Köz qaras Ruhaniyat

Täulik boyı üzilmeytin qwlşılıq türin izdeymin.

kerey.kz

 |  Apr 14, 2017

Keşe qızıq boldı. Qoyanqwstan şığıp qalağa taksi wstadım. Köp kütkem joq. Jasıl audi şiq etip toqtadı. Esigin aşıp:
- Qalağa ma? – dedim. 
 - Iä, – dedi. 
- Qanşa?
- Pälen. Kelistik, kettik! – dedim de köliktiñ artına jayğastım. Aldında bir eresek kisi otır. Taksistiñ türine qarap işim qılp etti. Ieginde süykimsiz saqal. Balağın bosa da köre almadım. Esesine közine qarap kim ekenin birden bildim. Soñğı 20 jılda elde qamıstay qaulağan tanıs nazar. Meyirim men mahabbattan ada bolıp, agressiyağa tola bastağan jansız janar. İşimnen «Täk, qazir mınau uağız aytıp bastaydı. Quattı oylardı jinaqtap, şabuılğa dayın otırayın» dedim de «şaşılıp jürgen oylardı dereu miğa mobilizaciya jasa» dep aqılımmen sirena qostım. Dabıl boyınşa jappay miımda sapqa twra bastağan OYIMA: «Qazir qaqtığıs boluı mümkin. Bäriñ maydanğa saqaday say twrıñdar!» dep komanda berdim. Olar: «Qwp boladı, Şänjarhan!» dep çest' berdi de tolıq äskeri küyge keldi. Taksişi de qayta-qayta aynadan mağan qarap, miğa şabuıldaytın qolaylı sätti kütip otır. Men de saq otırmın. Qasındağı kisige qarap üzilgen äñgimesin jalğap: 
- Jap-jas qoy. Elu degen ne täyiri? – dedi.
- Iä, ajal aytıp kelmeydi. Ketti endi ne bolsa da, – dep qoyadı serigi. Söytkenşe bolğan joq ol: «Men keldim. Ana bwrılıstan tastap ket» dedi. Kölik toqtadı. Aqşasın tölep tüsip qaldı. İşimnen «Täk, kezek mağan taqadı. Qazir ilmekti laqtıruı kerek» degenimşe bolğan joq manipulyaciya bastaldı. Ol: 
- Brat, Qoyanqwstıñ arhitektorın tanuşı ma ediñ? – dedi.
- Joq. Mwnda twrmaymın.
- Sol arhitektor keşe qaytıs boldı. 
- A, imandı bolsın!
- Jap-jas kisi bolatın. Bar joğı elude. Bizben futbol oynap jüretin keşege deyin. Ne bolğanın bilmeymin. Tañerteñ oyanbay qalıptı. 
- A, iä, qazir sonday auru köbeydi ğoy…
- Qaraş iä, ajal degen ayaq astınan. Ölemiz dep oylamaymız. Oynap külip mäz bolıp jüresiñ, i raz, bir küni joqsıñ. I, qabirde perişteler senen dapros alıp jatır. Al sende vobşee dayındıq joq. 
- A, iä, «Ajal aqımaq üşin altau, aqıldı üşin bireu» degen ğoy atam qazaq dep men de äñgimeni ilgen boldım. Ol:
- Brat, qaraşı. Qanday ğapılmız, iä? Ölimdi, qabirdegi azaptı oylamay tek dünieni uayımdaymız, – dedi. 
 - Endi, qu tirşilik qoysın ba?
- So ğoy, sol. Allah Qwranda: «Ömirleriñ Meniñ aldımda bir sät qana. Erteñ-aq senderdi aldıma ajal aydap äkeledi» deydi. A, biz onı wmıtıp, tek dünieniñ soñında jüremiz. 
- Basqa ne isteymiz endi?
- Brat, ne istegeni qalay? Aqiretti oylau kerek, aqiretti. Oynap küle bermey alda ölim barın bir sätke wmıtpauımız kerek. Sonda ğapıl bolmaymız. 
- Jaraydı, solay oyladıq delik. Sonda Qwdaydıñ adamdı jaratuında ne maqsat bar? Bizdi ne üşin jarattı? Jaratqan soñ adamnan Qwday ne dämetedi? Ölim turalı oylap jürgende Qwdayğa keregi ne?
- Ne deysiñ be? Onı Qwranğa qarap toçno bilemiz.
- Iä, Qwranda ne depti?
- Qwranda Zuriyat süresiniñ pälen ayatında «Men adam men jındardı Özime qwlşılıq etu üşin jarattım» dep jazğan.
- Iä, ne bolıptı endi?
- Ne bolğanı qalay? Qwlşılıq etu kerekpiz. 
- Jaqsı, sonda jwrt jappay qwlşılıqta bolu kerek pe? 
- Iä, da. Allah bwyırdı ma, boldı. Qwl ämirdi orındau kerek, – dep bir-aq kesti. 
- Äy, eldiñ bäri solay jüre almaydı au? – dedim kümändi dauıspen. 
- Nege? Nege jüre almaydı? Brat, öziñ oylap qaraşı. Tañ namazı 2 rakat. Sündetimen törteu. Äri ketse bes-aq minutta oqisıñ. Dwrıs pa? Eñ wzaq oqılatın besin namazı 10 rakat. Sonıñ özine arı ketse 15-aq minut şığın. Sosın ekinti eñ oñayı. Şam da solay. Qwptanda 9 bas namaz. Bitti sonımen. Bärin qossañ bar ğoy iä, täuligine jartı-aq sağat uaqıt ketedi. Öziñ oylaşı 30-aq minut. El soğan qinaladı ğoy-e, soğan. Senesiñ be osığan?
- A, jaqsı eken. Qwlşılıqqa tek namaz jata ma, sonda?
- Joq, bes parız. Namaz sonıñ işine kiredi. Birinşisi: Kälima-şahadat aytu. Ekinşisi jılın bir ret oraza wstau. Sosın, po mere vozmojnosti Mekkege qajılıqqa ömiriñde bir ret baru kerek. Qaltañ köterse zeket ber. I sosın bes uaqıt namazdı üzbey oqu kerek! – dep soñğı sözin erekşe ekpinmen ayaqtadı. Men: 
- Boldı ma? Barı sol ğana ma? – dedim.
- Ne, barı sol ğana ma?
- Qwlşılıq türlerin aytamın. Osı beseuimen qwl bolamız ba, Qwdayğa? Basqa joq pa?
- Iä, da!
- Öy, mınauıñ az ğoy. 
- Qalay az? – dedi taksist jalt qarap. 
- Endi onday Wlıq Qwdayğa ömiriñde bir ret kälima aytıp, jılına bir ret oraza wstap, ölgenşe bir ret qajılıqqa barıp, zeketti berseñ berip, bermeseñ qoyıp, täuligine bes ret namaz oqu degen dım emes qoy. Ne boladı mınauıñ? Öy mağan mwnday din wnamaydı, – degenim sol edi, jigit maşinanıñ tormazın qattı basıp qalıp, «şiq» etkizdi de, jalt qarap: 
 - Qalay wnamaydı? – dedi. 
- Qwdaydıñ wlıqtığı men qwldıñ şükirşiligi bir-birine proporciya emes qoy. Tük emes qoy mına sanap şıqqan qwlşılığıñ. Men seni «qwl bolayıq» degenge qampaytıp bir närse ayta ma desem, dım aytpadıñ ğoy. Ne boladı bes namazıñ?
- A, ne brat, sen osınıñ bärin orındap jürsiñ be?- dep beyne bir super taquağa jolıqqanday auzı aşılıp qaldı. 
- Mäsele onda emes.
- Endi nede?
- Mağan kürdeli häm qızıqtı qwlşılıq kerek. «Ey, Qwday, mä, sağan osı da boladı» degen siyaqtı bes türli ğibadatpen qwldıqtı şektep qoyu Qwdayğa neuvajenie ğoy.
- Qalay sonda? 
- Endi qwlşılıq degen 24 sağat üzilmeytin bolsa, sonda ğana qwlşılıq sanaladı. Mağan bir sekund ta üzilmey twratın ğibadattıñ türi kerek. Qwdayğa mınaday otnoşenie wstau degen, keşirip qoyarsıñ, masqara ğoy. Öziñ oylap qaraşı, bir oraza men ekinşi orazanıñ arası bir jıl. Bir namaz ben ekinşi namazdıñ arası birneşe sağat. Kälimañ men qajılığıñ bükil ğwmırıña – bireu. Zeketti jağdayıñ biledi. Öziñ jaña ayttıñ. Bir künde 5 uaqıt namazğa jartı-aq sağat uaqıtıñ ketedi dep. Täulikte 24 sağat bar. Sonıñ jartı sağatın qwlşılıqqa ketse, qalğan 23 sağat pen 30 minuttı nege arnaysıñ? Qalğan uaqıtta dünieni oylamağanda jwrt basqa neni oylauı kerek? Adam qwl bolıp, aqiretti ğana oylap, tek qabirdegi swraqqa dayın otıru üşin 24 sağat sonımen zanyat' bolu kerek. Sonda ğana ol qwlşılıqqa sanaladı. Qoy, mınanı menen basqa eşkim estimesin.
- Brat, el osınıñ özin orındamay jür ğoy, Qwday bizge jeñildik qalaydı. 
- Äy, qoyşı onday skidkamen qalay qwl bolasıñ? Qojaña barıp «mağan jeñildik jasaşı» dep qalay aytasıñ? Wyat qoy, bir türli. Qwl bolğan soñ do konca qwl bolu kerek qoy. Alañsız sonıñ därgeyinde jüretin. Jılına bir ret oraza wstap, ömiriñde bir ret qajılıqqa barıp, zeketti berseñ berip, bermeseñ qoyıp, arasında bes uaqıt şala-pwla namazben süyretilip jüru degen ne masqara? Kettim men. Täulik boyı üzilmeytin qwlşılıq türin izdeymin. Seniñ wsınğan diniñ köñilimnen şıqpadı. 
- Bart, seni tüsinbedim. Zaçem sağan problema? 
- Qalay problema zaçem? Qwlğa jeñildik ne kerek? Qwl degen ölgenşe nagruzkamen ömir süru kerek, eger ol şınımen qwl bolsa. Jeñildik berse jaña öziñ aytpaqşı qwl ekenin wmıtıp esirip ketedi. Al eger jeñildikpen ömir sürse onı «qwl» dep emes basqaşa atayıq?
Taksist sasıp qaldı. Özine senimsizdeu türde:
- Brat sen meni dwrıs tüsinbegen siyaqtısıñ… – dedi. 
- Tüsindim, tüsindim. Tek bolee damığan moşnıy qwlşılıq türin izdeuge ketip baramın. Seniki çerezçur az eken, – dedim bastırmalatıp. Sol kezde qalağa kelip te qalıppın.
- Jaqsı, men keldim. Osı jerden tastap ket, – dedim de jol aqısın tölep, jönime kete bardım. Taksist jol boyğı eñbeginiñ zaya ketkenine qattı qapa bolğan siyaqtı. «Da, qwlşılıq az degen adamdı alğaş köruim. Sonda bwğan ne kerek?» degen swraq közinde jazılıp twrdı. 
Aqılımdı şataq dinniñ matauınan aman saqtap marqayıp ketip bara jatsam bağanağı OYLARIM: «Ou, Säke, qalay bizge rizasıñ ba?» dep qoyadı köñilimdi jıbırşıtıp. «Ey, meniñ senimdi serikterim, senderge ämanda riza ğoy Şänjarhan paqır! Sender bolmasañdar oysız maqwlıq bolar edim ğoy. Senderdiñ arqalarıñda ğana ğoy nadandıqtıñ qara balşığına batıp ketpey aman jürgenim. Rizamın senderge, rizamın. Eki düniede qarızdarımen senderge» dedim. Oylarım: «Bäse, anda-sanda bolsa da osılay dep bizdi de bir elep eskerip, maqtap qoysayşı. A to, ayqas bitken soñ bärin öziñ qatırğan adam qwsap kisi bop adam tanımay ketesiñ» dep özimdi qattı wyalttı. ))))

Sanjar Kerimbay    facebook paraqşasınan