yağni, balaması 10 mıñ AQŞ dollarınan aspaytın mölşerdegi onıñ böligi kontrabanda mülki retinde tanılmaydı jäne adamğa tağılğan ayıp kölemine enbeydi. Osı soma iesine qaytarıluı tiis», – dep anıq körsetilgen.

Al şekaradan ötken kezde deklaraciya toltırmağan jağdayda belgilengen kölemnen köp emes mölşerde asıp ketken aqşağa zañ boyınşa ayıppwl salınıp, iesine qaytarıluı tiis deydi zañgerler.

Olardıñ qolındağı bwl aqşanıñ qaydan alınğanı jaylı Qıtaydıñ Köktoğay audandıq qwrılıs basqarmasınıñ anıqtama qağazı da bar.

«Al oqiğa bolğan kezde şekaraşılar orısşa söylep, bizge tipti, ne jağday bolğanın da aşıq tüsindirmedi. Keden qızmetkerleri ärqaysımızdı bölek-bölek üyge kirgizip alıp, qoqan-loqı jasap, swraqqa aldı. Qısqası, inim Mwqiyat pen wlım Ädilbekke, jienim Saylan men jien kelinim Güljanatqa: «Bwl aqşalardıñ bäri jeke özderiñdiki emes, bir adamğa tiesili. Sonı aşıq moyındañdar, äytpese, däl qazir qamauğa alamız. Sosın pasporttarıña qara tañba basıp, şekaradan Qıtayğa qayta quamız!», – dep qorqıtqan. Qıtay elinde tuıp-ösken, orısşa bilmeytin, kirillica jazuın tüsinbeytin, Qazaq eliniñ zañdarımen tanıs emes olar, qorıqqanınan şekaraşılar ne dep ayt dese, solay aytıp, tüsinikteme jäne tergeu qağazdarına qol qoyıp bergen. Swraq swrau kezinde qastarında ne audarmaşı, ne zañdıq qorğauşı bolmağan. Aqırı olar barlıq aqşanı mağan tiesili etip körsetip, qağazdar toltırıp, meniñ moyınıma qılmıstıq jauapkerşilikti artıp, bir ömir jiğan qarjımdı tartıp aldı. Anığında ol aqşanıñ bäri jeke özime emes, balalarıma, inime tiesili bolatın», – deydi Güljan Mäuithan.

Birneşe kün ötken soñ tergeuşiler kelip, män-jaydı tüsindirgen äri Zaysan audanındağı ekonomikalıq tergeu bölimine şaqırıp alıp, Güljan Mäuithanğa: «Zañ boyınşa sizge tiesili aqşa osı» dep qolına 10 mıñ AQŞ dolların qaytarıp bergen. Qalğan 49,900 AQŞ dolları ŞQO boyınşa Memlekettik kirister depertamentine jiberilgeni jaylı aytqan.

Sonımen, ne Qıtayğa qayta almay, ne Qazaqstanda twraqtap twra almay, auır küyge tüsip, jolı kesilip, bar aqşasınan ayırılğan köñili qapalı, janı jaralı ananıñ mwñ-zarın tıñdar qwlaq tabılsa dep tileymiz.