Resey Qazaqstandağı bilik almasqan jağdayda ne isteu kerek ekenderin aldın ala oylastırıp, onıñ scenarilerin äzirleude. Bwğan Qazaqstan territoriyasın Reseyge qosıp alğısı keletin keybir orıs sayasatkerleriniñ mälimdemesi ayğaq-dep jazdı 365info.kz.

Ötken aptada jarıq körgen reseylik tarih ğılımdarınıñ kandidatı Grigoriy Mironovtıñ «Eger Qazaqstan bizdiñ bir federaciya bolmasa, onı Ukrainanıñ tağdırı kütip twr» attı maqalasına qatıstı Forbes.kz-da jariyalanğan maqalasında sayasattanuşı Dosım Sätpaev osılay dedi.

Birinşi — Gruziya, odan soñ — Ukraina…

Onıñ pikirinşe, bar şındıqtı, Qazaqstan tarihın qasaqana bwrmalauda avtor öziniñ tek aqımaqtığın paş etti. Alayda mwnday maqalağa män bermeu — künä. Öytkeni Resey tarapınan küye jağılıp, el qauipsizdigine tikeley qauip töndiretin, küş körsetetin bwl maqala birinşisi emes.

— Birinşi ret bolsa, bwl jäy orın alğan bir jağday, ekinşi ret orın alsa, onı kezdeysoqtıq deymiz, al üşinşisi — endi qalıptı qwbılıs bolıp sanaladı. Eñ qorqınıştısı da osı. Reseyde osınday maqalanıñ jarıq körui — bolaşığımızğa balta şabatın qauiptiñ bastı indikatorı.

2008 jılı orıs-gürji dağdarısı kezinen bastap osınday patriottıq wranmen jelpintip, sırttan jäne işten jau izdeude reseylik qoğamdı jwmıldıruşı qwraldar paydalanıla bastağan. 2014 jılı Qırımdı anneksiyalap alğan soñ Batıstıñ aldında geosayasi bedel jinau üşin Kreml' „keñestik jerlerdi qaytarıp alıp jatırmız„ degen mağınada nasihattı küşeytti.

Osınday jalañ wran, ötirik daqpırttıñ saldarınan reseylik qoğamnıñ basım böligimen qatar, köptegen sayasatker men özin sarapşı atauşı adamdar da „zombi-jäşiktiñ„ qwrbanına aynaldı.

Eduard Limonovtıñ nemese Vladimir Jirinovskidiñ Qazaqstan territoriyasına talası turalı mälimdemeleri de osıdan kelip tudı. Olar reseylik qoğamnıñ belgili bir böligin oğan sendirip jatır. Mwnıñ bäri bükil älem aldında Reseydiñ ayağınan tik twrıp, bwrınğı wlı derjava märtebesin qaytarıp jatqanı sekildi körinisti elestetu üşin kerek boldı, — deydi sayasattanuşı.

Resey körşi memleketterge basa-köktep kiruge bolatın qwjattı äzirlep qoyıptı

Dosım Sätpaev RF Memlekettik dumasındağı LDPR partiyasınıñ müşesi Pavel Şperovtıñ, Hakasiya parlamentiniñ törağası Vladimir Ştıgaşevtiñ de Qazaqstan territoriyasınıñ birqatar aumağın reseyge qosıp alu turalı mälimdemelerin de mısal ete otırıp, onıñ astarında ne jatqanına üñiledi.

— Mwnıñ bärin jäy qıtıqqa tiyu dep män bermey qoya saluğa bolar edi. Biraq bizdegi biliktiñ almasuına aldın ala dayındalıp, öz scenarilerin qwrıp jatqan Reseydegilerdiñ ne oyı bar dep bir sätke oylanıp köreyikşi. Mäselen,

Ukrainamen aradağı şielenisten soñ Resey qabıldağan jaña äskeri doktrinada jaña qauip-qaterdiñ bir türi retinde körşi memleketterdegi biliktiñ almasıp, jaulasuşı rejimniñ payda boluı dep körsetilgen.

Ärine, mwnday tezistiñ qoldanıluına ukrain faktorı äser etken şığar, biraq „jaulasuşı rejim„ degendi ärqalay talqılauğa boladı.

Sondıqtan da Seligerde 2014 jılı ötken jastar forumında Vladimir Putinge rsemi swraq qoyılğandığı da kezdeysoqtıq emes. Resey prezidentiniñ de jauabı töbe şaşımızdı tik twrğızdı.

Ol qazaqtarda 1991 jılğa deyin eşqanday memleketşildik bolğan emes dep saldı. Aqorda diplomatiyalıq tilmen, Putinge qateleskenin eske saluğa mäjbür boldı. Bizdikilerdiñ aytqanı: 2015 jılı qazaqtar memlekettik deñgeyde Qazaq handığınıñ 550-jıldığın toylağalı jatır, Siz ne dep twrsız degenge saydı.

Qalay degenmen de bwl mälimdemeler tek Resey qoğamın jelpintu üşin jasalıp jatır desek qatelesemiz, ol — sırttağılar üşin de eskertu. Resey aqparatınıñ Qazaqstandağı ıqpalın eskersek, mwnday mälimdemeler men nasihat jwmıstarı öz işimizde Troya attarınıñ payda boluına äkelip soğarı sözsiz. Birqatar qazaqstandıqtar sottaldı da emes pe? Ukrainadağı äskeri şieleniste separatister qatarınan töbe körsetti. Mwnıñ bäri — körşiniñ osınday mälimdemesi men ügit-nasihatınıñ „jemisi„.

Köpvektorlı sayasattı kelmeske ketire aladı dey me?

Tağı bir mäsele bar. Qazaqstannıñ köpvektorlıq sayasatı isten şığıp qalu qaupi bar. „Bötensiñ be„, älde „bizbensiñ be„ dep körpeni tarta bastasa, bereke ketpegende qaytedi?

Kreml'degiler Qazaqstandağı köpvektorlı sayasattı postkeñestik sayasattağı jalğız patriarh üşin ğana moyındap otır, onda da osı öñirdegi wyımdarğa — WQŞW men EAEO qosılğan eñbegi üşin.

Sayasattanuşınıñ pikirinşe, osı odaqtar Qazaqstandı aqırı tığırıqqa äkep tireui äbden mümkin.

— Bwl wyımdarğa müşe bolğandıqtan Resey Qazaqstanğa terezesi teñ odaqtas emes, öz menşigi sekildi qaraydı. Osıdan kelip köptegen tüsinbestik orın aluda. Osı negizde Reseyde Qazaqstan turalı negativ maqalalar da jarıq körip jatadı…
Negizinen, kezinde Özbekstan prezidenti, marqwm Islam Kärimov osı jağdaydı dwrıs bajaylap, WQŞW-dağı müşeligin birneşe jıl bwrın kilt toqtatıp, Euraziyalıq ekonomikalıq odaqqa kiruden bas tartqan. Qazirgi jaña biliktiñ de mwnday oyı joq. Qalay degenmen de Ortalıq Aziya elderi işinde Qazaqstan Reseymen qarım-qatınasında mülde kilt özgerister jasay almaydı. Keybir jerde biz öz-özimizdi wstap berip otırmız. Key jerde geografiyalıq faktorlar ülken röl atqarıp ketken.

Şekaranı qayta qarau kerek degendi wstanatındar üşin, bwl arada basa ayta keteyin, keñestik jäne postkeñestik kezeñ bayağıda aqırına jetken. Qazaqstanda täuelsizdiktiñ jaña buını ösip keledi. Bwl — özin ana tili men tarihımen baylanıstıratın öskeleñ wrpaq. Al osıdan qauip köretinder, bwl procesti toqtatqısı keletinder bolsa, onda tarihtı keri aynaldırsın!

Bilik tranziti kezindegi bizdiñ maqsatımız da — twralau üşin emes, damu üşin twraqtılıqtı saqtau. İşki jäne sırtqı jaulardıñ täuelsizdigimizden ayırılıp qalatınday arandatularına tüspeu.

Alda qazaq tiliniñ qoldanıs ayası keñeye tüsedi

Sätbaev Qazaqstannıñ işki sayasatında eki närsege asa köñil bölu kerektigin aytadı.

— Birinşisi — Qazaqstanda twratın köpetnostıñ mümkindigin bağalau. Tarihqa qarasañız, jaulasu, arandatu wltaralıq, konfessiyaaralıq qaqtığıstan tuındaydı. Sondıqtan osı bağıtta Qazaqstan dwrıs sayasat wstanıp otır, onı damıta beru kerek.

Ekinşiden, özge etnos ökilderine qarağanda qazaqtardıñ sanı artıp kele jatqanın ayğaqtaytın demografiyalıq trendpen sanasu kerek.

Alda qazaq tiliniñ qoldanıs ayası keñeyip, tereñdey tüsedi. Bwl — ob'ektivti äri bwltartpas process. Osını bizdegi barlıq etnos ökilderi dwrıs qabıldap, uaqtılı tüsinui tiis.

Biz qazaq dep atalamız ba, älde qazaqstandıq bolamız ba, ol mañızdı emes. Bastısı, biliktegi jäne qoğamdağı patriottar men memlekettik qızmetkerler uaqtışa jürgenderden köbirek bolsa. Sonda ğana biz Qazaqstandı mıqtı äri bäsekege qabiletti ete alamız.