ҚАЖЫМҰҚАННЫҢ ӨМІРІНІҢ СОҢЫ НЕГЕ ЖОҚШЫЛЫҚПЕН ӨТТІ?

QAJIMWQANNIÑ ÖMİRİNİÑ SOÑI NEGE JOQŞILIQPEN ÖTTİ?

| Mar 12, 2017

Qajımwqan wltımızdıñ wlı perzenti, alıp küş iesi, teñdesi joq käsipqoy baluan bolğanın külli qazaq biledi. Küres öneriniñ maytalmanı bolğan ol – älem çempionı atağına qol jetkizgen twñğış qazaq batırı. Resey, Türkiya, mwhit asıp, Amerika, Arab elderinde tanımaldılığınıñ artqanı sonşalıq, onımen jekpe-jek şığuğa özge eldiñ baluandarı jüreksingen. Älemniñ 28 memleketin aralap, sol jerlerdiñ mıqtılarımen beldesip, qorjınına 56 medal' salğan.

Biraq bwl jerde ayta ketetin jayt, qazaq baluanınıñ kürestegi jetistikterin bilgenimizben, ömirinde jasağan nağız jigittik isteri men qiınşılıq kezeñderi aytıla bermeydi.

Qajımwqan baylıq, dünie közin jinamağan, qolındağı barın kedey-kepşikke ülestirip jürgen eken. Jası 70 şamasında bolsa da boyında qara küştiñ seli bar edi deydi közin körgen qariyalar. Maydanğa attanuğa ötiniş bildirgenmen, egde jastasıñ dep qabıldamay qoyadı. Tipti Wlı Otan soğısı jıldarı el aralap, öner körsetip, jinalğan aqşağa wşaq satıp alıp, qazaq atımen atauın ötinip, Stalinge hat jazadı. Bwl maqsatı orındaldı da.

Alayda, Qajımwqan qazaqtıñ mañdayına sıymadı. Qazaq baluanı qartayğan şağında köp joqşılıq, tarşılıq körgen desedi. Qalayşa? Kezinde dürkiregen atın tez wmıtqandarı ma? Nemese 70-ten asqan şağında paydası joq qariya dep eşkimge kerek bolmay qalğanı ma? Kközi tirisinde Ükimetten qayır bolmağan, batırdı eş elemegen. Kişkentay balalarımen eskirgen kişkentay laşıq üyde twrğan eken. Nelikten sonşalıqtı sorlanıp qaldı eken degen swraq tuındaydı. Tipti, baluan kezinde jeñiske jetip, eñbegimen alğan altın medal'darınıñ barlığın kün köru üşin satuğa mäjbür bolğan.

Bwğan Ükimetten qarajat swrap jazğan hatı dälel: «Men ömirimniñ 55 jılın küreske arnadım. Talay ret ölim auzında boldım. Amerikadan özge şetelderdiñ bärin de araladım. Qazir jasım 75-te. Meniñ qazirgi twrmıs jağdayım naşar» dep öz qolımen 1945 jıldıñ 26 mausımı küni Qazaq KSR Joğarğı Keñesi Töralqasınıñ Törağası Äbsämet Qazaqbaevqa hat jazğan.

Bir jwtım su men qara nanğa zarığıp otırğan jayım bar, zeynetaqı tağayındap ber dep ötingengenimen, oğan jauap kelmeydi. Osılayşa, 1948 jılı qazaq baluanı nazalı küymen dünieden ozdı. «Qolda bar altınnıñ qadiri joq» dep beker aytılmağan. Bwl maqalamen eşkimge kinä taqpaymız. Ärine, qazaq bar kezde Qajımwqan esimi wmıtılması anıq. Aytpağımız, tırnaq astınan kir izdey bergenşe, bügingi kezde jarq etip şığıp jatqan önerli jigitterimizdi, baluandarımızdı, sportşılarımızdı qadirley bilsek degen oy ğana…

Gülnisa Aldajar

Kazakh-tv.kz

Tags käsipqoy baluan QAJIMWQAN Äbsämet Qazaqbaev

KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

kerey.kz

Adamnıñ bäri birdey emes. Aqıl-oyı erkin, mändi, qwndı dünieler tuğıza alatın, jasampazdıq quatı zor adamdar boladı. Sol siyaqtı örkeniettik äleueti (potencialı) zor halıqtar boladı. Onday qasiet özindik qwndılıqtar jüyetin jasay alatın, eşkimge wqsamaytın, tereñ tamırlı ruhaniyatı bar halıqtarda boladı. Qazaqtıñ bükil tarihı men mädenieti bizdiñ sonday halıqtar sanatına jatatınımızdıñ ayğağı. Sonday ayğaq Abaydıñ aqındıq mektebiniñ körnekti ökili Kökbay Janataywlı şığarmaşılığında molınan tabıladı… Keşe Semey qalasındağı Abaydıñ qorıq- muzeyinde Kökbay Janataywlınıñ 165 jıldığına arnalğan “Abaydan sabaq aldım bala jastan” attı ädebi keş ötti. Zal belgili abaytanuşı, professor Jandos Äubäkirdiñ tağılımı mol, äserli bayandamasın erekşe ıntamen tıñdadı. Spikerdi tıñdap otırıp: “Biz Kökbaydı tipti bilmeymiz deuge bolğanday eken ğoy… Keyde tipti jeñil, üstirt
ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

kerey.kz

Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı. «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq
El qorğanı – Almat Sardar

kerey.kz

Sardar Almat Tobabergenwlı – öz däuirinde el basqarğan, bedeldi twlğalardıñ biri bolğan. Ol Irğızda bolıs qızmetin atqarıp, halıq arasında sıylı adam retinde tanılğan. Almat Tobabergenwlınıñ erlik pen eldik toğısqan dara jolın keyin balaları Samırat pen Töremwratta jalğıstırdı. Al onıñ şöberesi Ğalımjan Äbdisalamov Europa men Orta Aziyağa tanımal qazaqtan şıqqan twñğış skripkaşı bolğan. HİH ğasırdıñ basında düniege kelip, sol ğasırdıñ soñğı on jıldığında ömirden ötken almat Tobabergenwlı basındağı biligi men bedelin eliniñ igiligine, jwrtınıñ twrmıs-tirşiligine arnalğan öz zamanınıñ aytulı twlğalarınıñ biri edi. «Arjağı da ataqtı er…» Tağı bir jüz jıl äri jıljıp, HVİİİ ğasır tarihın paraqtasaq, ol kezeñde el basınan ötken qayğılı oqiğalar köp bolğanın köremiz, «aqtaban şwbırındı, alqaköl swlama» halqımızdı
Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

kerey.kz

Bügin Almatı qalası äkimdigi Mädeniet basqarmasınıñ wyımdastıruımen Panfilov köşesi boyındağı sahnada Naurız merekesine arnalğan «Än qanatındağı Naurız» attı jas orındauşılardıñ dästürli än keşi joğarı deñgeyde ötti. Almatı qalası HH ğasırdıñ 30-jıldarınan bastap wlt mädenietiniñ wyıtqısı, ordası qızmetin atqarıp keledi. Dästürli önerdiñ iri ökilderi, zertteuşileri osı qalada twrıp, eñbek etti. Qazir de professionaldıq tiptegi dästürli muzıkanıñ eñ iri oşağı – Almatı. Mwnda etnomuzıkanıñ belgili qayratkerleri, dästürli dombıraşı, qobızşı, sıbızğışı, änşi-termeşiler äzirleytin arnaulı orta jäne joğarı oqu orındarı, öner wjımdarı şoğırlanğan. Qazaq köne muzıka aspaptarınıñ jer betindegi jalğız muzeyi men elimizdegi jalğız dästürli öner teatrı da osında. Soñğı uaqıttarı Almatı qalasında dästürli önerdi nasihattap jürgen jas önerpazdardıñ arnayı än keşi ötpep edi.
14 naurız – Matematikter küni

kerey.kz

Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana